Zorun

Thlirna Tarmit

2010-10-17T17:22:00.001Z

He khawvela mi vannei berte chu chantawka lungawite hi an ni mai awm e. Psychologist-te chuan mihringzia hi Introvert leh Extrovert tiin an thenhrang phawk a. Introvert-te chu mi inthlahrung thei tak, mi zakzum, tawng tam lo, mi insum thei leh mi khirhkhiap takte hi an ni a. Tin, mahni mawhphurhna hlen zo tak, mi uikawm tak, engkim felfai taka tithlap thlap mi an ni. Extrovert-te ve thung chu mi inthlahdah ve tak, thusawi tur pawh ngaihtuah hmasa lem lo va tawng chhuak phawng phawng, mi rilru tur pawh dawn hmasa lem chuang lo, mi sawisel leh hauh pawh pawisa lem chuang lo, mi thil phal tak, awlsam taka thian siam zung zung thei mite hi an ni thung. Kan seilenna inchhung emaw min enkawltu kan nu leh pa emaw, Sikula kan zirtirtute emaw atanga kan zirchhuah a zirin heng kan han tarlan tak te hi eng emaw chen chu neih kawp theih a awm thei bawk. Hmel tih loh zia leh nungchang chu thlak theih tak a ni, an lo ti a. Heng Introvert leh Extrovert type atang hian keimahni nun leh ziaah a inbuk tawk kan thiam pawh thil tul tak a ni.

Chhungkua thlah khat vek pawh kan zia a inang lo fo. Phir unau pawh ze hrang daih an awm thin. Chuvangin kan mizia chu thuhmun vek lo va duan kan lo ni. Nupa ze inang lutuk chuan buaina an ngah tam bik fo. Uikawm nupa lutuk, tawng tlem tak ve ve, midang pawh tlawhpawh lem chuang lo nupa ngat phei chu neinung viau mah se, kan awt kher awm lo ve. Chutihrualin nupa thil phal lutuk, thiante tan reng renga hun pe nupa, mahni chhungkaw tan pawha thahnemngaihna nei lem chuang lo nupa tan chuan hmasawn a har hle thung ang.

Chhungkua reng rengah uikawm deuh te, thil phal deuh te, zaidam deuh te, thinchhe deuh te, tawng tlem deuh te, tawng tam deuh te, taima deuh te, thatchhe deuh te etc.. kan awm khawm a, kan ze hrang hrangte a tulna hmun leh hun a zira kan hman tangkai chiah khan chhungkaw nuam a siam thin a ni. Bai tui tak siam tur chuan a bawlhlote a tawka kan pawlh thiam a tul thin. A al lutuk emaw a dak lutuk emaw chuan eitu a nei lo mai thin ang hian heng ze hrang hrangte hi a hmun leh hun a zira kan pawlh thiam a tul.

Awle kan thupuiah lut tawh ila, khawvela mi vannei berte chu mi lungawi theite hi an ni, kan tih tawh ang khan, kan mize hrang hrangte atanga kan chanpual siamtu min duansakah hian lungawi phawt mai ila, hmeltha kan hriat theihna chu hmelchhiate avang chauh a ni a, thil tha kan hriat hran theihna chu thilchhia a awm vang chauh a ni.

Kan awmna tur, kan hna leh nihnaah hian lungawina famkim hmuh harsa kan ti fo thin, mahse i awmna tura Pathian ruatsak che kha i pawm thiam phawt chuan mi vannei ber i ni thei tho. Chuvangin engkim mai hi kan thlirdan a zirin a thim hle thei a, a eng hle thei bawk tihna a ni. He khawvel hi eng tarmit rawngin nge kan thlir? tih hi kan inzawh fo atan a tha ngawt mai. General ropui Nepoleans chuan " ka dam chhung hian niruk lek pawh hlim taka awmlai ka neih ka hre ngai lo" a tih laiin Midel Hollen ve thung chuan "Hringnun hi a va mawiin a va nuam em" a ti thei thung tlat zu nia. Thil reng reng hi a inbuktawk kan hriat a, kan chawhpawlh thiam phawt chuan chhungkuaah pawh, mimal nunah pawh lungawi taka awm thei kan ni. Chutiang mite chu mi vannei berte an ni si a.

Ka Lungkham Innghahna Tlak Sawrkar

2010-08-23T22:14:00.004Z

Khawvel lo danglam zelin a hrinchhuah technology hripuiin hringmi hnam zetinte min nuai a, min tlanpui chak deuh leh kan tlan chak a, min tlan muan pui deuh leh kan tlan muang ve deuh mai thin a ni ber e. Kan duh vang reng pawh a ni lo va, kan huntawng hian a hril a ni zawk. Kan duh emaw duh lo emaw he hmasawnna hian a chhe zawng leh a tha zawngin min sawi chhuak dawn tho tho a ni. Hetiang hi kan khawvel nun a nih miau avangin mipuiten kaldan tur kan thiam theih nan leh chintawk leh ramri khamchin kan hriatthiam theih nana hmanraw pawimawh berte chu Media te an nih thu thupui hmasa zawkah ka tarlang tawh a, sawi tam tawh lo ila.

Kan chenna leilung chu engti pawhin lo danglamin lo herkual vel ang hmiang. Keimahni lamin kan dawnsawn thiam phawt chuan he Mizo Hnam hian khuavel kan la chhing ve tho vang. Chu hun chu Tlumtea thlira dingdihlip meuh va rin fan uap uap mai lovin, kan thlirna tukverhte hawng a, en liam mai mai lova takna nena Sawrkar kalphung leh hnathawhte kan zirchian a, kan finchhuah zel hi mipuite tihtur dik tak leh Sawrkar tha nei tura kan chhia leh tha hriatna mawh a ni. Chuvangin ding lamah leh vei lamah mit hauh lo va kan vil phawt chuan kan phu tawk sawrkar hian kan phu loh hmasawnna kawngthuampuiah min hnuk lut thei chauh dawn a ni. Tui farkhat lek tling khawmin tuipui zau tak a siam ang hian kan theihna kawng theuhah tan i la ang u.

Sawrkar tha kan neih theih nana mipuite hriat ngei ngei tur tlemte chauh lo tarlang ila:

1. Intluktlanna: He intluktlanna hian sum leh pai ngawr ngawr a kawk lo va, ram inrelbawlna leh kaihhruainaah mipa leh hmeichhe intluktlanna te, ngaihtuahna felfai tak siam ho tura inhlawmkhawm thei tura zalenna te, ngaihdan leh duhdante zalen taka tarlan theihna hun leh hmun neihte hi a kawk thei ang chu.

2. Dan chungnunna: Inrelbawlna tha tak nei tur chuan Dan tha tawk tak, hleih nei lo, thlei bik nei lo leh duhsak bik nei lo, dik taka rorelna kan mamawh a, thunei zawkten an hnuaia mite an namnul loh nan te leh an power dik lo taka an hman loh nan te a pawimawh hle a, vil turin media an tangkai hle thei ang.

3. Langtlang Sawrkar: Sawrkarin mipui hriat loh tur ruahmanna a kalpui reng rengin sawrkar tha an ni thei ngai lo va, a tihtur, a tihmek, leh ruahmanna a neih reng reng mipuiin an hriatpui tur a ni a, a thatna leh that lohna pawh mipui hmaah pharh a, sawihona neih fo tur a ni. Chuti chuan mipui leh Sawrkar chu inngheng rialin a kal ang a, Sawrkar chu mipui sawrkar dik tak a lo ni ang a, thih leh ruam khatah, dam leh tlang khatah kan tithei dawn a ni.

4. Tum mumal tak neia ruahmanna siam Sawrkar: Hei hian a kawh ber chu kan ram leh hnam, kan thlah lo la awm zel turte tana rochun zel theih ruahmanna thui tak neih a kawk ber a, chutiang ruahmanna lian tham reng reng sawrkarin a siam a nih chuan mipuiin kan vil tlat tur a ni a, he ram hi kan tu leh fate tana chenna tlaka kan siam theih nan rei lo tea chhe leh mai tur ruahmanna ang chi reng reng kan dodal tur a ni. Sawrkar a lo inthlak a nih pawhin mipuiin kan chhunzawm tir zel tur a ni. Sawrkar leh mipui innghenga a kal phawt chuan Sawrkar thlenchin bihchian theihin a awm ngei bawk ang.

5. Huapzo Sawrkar: Sawrkar ruahmanna leh ram hmasawnna reng reng hian khawpui chhung atanga khaw kilkhawr ber thlengin a huapzo tur a ni a. Hmasawnna a inkhuangrual loh viau a, ngaihthah bikna hmun a awm chuan chibil emaw hnam bil emaw Area bil emaw ang a inlakhranna thinlung a siam thei a, a tha lo. Chuvangin sawrkar chu huapzo sawrkar a ni tur a ni.

6. Right to Information : Mipuiten kan chanvo dik taka kan humhalh a, kan rawngbawltu Sawrkar chanvo thil hrang hrangte chipchiar taka kan hriat theih nan RTI hi a pawimawh hle a, felhlel leh dik lo a awmin a rang thei ang bera Media lam nena thawhhona neih vat leh Sawrkarin a rawih thuneitute hnenah report vat te hi mimal tupawhin a tihtur leh a titheih a ni a, tute pawh a chhe lai siamtu kan ni vek thei a ni tih hria a, kan chanvo leh mawhphurhna kan hriat a tul a ni.

Heng a chunga kan tarlan tak te hi innghahna tlak sawrkar nei tur chuan an pawimawh em em vek a, amaherawhchu a hlawhtlinna tak tak zawk erawh chu thahnemngaihna leh thawhrimna a ni thung. Sawrkar ruahmanna leh hnathawh zirchian peih te, a lo hlawhtlin nana finchhuah leh nawr te pawh thahnemngaihna tel lo chuan kut sil san daih a awl fo thin. Kan ramin a mamawh ngawih ngawih, Kawlphetha, Ei leh bar intodelh, Inkalpawhna tha neih te, etc.. te hi changvawn kan by-heart satliah ang lo deuh va, a taka a par kan tlan theih nan Sawrkar ke pen rualin kan puanven kan sawichhing ve nghal zel tur a ni. Tichuan Sawrkar chu ka ta, ka thian, ka thahnemngaihpui leh ka thawhrimpui, innghahna tlakah kan siam thei dawn a ni.

Zoram Hripui POWER Corruption

2010-08-09T15:51:00.002Z

Power corruption hi thunei zawkten an hnuaia mite thawk dik thei lo khawpa an nihna an hmanna a ni tlangpui a. Heng boruak venghim tur hi chuan sawrkar ni lovin, Media an pawimawh em em a ni. Mizoram ah chuan Power corruption hi kan chhiatpui ber zawk chu a ni a.

Ram changkang lo leh hnam hnufual ah a zualkai lehzual a, a chhan chu media an chak tawk loh vang a ni zel. Media an chak loh chuan mipui AW a lian thei ngai lo.

Officer fel leh rinawm tak tak te beidawnna pawh an chunga thunei zawk (minister, MLA, etc..) ten titura thupek an dawn miau avanga an tih loh ngam si loh te, an hnial a nih chuan thingtlang lama sawn bo daih te kha a ni thin avangin miin an power kha a nihna ang turin an hmang thei lo thin a ni.

Kan media te a zir hian mipuiten rilru sutthlek kan thlak danglam dawrh dawrh thei a, chu chu khawvel inher danglamna atana hmanraw pawimawh ber pawh a ni. Chuvangin kan media te pawh hian quantity chauh ni lo, quality an neih a ngai a. Ziak leh chhiar tuimi nih avanga media lama inkaihhnawih ngawt hi a ni lo va. Culture, Ram Kalsiam, Sakhua, Society etc.. ah role play lian ber an ni.

Entirnan kan Zoramah chuan Lalruotmawi te, Vanlalsailova te hripui min veitirtu chu Media te an ni. Faktea rawngbawlna min atchilh tirtu pawh Media te an ni a. An nin chinlem nei lovin chanchinbuah a mak a tamin an ziak kut ngeinguai a, local TV ah ni se, en loh theih lohvin min hmuhtir a, Korean film pawh a ni zel. Kan media te hian kan culture leh Society a nghawng theih dan tur lam ngaihtuah telin mipui tan a tawk chin min neihtir thiam thei se.

Tin, Sawrkar, Kohhran leh Khawtlanga mi hlemhle leh dik lo te kan hriatna hnar chu Media te an ni a, an nin an ngawihsan leh si chuan keini pawhin kan hrereng tawh bik thin lo. Sawrkar tha siam turin leh Vote kawngah pawh mipuite finchhuah a, a thalai leh chhe lai chhawp chhuak a, ngaihtuahna hrang hrang min siamtir theitu chu Media te an ni zel.

Ram changkang ber pawla lo in hlangkai thei leh ta Germany ram hian Media an chhawr tangkai thiam hle. East leh West Germany inthenin, a rethei lam an rethei tlawk tlawk a, hnam khat ni si kha an in haw em em mai bawk a, an in daidan nan pawh kulhbang sang lutuk an siam phah a nih kha. Mahse, Media ten zalenna an rawn nei ta a, chanchinbuah East leh West inzawm leh a, a thlum a al, a hang ei za ho va, Germany tluchhe mek tungding leh turin mipuiin tanrualna an mamawh a, thawhho a tul a ni tih an hmu chiang a, a chhiartute thinlungah inhuatna te, in ngei tawnna te bo tira, Hnam khat anga luang za a, khawvel um phak leh tur zawngin boruak an vawrh thiam a, chu chuan a tak ramah a hruai lut a, Berlin Kulhpui an su chhe leh ta vek a, khawvel ram changkang ber pawlah an in hlang leh thei ta a nih kha.

Kan Zoram kalsiamah pawh kan media te hian quality neiin chanchinthar ngawr ngawr leh mipui tana hriat aia hriat loh him zawk tur te hi thup thiam se, clip thiam se la, a chhe lai leh siam that ngai lai min kawhhmuh thiam se la, huat tur huatdan min zirtir se, ngaihsan tur dik tak min kawhhmuh thin se, mipuite tan kan khawhawina, kan tukverh zau pui an lo ni ang a, kan darthlalang tha tak an ni thei bawk ang.

Hetiang taka Media te chhawr tangkai an nih theih nan hian Sawrkar laka independent ni se la, sawrkar fund beisei lovin inchawm zo thei bawk se la.. Mizo mipuite phei chu thiltha kawhhmuh nuam tak, hruaitu a zir a thuawih thei tak leh thil tha duh tak vek kan nih hlawm avangin hma kan sawn chak pawhin a rinawm a. Tin, democracy inawpna thalai ber zinga mi chu Media te zalenna a nih hrerengin i chhawr tangkai ang u.

Nghilhlohna Par by P.S Chawngthu (Instrumental)

2010-06-08T20:36:00.008+01:00

Mizopa irawm chhuak hla tam tak zingah he hla hi ka ngaihhlut berte zinga mi a ni a, a hla thu leh a thluk inchawih tawnzia te, a hla thu kawhtum thatzia te hi a ril raih raih hle hian ka hre thin a. Chuvangin hetiang hian thiam tawkin a instrumental ka han buatsaih ve a ni.

He hla chanchin leh a phuahtu lam chanchin kimchang ngaihnawm zeta ziak sa chhiar duh kan awm chuan thianpa Amuana blog-a Nghilhlohna Par tihah hian kheuh hawn mai tur a ni.

Hna a lo tam ta deuh a, hun pek a har ta hle mai. Guitar khawih nan hian chawlhkar khatah darkar 1 tha awrh bak hun ka pe thei ta meuh lo. Chutiang chu a nih avangin kuthnu a phuailuai a, a chhuanawm hran loh. Mahse hei hian a hla mawina leh hlutna erawh a tihhniam ka phal hauh lo thung. Pu P.S Chawngthu'n ropuina chang se. Thangtharten a kutchhuak hla mawite kan la ngaihlu deuh deuh dawn ni pawhin a lang.

He track nalh taka min siamsaktu Wayne leh a thianpa Jesper te chungah ka lawm hle mai. Wayne hi Singapore-a awm a ni a, C.Luri album "My father Songs" tih te, "Chun Chawi Loh" tih leh Tlaitla Eng tih albuma musician kha a ni a. Tin, Nghlhlohna Par tih hla Rebecca Saimawii sak remsaktu kha a ni nghe nghe bawk. Tunah hian Music College, Singapore ah lecturer hna a thawk mek a, ni hian Bass guitar leh Keyboard tumin a thianpa Jesper hian drums a vaw thung a. Jesper hi musician ve bawk singapore mi a ni a, SAE Institute Singapore-ah Degree in Recording Arts zo a ni thung. Tichuan keiin guitar solo part hi ka perh lut ve thung chauh a ni. Ka lawm e..-:)

With my new les paul

2010-05-29T08:54:00.000+01:00

Mizotawng Chhuizauna leh Pawimawhna

2010-02-23T09:14:00.000Z

by LP Sailo

Ram leh hnam hmasawnna bulpui ber pakhat chu intlawhpawlhna a ni tiin mithiamte chuan an lo tlangau pui thin tih kan hria. In tlawhpawlh nana pawimawh hmasa ber chu tawng hi a ni. Baibulah Tuilet leh an hlauh avangin Babel insang an sak thu kan hria a, nasa takin an bei a sang tak thleng an rem chho tawh ngei ang. Mahse Pathianin tuilet tawh loh nana chhinchhihna chhimbal a siam te leh Pathian thuchhuak an rin tawk loh avangin an sa lui zel a, Pathian-in an sak chhunzawm tawh loh nan a satute chu an trawng a thlak sak ta vek mai a. Tichuan an buai zo ta a, Hnam khat unaute chu tawng hrang hrang an lo hman tak avangin chu babel insang chu an sa chhunzawm thei ta lo a ni tih kan hmu a, an buaina kha tawng hrang an lo hman tak vang a ni tih a chian rualin Pathian khan thil dang hmanruaah hmang lovin ho ang taka lang mahse pawimawh tak an tawng kha hmanruaah a hmang tlat mai a ni.

A ni, hnama min phuarkhawmtu ber chu tawng hi a ni a, chibing dante te leh thil dang dang chu an pawimawh hle na a, hnam khata min phuarkhawmtu ropui ber chu tawng pakhat hman tlan hi a ni. Mi tupawh hnam dang nen a inchiahpiah lutuk vanga mahni tawng hrelo khawpa a awm chuan, hnam rilru a nei nep thin a, ram hmangaihna thinlung pawh a nei tlem phah thin a ni.

Tin, hnam fing zawkte chuan an tawng te chu chik takin an zir a, theih tawpa chawisan tumin an hum bawk thin a ni. Mizo hnam pawh hian kan tawng hi chik taka kan zir a, kan hum tlat hi a pawimawh hle dawn a, a thawl ngai lai thawl phui a, thuam tha zel turin a lehkhathiam hmasate leh a vengva hmasate hian mawhphurhna lian tak kan nei theuh awm e. Hnam khat ve mauh chuan mahni tawng kan hum tlat hi kan koa innghat tlat, kan tihawm reng a nih zia hi hriat ve ngei chi a ni ang. Mizotawng ziak hi min siamsaktute(Pu Buanga leh Sap Upa) behchhan ber nia lang chu Latin hawrawp hmanga German leh an chhevel Swedish ho tawng hi niin alang a. English aiin kan tawng a inhniah a, kan A AW B pawh a in ang deuh put vek bawk. Tin, Baibul a thumal tam tak kan lamdan te phei chu heng German tawng leh Swedish tawngte nen hian a danglam tam lo va. Engpawhnise heti lam chu sawi zau rih lo mai ila.

Tuna Mizotawng kan tih hi hmanlai kan pi leh pute chuan Duhlian tiin an vuah thin a, Lusei tawng an ti bawk thin. Lusei tawng tia koh chu kan la ching zauh zauh tho na a, tunah hi chuan kan tawng hi mizotawng emaw, Zotawng emaw tiin kan vuah ber thin tawh a. Mizo hnam hrang hrang zingah tawng inang deuh(dialect) chi hrang hrang hun engemaw ti chen chu an hmang thin a, amaherawhchu Dr.Vumson(Zo History) sawi danin, Lusei-ho thlangtlak hnua Sailo Lal LallulaÃ¢â‚¬â„¢n Zopui khua leh a chhehvel a awp veka heng vela a lal laiin Lusei tawng chu a vawrh lara, tlang tam tak leh khaw tam tak te chu a hmanluih tir niin a sawi a. Tichuan, tawng tlanglawn leh hman berah a siam tan a ni. tiin a ziaka, chik taka chhhutin Selehsih khuaah an awmkhawm lai atanga in muchho tan niin a lang. Tawng khat hmang lal ten an awp vang a ni lo thei lovang chu.

Hengte avang hian tawng hrang deuh hmang te pawhin Lusei tawng an lo thiam phah ta niin a lang a. Tin Selehsihsangsarih atanga an in thendarh hnuah tlang hrang hrangte chuanin awm hrang leh hlawm mah se, dan leh dun thuah te sakhuana leh kawng engkimah thukhat hla khat an lo vawn phah ta ni berin a lang a. Pathian remruat a ni chek ang. Khatiang khan Selesih ah khan awmkhawm zai rel ta lo se, An in laichinna leh chhul khat unau an nih hre lovin an la indo ang a, tawng hrang hrang pawh an la hmang ngei ang.

Amaherawhchu tunlaia kan mizo tawng tak hi chu Duhlian/Lusei ngialngan kha ni tawh lovin, lushai tih atanga mizo tih a lo nih tak ang deuh hian tlem tlema siam danglam leh chawmlen chhoh zel a nih tawh avangin duhlian/Lusei bulthut ni mah se Lusei/Duhlian tih ai mahin mizotawng tih hian a huamzau zawk awm e.

Tin he Lusei tawng hi Zo hnahthlak dangte aiin a naupang zawk bawk niin a langa, tawng khun deuh leh tawng upa tia kan vuah te hi kan unaute tan chuan tawng tlanglawn tak a la ni reng a, vawiin ni thleng hian an ni tan tawng upa a la ni lem lo. Tin, he Mizotawngah hian Zohnahthlakte tawng chihrang hrang sengluh pheuh pheuh a ni zela, chutiang zelin hnam pui zawkte tawng pawh sengluh zel a ni. Chuvangin hmanlai deuh a Duhlian or Lusei tawnga chanchinbu an siam thenkhat Mizo leh Vai chanchinbu te leh thildang ziak hlui thenkhatte kan en chuan, tunlai a kan mizo tawng hi a danglam hret tawh reng a ni. Chuvangin he mizotawng hi a darh zauin a huam zau hle a, a thiam an tam a, zir thiam lah a har hek lo. Chuvangin Zoram leh a chhehvela Zofate tana khuanu lo duansa a ni chek ang e, vawiin hian Zo hnahthlakte zingah pawh a mikhual lo hle reng a ni.

Tin, Ziaka dah hmasak ber a nih thu te Baibul leh hla thlenga letlinna tawng hmasa ber a lo ni ta zel kha Zofate tan Pathian ruat a loni ang. Tlemin ziaka he Zotawng an lo dahdan hi chhui zawk ila; Kum 1894 khan Pu Buanga leh Sap upa ten A AW B an siam chu mi pahnih kum 26 leka upa Pu Suaka(Durtlang lal ni ta) leh Bawrhsap officer-a orderly hna thawk Pu Thangphunga(a hnua Chaltlang lal ni ta) te an ni. Karkhat lek chhungin an thiam ta mai a, thuziak leh chhiar te pawh an zir nual a, Pu Suaka ngeiin a sawi dan chu" Hei hi chu ni sarihnaah kan hre chhuak vek mai a, thla khatah chuan kan ziak thei ta hle a, thute kan han ziak thei chu kan lawm em em khawp a, an sumhmunah kan inpawlin, annin kan tawng an zir a keiniin lehkha chu kan zir thin a" tih a ni.

An ni pahnih hnuah hian Pu Khamliana(Lungleng lal) leh Babua(Rahsi) te an ni a, Pu Suaka chuan " Lalchhinga pawhin rei vak lo chu a zir" a ti. An vai hian puitling vek an ni. Pu Khamliana hi chawlhkar khat emaw chauh a zir hnuin an khuaah a haw leh ta mai a. An khua Lungleng a thlen hnu chuan hmunphiah kuangin kawlawm a siam a, lehkhatui atan meihawl rawt dip thli a hmang a. Pu Buanga te thiandun chu lehkha a thawn ta mai a, an nin an lo hmuh chuan mak an ti em em a, an lawm em em bawk a ni. Pu Khamliana hi mizote zingah lehkhathawn ziak hmasa ber a lo ni ta a ni.

Tin, Pu Khamliana lehkhathawn hmasa ber chu Pu Buanga khan a hlut hle a, a pa hmuh atan England ah a thawn hial reng a ni. Tin, kum 1897 khan Zosaphluia(D.E Joses) chu rawngbawl turin aizawl a lo thleng ve leh ta bawka. Pu Buangate thian dun khan sikul chu a hming chuan an hawng ve tak na a, mizo lehkhaziak lam an la buaipui avangin an Sikul chu an khar leh ta rih a. Tichuan, Kum 1898 khan Pu Zosaphluia chuan a pianchampha 28-na lawmna ni pahfawmin Sikul chu a hawng tha leh ta a, Sikul in chu kum 1899 khan tuna Synod Press awmna chhakah hian rap inin an sa a.

Zosapthara (Rev. Edwin Rowlands) pawh chu hemi kum vek hian aizawl chu rawngbawl turin a rawn thleng ve leh ta a. Tichuan ani hian Sikul lam hi a enkawl ta bik a. Hma a la nasa a, theih tawp a chhuah a. Tichuan hmun dangah te pawh Sikul chu an hawn belh ta zel a nih kha. Kan mi hmasa leh Mizo tawng ziaka kan neih ve ngei theih nana harsa taka lo beitute hi an hlu a, an ngaihsan awm a, chawimawi nawn awn awn an phu a ni. A bik takin a sulsutu Pu Buanga te thiandun hi Mizote tan chuan meichher tih loh rual an ni awm lo ve. Heng ziaka an lo dah kumte chhutin a hmasa ber a, a changtlung ber bawk kan ti ngam a ni. Tin, vawiinah Mizoram University hnuaiah Mizotawng chu MA thleng zir theih a lo ni ta zel bawk a, thu leh hla lama hmala thintute an fakawmin an chhuanawm hle mai.

Tichuan, chu mizo tawng chu mizoram mai ni lo, Manipur ram te, Cachar ram te, Tripura ram te leh Burma ramtea Mizo hnam awmte chuan Mizo tawng hi hman berah kan neih ta a ni. Chutihrualin, Mizotawng chu hman ber lo ni mah se, hun engemaw chen chu tawng dang dang pawh Mizoram ah hian mi thenkhatin an la hmang a, kum 50 kal ta vel te kha chuan khaw thenkhatah Ralte tawng te Tiddim tawngte, Falam tawngte , Hmar tawng te hmang mi tlem azawng an la awm ve thin a, tunah chuan chutiang ni tawh lovin, khawi emaw lai laiahte chuan tawng(dealect) dang hret hmang lo la awm ve zauh zauh mah sela, chhim lama Lai, Mara leh chakma te, Mizoram Khawthlang hrula Bru/Riang (tuikuk) hoten an awm khawmnaa an tawng an hmang tih mai lohvah phei chuan, Mizotawng hi mi tinin kan hman ber a lo ni ta a ni.

Mizotawng hi tawngchikmi(lingguist) ho chuan Tibeto-Burman tawng tam takte zinga tawng pakahtah an dah a, Tibeto-Burman hi Tibeto-Chinese (Sino-Tibetan) zinga tawng peng khat a ni. He mi peng zingah hian Tibet tawng leh Burma(kawl)ho tawng mai bakah heng ram pahnih inkar leh a chhehvela khawchhak lam miho tawng hrang hrang an tel ve a ni. Tibet tawng chu mizotawng nen chuan a in hlat hle tawh a, Kawl tawng pawh an tawng han ngaihthlak pawha engnge an sawi tih hriat theih loh khawpin kan Zotawng nen a inhlat hle tawh bawk a ni.

Mahse Tibeto-Burman tawng zinga mi Meitei (manipuri) tawng erawh hi chu Kawl tawng ai chuan kan la hnaihin, thu thuhmun pawh kan la ngahin, an tawng zir thiam pawh kan la awlsam zawk a. Tin, Meitei ho tawng aia Mizotawngin a hnaih leh deuhte chu Mizo hnam chipeng Tiddim tawng(Mizo dialect chikhat) te, falam tawng (mizo dialect chikhat)te leh Hmar tawng(mizo dialect chikhat) te, Thado tawng(mizo dialect chikhat)te hi an ni. Heng tawngte hi chu ngun taka ngaihthlak chuan an sawi chiah hre thei lo mah ila, an sawi lam kawnghmang hriat theih khawpin kan tawng nen a la inlaichin a, Tin tunhma chuan trawngkhat leh thuhmun a ni ngei tih hriat theihin he Zotrawng nen hian a in hnaiha, a inzawm tlat a ni. Thil mak ang reng tak mai chu, hmanlai kan pipute kha chibing te tein an indo thin tih kan hre vek ang a, khatih hunlai khan tawng khat hmang vek lo mah se, an tawng kha tunlai ai hian a la inhnaih fe a ni mahna, hla thu a indo kha an bul tanna a ni chawk reng a ni.

Tin, tuna English tia kan hriat lar Sap tawng te hi a tira hmang hmasatute hman thin chu tunah chuan Old English an ti a A.D 449-1100 vela an lo hman thin a ni a, Beowulf phei chu mi chhiar han ngaihthlak leh a ziak hmuh pawhin English tawng kan hriat nen hi chuan a inpersan hle a ni. Tin, a hnu fe a Middle English te chu A.D 1100-1500 in kar velah an hman a lo ni leh a chu erawh chu tunlai English nen hian a in zawl thuak tawha, hriatthiam pawh a har ta lo deuh a ni. Hmanlai chuan ee English tawng hi Europe hnam chi hrang hrang zingah a hmangtu an la tam lova, zawi zawiin an chhevela mite tawng an senglut zela an tawng aia upa leh changtlung zawk thin German tawng te leh French tawng te hi a upa zawk fe a, Hun lo kal zela, chu English tawng fahrah ve tak chu a lo phuisui ta zela a hmangtu pawh an pung ta zel a ni.

French tawng te German tawngte hi he English tawngah hian a tam em em mai a, an tawng a inhnaih chu thuran, tawng ti hmasawn tur chuan mi tawng tha lai leh kan tawnga kan neih loh te kan sengluh fo hi thil pawimawh tak a ni reng a ni. Tichuan America rama an pem luh pawh khan he English hi a hmangtu an tam ber hauh lo, Amaherawhchu Europe ram tam zawka mi te tan a mikhual lova, ihe lovin an mahni tawng ni ve turin an zir thiam a, hman berah an lo neih ta a, mahni hnam bil tawng chauh kha lo uisa hauh tlat te chu ni se vawiin ni ang hian he tawng hian hma a sawn bik hauh lovang. Tunah erawh chuan khawvel tawng ropui ber leh hman tlanglawn ber a lo ni ta a ni.

Keini Mizo hnamah ngei pawh pipute thukhawchang pawhin Nupui/Pasal palai tirhnan Hmar tawng(dialect) hi a tha ber a, Raldo tura rorel nan Pawi/lai tawng(dialect), Rorel khawm nan Lusei tawng(dialect) tiin an lo thliar hrang ve thin a nih kha. Chuvangin Mizo Tawng kan tih mek Mizo Language tia koh theih tura Zofate tlang tawng hi Lusei tawng bulthut chauh a ni tawh tih hriain Mizo dang dialect hrang hrang atanga thawlphui leh tih hausak a ni tih hria a Hmar dialect te, Lai dialect te, Paite dialect te, Mara dialect te, Thado dialect te hi Mizotawng hnuaiah dialect chikhat vek a ni tih hi hre nawn fo ila.

Mizo Language(tawngpui) erawh tuna Mizotawng kan tih mek hi a nih avangin hmang uar sauh suahin ti hausa a humhim tlat hi thangtharte tih tur a ni. Tin, he tawng la thiam lo leh hmang ngai lo kan mizo unaute pawhin thiam tumin zir ve ngei thin se la, tuna a hmang mek te pawhin chung kan unaute chu finchhuah thiam a, an tihsual leh lam dik loh laite nuihzat mai lova, kan hrilhhriat zawk fo hi thil pawimawh tak a ni. Tichuan tawngkhat kan lo hmantlan vek chuan kan inpumkhat tha sauh ang a, hnam ang leh ram ang pawha dinchhuahna atana hmanraw pawimawh ber TAWNG khat hnuaiah Mizo hnam chu him takin kan khawsaho thei dawn a ni.

‘Goodbye Zoram Rose’

2009-10-13T11:41:00.000Z

Lalsagzuali Sailo thih champha October 14 kan lo thleng leh ta e. A thi tih ka hriat veleh a, amah hriatreng nana ka thuziak kha thur chhuakin ka her lum leh e. -Puia

Tukin chu Inrinni a ni a, tuk dang ang bawkin ka computer ka han ‘on’ a, Zoram chanchin thar a awm dah lawm ni tiin website thenkhat ka han hawng a, chutah chuan “Padma Shree Lalsangzuali Sailo passed away” tih thupui ka han hmu zet chu hun rei tak atanga ka lo rap tawh, a taka thleng tura ka phal thlawt loh avanga ka ngaih ka tih that luih hram hram thinnate chuan min chhan zo ta lo. Pi Zualbawihi a boral ta tih ka hriat veleh ka thiante ka han be kual a; amaherawhchu vangkhua a ngui thlawt! Tu hi nge hlim zo ang a, tu hi nge nui thei ang? Zoramparmawi a lo tliak ta mai hian nu leh pate mai ni lo, pi leh pute ho pawh ni mai lo, he mizo thang leh tharte hi a nghawng lo thei lo va, sun lo thei tunge awm ang? A nā ka ti vawng vawng a, sawi leh tur chuang a awm lo, a nā hi a ni tawp mai. Hringnun hi a lo makin a lo rapthlak mang e tia tah hawm hawm mai ka nāp a, weekend hlimawm tak thin kha ‘Lungngaihna Weekend’-ah a lo chang ta a ni.

Naupang ka nih laia ka hla sak zin ber chu Pi Zualbawihi hla Kumhlui thlahna te leh kristmas hla dangho kha a ni a, rilruah hian a thi thei tawh ngai lo. Ram dang leh hmun hla takah awm thin mah ila, heng a hla mawite hi thinlaiah a cham tlat tawh a, a thuziak leh thil dang tam tak a tihte chu ropui hle mah se, heng a kristmas hla mawite hian Zofate thinlai a hnźm a, ama irawm chhuak deuh vek a nihna hian a hlutna a tichiang lehzual a ni. Mahse a satu Pi Zualbawihi erawh hmuh tur a awm ta si lo.... Hrilh a hai, a na vawng vawng tih mai loh chu sawi tur avang a ni e.

Thu tam tak ziah ka tum lo va, Pi Zualbawihi leh keima inlaichinna erawh tlemte tarlan ka duh ve a, chu chu a mi duhsakna hi a ni. Ka thuziak fahrah tź tź, Lelte-a mi hi a lo chhiar ve kauh kuah thin a ni ang chu, vawikhat chu Switzerland atangin ka han call a, min lo ral hriat ve hle mai hi a lo ni a. Ka tan chuan thil awihawm loh han tih phal rual ni lo mah se, awih a har a, ka mizo hmeichhe ngaihsan ber leh ngaihhlut ber mai a nihna te han hrilh hrep ka duh laiin thil dang kan titi ta zawk a. Mizo hmeichhe dinhmun te leh thu leh hlaa mizote hmasawn dante a ni a. MAL hmalak dan te ka zawt ve bawk a, ropui ka tiin ka lo lawm ru ve em em a ni. Tichuan, “Pi Zualbawih, eng nge ka lo thawn ang che? Han sawi teh” tiin ka zawt a. “Min ‘pi’ suh, min ‘ni’ zawk rawh,” ti chungin a nui bawrh bawrh a. Kei chuan, “A nih, Ni Zualbawih han sawi la...,” ka ti a. “Engmah a ngai lo, Sap ram chhuak lehkhabu ka duh a, Topic lam pawh ‘World Women Enviromental Activists” a ti a. “Chutiang chiah chu i hmuh loh pawhin khawvela hmeichhe entawn tlakho chanchin chuanna hrim hrim pawh a pawi lo,” a ti a. Sap tawng takin “OK” ka han ti khauh a, tichuan a khat tawka ka han call zauh zauh bak chu ka reh leh ta vang vang a.

Tichuan Nikum 2005 khan a lehkhabu ka la chhiar ve loh ho “Ka Hring Lamtluang” tih te, “Tlawm ve lo Lalnu Ropuiliani” tih te leh “Khuangthli” tih bute chu ka lo chhiar ve ngei atan a īt a, “Ka rawn thawn ang che,” a ti a; amaherawhchu lehkhabu inthawn hi a bu man aia a thawn man a tam zawk thin avangin ka tlawmngai deuh a, “A ngai lo, mimal rawn kal remchang an awm mai ang,” tiin ka hrilh a. A hnuah rawn kal remchang mai tur an awm avangin a rawn thawn tum ho chu ka pu(Lalthathanga Sailo) chuan mi va lamsak a, lawm takin a kawm chhung lamah hian thu tlem te te a ziak zung zung a, sikul kal mai tur a nih avangin a ziak sei hran lo nā a, a mi duhsakna thute a nih avangin ka tan a hlu takzet a ni. Tichuan, a thlawnin a lehkhabu pathum chu ka kawl ve ta ran mai a, vawi tam ka chhiar chhuak a, Lalnu Ropuiliani chanchin phei chu a ngaihnawm mai a ni lo va, ka tan chuan hriatna robawm a tling takzet a, kan thlahtu thenkhatte hming ka han hmu ve phei chu ka lawm ve em em a ni. Amah pawh ka han phone leh a, comment ang reng han hrilh pah fawmin tha ka tih thute ka han sawi a. Ani chuan tawngkam mai ni lo, ziak ngeiin min rawn hrilh la, “Chhut leh hunah ‘feed back’-ah ka lo dah ve ang e,” a ti nghe nghe a ni.

Hun a kalzel a, kumin kum tir lama a fapa a boral tihte ka hriatin amah ngei han biak ka duh em em laiin ka hreh deuh tlat mai a. Achhan pawh a fapa a hmangaihzia leh a duatzia ka hriatpui avangin min lo tah khum chiam ang a, awm ngaihna hre lo hian ka awm palh ang tih ka hlauh avangin a sarhu han reh deuh phawt teh se, tiin ka rial ta deuh a. E-mail erawh chuan sūnna thuziak ka thawn tho a. A hnuah July, 2006 thla tir lam khan Pu Zoliana Royte a rawn zin hlauh mai a, Pi Zualbawihi chanchin ka han zawh chuan, “Brain Tumor a lo nei a, a lainat awm takzet a ni. Phai lam an panpui a, a tha chho ve leh mai turah kan ngai,” a ti a. Ka ngaih chu a tha chiah chuang lo na a, a that ve leh mai chu ka beisei tawngtainaah pawh ka lam tel fo thin a ni. Tichuan, hun a lo kal zela, August thla tir lam khan UNO meetinga rawn kal Pu K. Hawla Sailo hnenah ka zawt leh a, a bei a dawn thu leh a khawngaihthlakzia min hrilh a. Amaherawhchu a hnena ka bat tlat, a lehkhabu min chah “World Women Enviromental Activists” lehkhabu chu UNO hmunpui book room hawn remchan lai a ni bawk a, tiin Pu Hawla nen kan va lut a, a mi chah ngei mai chu ka hmu ta nawlh mai a, leisak ka tum lai chuan Pu Hawla’n, “Puia ngaichang rih zawk teh, han dam tha deuh te te se la, tunah chuan lehkhabu chhiar thei pawh a ni rih si lo va, a dam that veleh thawn zawk la a that ka ring,” a ti a. Keipawh chuan a thu chu zawmin lei hual atan ka dah leh rih ta a ni.

Tichuan a hnu deuh August thla tawp lam khan amah ngei han biak ka duh avangin a mobile ah ka han ring ral ral a. A pasal Pu Dina’n aw ka zāng takin mi lo chhawn a. Phai atanga an hawn leh tawh thu te, amah pi Zualbawihi pawh a that deuh thu leh in lama inenkawl an tum thute min hrilh a. Pi Zualbawihi chu khuma a mut thute a sawi tak hnu chuan a dinhmun ka hrethiam nghal a. Amah ngei han biak kher pawh chu tūl ka ti ta lo va, tawngtai lama ka hriatreng thute ka hrilh hnuin kan titawp ta a. A chanchin ka lo ngaihven rūk reng laiin nimin (Zirtawp ni)October 13, 2006 chuan mizo website thenkhatah “Lalsangzuali Sailo a boral” tih leh “A la thi chiah lo” tihte chu chanchin rapthlak ka lo hriat chu a ni ta a. Thi thana thang hi an dam chhuak duh viau mai tiin ka inhnem ve leh a.

Amaherawhchu, vawiin ni october, 14 (Inrinni) zet chu Zofate tan vangkhua a lo ngui ta... Zoram rose-par mawi a ngurpui nemnemi chuan chatuan ram min lo pansan ta a ni a. Amah ang hi Mizo chhūl hian min hrinsak leh thei ang em? tih hi zawhna tlanglawn tak a nih ka ring. Khawvelah hian zaithiam tam tak an awm a, hlaphuah thiam tel nghal te pawh an awm ve zauh zauh. Amaherawhchu, thuziak thiam satliah mai pawh ni lo, thu leh hla a miril tak hi an vang hle a. Chu mai pawh a la ni lo vang, hmeichhe dinhmun chawikan tum tlattu leh enviroment humhalh a, Green Mizoram thinlung pu tlattu hi an awm leh mai mai tawh lo tawp ang.

Mizo hmeichhiate hi hmanlai atangin an nźp bik lo hle a, pasalte aiawh zo vah khawpa mi huaisen leh fingte pawh kan lo nei nuk mai a. A hmasa ber atan Ropuiliani chanchin a ziak a, ngaihnawm ti lo kan awm lo tawp ang a, ngaihhlut nachang hre lo khawpa mahni hnam ngaisang lo pawh kan vang khawp ang. Chumi kal zel chuan a cho phur pawh a ni thawkhat ta ve ang, hmanlai mizo hmeichhe lalte chanchin lawrkhawm chu a bua ziah a tum thu mi hrilh a. A source pawh a khawnkhawm tawh thu leh ziak mai thei dinhmuna a din tawh thu te a sawi a. Chu’ng zingah chuan Ropuiliani chanchina chuang thenkhatte bakah Vanhnuailiana nupui chanchin te leh Lalpuiliana nupui chanchinte chu tarlan tel ngei a tum thu a sawi a. An pasalte thih hma emaw thih hnua an ai awh chho tate an nih avangin an chanchin hi Mizo thangtharte hriat ve ngei atan leh hmeichhe dinhmun chawikan a lo nih theih nana ruahman a nih thu chu hai rual lohvin a hriat sa a; amaherawhchu, chu a thil tum ropui tak mai tizo hman lova a fam ta mai hi tunge tuar thiam thei ang le? A mak a nā ka ti vawng vawng tih hial ka nāp e.

Goodbye..Mizoram Rose..!!
Mim ang lo piangin,
Zoram dung leh vang i mawi ngei e.
A ngurpui hraichawi i phur zo ngei,
Zofa hnahthlak zawngte mawitu,
I sakhming reng a thang mawi hluan e.
Zoram leilung awm chhung chuan,
I sulhnu leh kutchhuakte a dai tawh lo'ng.
Muangten chatuan ram pan ta la,
Lei hreawm hnutiang chhawnin,
Lal nunnema kiangah chawl hahdam la,
Mangtha tiin ka thlah mai nang che.
Goodbye...Zoram Rose...

- LP Sailo Zawlbuk, Switzerland

Kum 2006 Kristmas hmanga aizawl ka cham chhungin Pi Zualbawihi Pasal Pu Laldinliana pawh ka han ral a, chu chu hetiang hian thuin ka ziak a: Pi Zualbawihi(L) Leh Rawlthar Tang Fan Fan !

Tin, thian dangte Ziak pawh hetah hian chhiar theih a ni e. Lalsangzuali Sailo Nghilhloh Nan!

Hriat Atana Tha

2009-07-14T23:54:00.001+01:00

Zofaten kan fan a ril tual tual a, kan Zoram khawvel pawh a zau ve ta viau mai. India chhung mai pawh ni tawh lovin, khawvel ram tin kiltinah kan inzarpharh chu a ni tihtih der mai a. A then chu awmhmun khuar ngheta chhungkuaa awm te an ni a, a then chu zirlaite a ni a, a then chu hnathawk te leh a then chu zinmite pawh kan ni thei e. Chutianga mi rama kan va zinin kan khua, kan ram leh khawtlanga kan chindan tam tak te chu mi rama an tih ve ngai loh thil leh mawi loa an ngaih te pawh a awm fo mai a, hetiang laka kan fihlim theih nan leh kan khawhawi tizautu a nih beiseiin a pawimawh zual chauh tak tak ka han tarlang ang a, a bik takin Western world lam hawia rilru pute tan a nih lehzual bik awm e.

1. Mi zingah Khuh leh Hahchhiau reng rengin ka hup hram hram tur a ni.

2. Thian tha leh hmelhriat sa te fa an nih loh chuan mi fa/naute pawm leh khawih ngawt loh tur a ni.

3. Mi hlawh zat leh an kum zat zawh loh a tha.

4. Mi biangbiakna reng rengah hlim hmel pu sang chunga biak hram hram tur a ni.

5. Sap ho hi an frank tlangpui a, kan thil mamawh leh duh chu inthlahrung lo leh zak hauh lo va sawi tawp tawp tur a ni. Hetianga hian Mizo tlawmngaihna nia kan chhal, duh reng pawh duh lo anga insawi tlat ang hi a chin chi lem loh.

6. Mi Inah len dawn reng rengin phone hmasak phawt a, an hman remchan hun tur zawh hmasak a tha.

7. Eng emaw tihtur neia apointment i neih chuan felfai taka hlen ngei tur a ni. Rokhawlhna avanga i hman dawn ta lo a nih chuan a hma thei ang bera hrilhhriat thin tur a ni.

8. Khawiah pawh lengin, lut ila, Zun ram thiang dawn reng rengin In neitute dil hmasak phawt tur a ni a, tin kut fai taka sil zel tur a ni.

9. Tute pawh hmelhriat sa a nih loh chuan kawngkhar hawn nghal mai loh tur. Eng atana lo kal nge, enge an mamawh tih zawh hmasak fo tur.

10. Tu pawh ni se, sap an ni emaw mihang an ni emaw mahni diknaah chuan zah tur a ni lo va, hlauh tur a ni bawk lo va, huai taka a nihna sawi bawrh bawrh tur.

11. Ram changkangah chuan thianghlimna an ngai pawimawh hle a, Zun ram thiarna(Toilet) bakah Eirawngbawlna choka te thlengin fai taka vawn tlat tur a ni.

12. Sap ho nunah hian entawn tur tam tak a awm laiin Mizote tan hnawl tur tam tak a awm ve bawk a, thliar thiam a tha hle.

13. Mi biakin an mit-ah en kalh (eye contact) chunga biak tur a ni. Lehlam hawi chunga mi biak hi in namnula ngaih a ni.

14. Mi hmazawna irh loh hram tum tur a ni a, irh palh chang a awm pawhin ngaihdam dil nghal a tha. Sap ho hian an ngai pawimawh hle mai.

15. Hmeichhia leh Hmeichhia te, Mipa leh mipa te kut invawn sak loh a tha, hei hi gay leh lesbian te tih tura ngaih a nih avangin.

16. Kutzungchal nena kawk chunga mi biak loh tur a ni. Hei hian thinrim leh hmuhsitna a kawk avangin.

17. Kum 18 la tling lo hmeichhia leh mipa reng reng Zu emaw Meizial emaw etc.. reng reng theh loh tur a ni a, an dil che a nih pawhin pek loh tur a ni. An ram danin a phal loh avangin a petu nih pawh phal loh a ni.

18. Zu nam chungin emaw Zurui chungin emaw lirthei khalh miah loh tur a ni. A case a len em avangin fimkhur hle tur a ni.

19. Hnathawhna hmun emaw zirna hmunah emaw, Biak Inah emaw reng reng Sahdah, Khaini leh Kuhva te hi hmuam miah loh tur a ni. Hei hi an ni tan chuan a tenawm em avangin fimkhur a tha.

20. Mi kan biak reng rengin mahni inring tawk tak hmel pu chunga fel faka biak hram tur a ni.

21. Midangte nena chawhlui kilin emaw, eng emaw eikhawm hona reng rengah midang zai ngai taka ei/in tur a ni a. Hmanhmawh bik lutuk te, muangchan bik lutuk loh nan midang zai ngaihchan fo a tha a. Tin, Kiu nena Dawhkan bawh deuh runa awm loh hram a mawi bawk.

22. Thil hotea ngaihah pawh " Excuse Me "(Khawngaih takin) tih leh "Thank You" (Ka Lawm E) tih hi theihnghilh loh hram bawk ang che.

23. Bus-ah emaw, Rel-ah emaw Car-ah emaw i chuang a ni thei e, i chuanpuite tana bengchheng turin tawng ring fal bik lo la, Mobile phonea mi i biak pawhin midangte tibuai lo tawka tawng tum hram hram a tha.

24. Uisa i ei a ni thei e, Sazu sa te pawh a ei a ni thei. Mahse, Mizo zawng zawngin an ei vek loh thil a nih avangin hnam dang zinga Uisa ei nih sawi lung lung hi thil tangkai leh mawi a ni lem lo tih hria la, an rilru hriatthiam pui i tum dawn nia.

25. Ram zalena (Western bik) ah nula inchei sexy tak tak i hmu thei a, i bul hnai lawkah pawh an awm thei. Mahse, an mit tikham thei khawpa melh leh en vung vung hi a mawi lo va, insum hram hram a tha ang.

"Zu" Zunzam

2009-06-22T17:38:00.006+01:00

Zu hian Mizo Society-ah engtiang chiahin nge chanvo a neih a, dinhmun a lo luah thin, tih chu sawi tam vak ngai lovin hmanlai pupute nun kan chhiar chuan kan hre mai thei ang. Zu tel lo chuan an nun a kim lo va, hmeichhia pawhin zu an in fo a, kut, chai leh thil tihkhawm nikhua reng rengah Zu a tel thin. Chuvangin Zu chu pipu nunah nghet takin a lo tel thin tih kan hre thei a ni.

Mi huaisen leh mi tlawmngaite chu chawimawina atan lal leh upaten Zu no an dawm tir thin a, an an rui buai ngai lo. Zu rui buai avanga khawtlang an buai hluai thu kan hmu lem lo va. An inawpna dan kha khauh taka kengkawhin zu avanga buaina siamte palzut mai mai theih loh turin khawng takin thupek an kengkawh a ni chek ang. Pasaltha Vanapa hunlai pawh khan an lal Vanhnuailiana inah zing atangin an nupuiten zu an in thin tak fo avangin, Vanapa'n tha a ti lo va, a khap tawp nan a thianpa hmangin lal in atanga a nupui chhuak tur chu kaitenah a pawnfen a keu tir zauh mai a, thin rim hle mah se, ‘chawng khum dan tlang huat loh’ a ti tlat mai si a, a pasal mi huaisen leh pasaltha vanapa hnenah zualko teh mah se, ‘chawng khum dan tlang huat loh’ a tih zauh avangin huat chi pawh a ni lo va, kha ta tang khan he tawngkam hi a lo chhuah phah bakah Hmeichhiaten a langin Zu an in loh phah ta deuh niin an sawi thin. Engpawhnise, mipaten Zu an rui a, an lam mup mup thin. Mahse, Zu ruih avanga harsatna leh buaina siamte erawh khaw danga pem vang vangna khawpa zahthlakah an ngai a, hremna pawh a na hle tih kan hmu. Chuvangin Zu ruih avangin buaina an siam mawh hle tih kan hria. An tan Zu chu sual a ni lo va, Zu indan chintawk leh a hnathawh chu an thunun ta zawk thin a lo ni.

Hun a lo inher zela, Zu kan rui thiam ta lo. Chhungkua thendarhtu chu pa ber zuruih vang a ni ta fo mai. Chutin Tualthahna tam zawk pawh Zu ruih vang a ni ta zel a. Chuti a nih chuan Zu chu khap thei dinhmuna kan la awm laia khap mai chu buaina a punlun zel loh nana a kawng awmchhunah kan ngai fahmiang, tun thlengin khap a ni ta zel a.

Zu hi khap rem theih loh, khap loh avanga pung thur thur thei pawh a ni chuang awm lo va. A intu an tam leh tlem a zira tam leh tlem thei chauh a ni. Chuvangin mumal zawka a in thei chin leh alei thei chin felfai taka bithliah ni ta zawk se, tin, chu mi atan chuan dan leh hrai pawh mumal tak siam ni se, chu dan kengkawh kawngah chuan khauh tak leh dik taka enkawl ni ta zawk se hun lo kal zel tur atan kan thatpui zawk lovang maw?

Kan ramah Zu chu ruihhlo dang ang bawka sawngbawl a lo ve tak si-ah chuan Zu-in-mi chu kan hmu khaw lo zo va, Zu rui ve ngai lo, zu inthiam tak pawh kan hmu tha chuang lo hek lo. Chuvangin, Zu chu sualah kan ngai ta ngawt mai a ni. Zu hian sualna a nei reng em? khawvelah hian Zu sual tihna ram reng an awm em? Sakhuana kawng zawng pawhin Zu chu sual a ni titu sakhua an awm reng em? Baibul chuan Zu sual a tihna a awm lo va, Zu ruih a phal lo mai a ni. Chuvangin, Zu chu ruih kher tur a ni lo tihna a ni.

A tawp ber atan:

Zu in kan thiam loh phahna chhan leh kan ruih buaina chhan hi kan missionary-te vang kha em ni? An ni khan min khapsak kher lovin Zu indan tawk leh a hun leh a hmun kha an mahni society tihdan ang bawk khan min lo hmelhriat ta zawk se, kan zia zawk ang em?

Zu hi khap ni ta lo se, kan rui reng peih ang em? kan inthiam phah zawk lovang maw?

Zu hi khap ai chuan a in dan thiam tura in zirtir chi zawk a ni lo maw?

Tin, state pawnah chuan Zu an lo khap ve tawh si lo va, Zu khapna rama awm te chuan Zu zalenna kan chen thiam lo va, kan rui chhe mualpho fo em?

Zu lei nana kan sum sen ral hi a uiawm tham viau lo maw? kan ramah zu hi siam ve ila, sum lakluhna tha tak leh state pawna chhuak tur sum kan hupbehna tha tak a ni thei ang em?
Kristian ramah Zu khap a ngai tlat mai hi a zia lo deuh. Zu rui buai awm ve lo zawk tur kan ni si a. Khap ngai lo khawpa zu in dan thiam, Zu hnathawh thunun thei khawpa chintawk hria society kan nih hun a va nghahhlelh awm em!!

Ka Nu, Khawnge I Awm?

2009-05-05T20:26:00.003Z

Kum 6 ka nihin ka pa'n min boral san a, chuvangin kan unau mipa pahnih leh hmeichhia pahnihte chu ka nu hovin kan khawsa ta naw naw hlawm a. Ka nau mipa hi ka chhang chiah kei aia kum 2 chauha naupang a nih avangin kawng engkimah kan inthurual tawk viau zel a. Hnahram thawhna reng rengah kei aiin chawrche deuh hlek zawk mah se, ka pur ber a ni fo. A tel lo chuan ramhnuai leh thimtham takngialah pawh keimahin ka che fal tam lo hle thin a. Kan farnute erawh sikul an kal thin tih loh chu in lama ka nu hnathawh lo puih leh khawsakrel vel chu an hnapui ber a ni. Mite angin khawsa nuam tak ni lem lo mah ila, keimahni tawkah kan hlimtlang ve em em thin. Pa kan nei lo na a ka nu hian Pathian chu kan pa a nih ve mai zia te min hrilh nawn fo thin a, engemaw chenah pa mamawh ve viau thinin inhre mah ila, beidawn chang leh mamawh changa kan auh ber chu kan Pathian chu a ni a. Kan inhnemna awmchhun pawh a ni.

Ka nu hi ka pa ang bawkin lal fa a ni thin a, tin a pa fa hnuhnung te zingah a upaber a nih bawk avangin an naupan chhiat zual lai zawngin hnahram thawh leh ramvah ilo an nei ngai meuh lo va, thenawm khawvengten sa an kahin an ei khawp an hleh a, hnahram leh hlothlawh fahranah pawh khawtlangin an awl loh pawhin an pui fo thin. A pi leh pute hunlai atanga rethei ngai meuh lo an ni a, hmanlai lal awm ve thei tak chhungkua inthlahchhawng zel inrochunin an phu tawkah hreawm em em hre ngai lo an ni kan ti thei ang chu. Chuvangin nunphung pangngai tak leh hreawm harsat hre lutuk lovin a naupan lai hun a lo hmang thin a ni. Kum 1953 vela lalte lalna a lo tawp khan ka pa te ang bawkin an lo harsa chho tan ta a. Tin, a pa fa hmasate lah chu sipaiah te tang bovin, In an chhuahsan hlawm ta si a. Ka nu chuan upa ber chan a lo chang ta a, a pa hriselna a tha lo ve leh zel bawk nen, engkim mai chu a koah a innghat a ni ta ber mai. Nau 7 lai a nei lehnghal si a, a mawhphurhna chu a rit em em mai a ni. Dinhmun nuam sa ve tak atanga an dinhmun lo harsa chho chu suttlang a lo ngai ta si a. Mipa leh hmeichhe thawh chi pawh thlu lo va, a vai hma vek a lo ngai ta. Engkim mai chu chhel takin a hmachhawn ve ta zel a.

Chutianga ramvah leh leipui huan thlo va lo seilian a nih avang chuan a rilru pawh a huai hle a. Zanthim leh rukrukhmangte pawh a hlau ve vak lo em ni chu aw tih theih turin a pachang thin hle a ni. Tin, hmeichhia e ti lo chuan ramsa leh ramhnuai te hi a hlau ngai lo va, a tul phawt chuan zanlaiah pawh a chhuak nalh ngam a thin. Piputen "Sailo Ngurpui ngawhngawl" an lo tih rilru kha a pu zo hle hian ka hre thin a. Amaherawhchu, chutianga nu huaisen leh pachang tak, taima leh hreawm pawh hre vak lo e tilo chuan, a fate 4 ngawt mai, dam chhunga han kurpui chu a huphurh ru hle a. A chhan ber pawh amah hian thingtlang pawl 4 thleng chauh a zir hman a. Chuvangin, a fate lehkha zirtirna kawngah a insit em em mai a ni. Tin, a nulat laia a tul tul thawka tlangval tluka an lo chhawr ber a nih avangin pasal han neih a, chhungkuaa hlim taka khawsak te chu a thlakhlel ber tur pawh a ni ngei mai. Mahse, vanduai a siamin ka pa'n a hun hmain min lo thihsan leh ta si a. Ka nu rilru beidawn dan tur leh mangan dan tur hi ka ngaihtuah nawn apiangin ka lainatna a zual thin.

Nikhat chu, thlahlel takin ka nu feh hawng hmel hmuh tumin kawtzawlah chuang chhuakin kan thlir reng a, mahse ka nu hmel chuan lan tih hun reng reng a nei thei ta si lo, tlaikhua a lo thim a, zanriah ei a hun tawh hle si, chutih laiin kan kawtkawnga mi feh hawng te chu hmuh tur an vang tial tial a, ka nu hmel hmuh inbeisei chuan dingdithlip tak meuhin ral hla taka lo lang det det tawh phawt chu kan thlir vawng vawng a. Mahse, ka nu hmel reng reng kan tawng ta chuang lo. Zanriah ei a hun hle tawh a, mahse ka nu tel lo chuan ei harsa kan ti bawk si. Chutah kan farnute phei chu hlauthawng takin an mittui a hnam tiam tiam mai a. Ka nau mipa nen erawh pachang takin 'a lo thleng tep tawh ang' tiin kan inhnem hram hram thung a. Mahse, zan a rei tulh tulh a, tlangval nula rim hawng zai ri chauh lo chu thawm dang reng hriat tur a awm tawh si lo. Kan thinphu a rang tulh tulh a, kan hlauhthawnna a lian telh telh bawk a, kan va mangang tak em.

Chutia ka nu lo hawng ta reng reng lo chu, huphurh takin ka nau nen chuan zawn tumin kan insiam ta a, kan pheikhawk te, kan lukhum te nen in thuamin, kan touch light te chu kan han dap a, kan farnu te erawh chu inah lo awm tlat tura kan tih avangin hreh tak chung siin in lama lo awm chu an tum ve fan a, mahse, an mahni hmeichhe naupang pahnih chauh zan rei tawha in lo nghah chu an zuam lo hle a ni tih an hmelah pawh a hriat theih a, chutihlaia kan unau thinlung chhunga awm chu ziakin hmu thei ila chu "Ka nu khawnge i awm" tih leh "Ka nu kan mamawh che" tih hi a ni vek ngei ang. Kan chhungkaw uap lumtu ber leh kan eng kima engkim ka nu, a feh a rawn hawng ta reng reng lo chu a hmangaih a fate tan chuan ngaihtuah awm tak a va ni teh lul em.

Tichuan, kan leipui pan turin kan unau chuan kan kal chhuak ta hna hna a. Kan han tawng te chu kan khur deuh der der a, ka nau hian kei aiin thim a ngam a, zan a hlau lo zawk a, mahse, a u zawk ka nih avangin hlau ang leh hreh anga lan chu ka duh hauh lo va, upa zawk chan pawh chu thei leh thei lovin ka chang hram hram a. Thimthamah chuan kan kal zel a. Kan leipui kawng lah chu a zim tawlh tawlh mai lehnghal a. Bawng emaw ramsa emaw pawhin lo zawh ve se, han inkenna tur eih pawh a awm lo va, in hmu lawk sa lo kan nih phei chuan kan insu chawrh dawn a ni.

Tluang takin kan leipui chu kan thleng ta a, kan tih hmasak ber chu, ka nu auh chu a ni. Kan unau chuan kan theih tawka ringin "Ka nu khawnge i awm" kan in tih chhawk a, kan rawl neih tawpa ringin kan au va, mahse, kan au khawk ri chauh lo chu min chhawntu reng reng kan hriat belh ta si lo. Kan lung a chhe tulh tulh a, trah aw pur chuangin "ka nu khawnge i awm?" min chhang rawh tiin kan au lawm lawm a, mahse chhangtu rawlri reng reng kan tawng ta lo. Kan lung a zing a, kan tap zawih zawih a ni ta ber mai. Kan hlauhthawn ber chu sakei hrang leh misual kut a ni a. Mahse, chu chu he hunah hian kan ring phal meuh si lo. Ka nu'n "eih ah, in lo kal a ni maw, he ta hi ka awm e" a lo tih chu kan beisei ber leh kan duhaisam rimawi chu a ni. Mahse, kan ko eih zo ta si lo chu beidawng tak leh trap zawih zawih chung chuan kan leipui thlam chu kir sanin, in lam pan chuan kan hawng leh ta hnap hnap a. Ngawi rengin kan kal a, kan rilru erawh sawi ngai lovin a inhmu chiang hlein ka hria. Kan lung a awi lo tak zet a ni.

Kan farnute beisei ber ka nu hmel chu kan hawn sak dawn loh avangin hreawm kan ti a. An hmel hmuh mawlh kha kan va hreh tak em. Thlaphang taka an lo awm tur te chu rilruah a awm reng mai si a. Chutia beidawng tak leh hreawm ti taka kan sekawtrawlh kan han hawng chu In atangin ka nu aw kan hre ta.. ka nu chu inah a lo awm tawh a ni tih kan han hria chu kan va lawm tak em.. ka nau nen chuan rang mang khengin inchhung lut hmasa nih inchuh ang maiin kan tlan lut a, ka nu ngei mai chu kan hmu ta a, kan va lawm tak em.

Ka nu hian a fate a chawmna ber a hna laklawh tak mai chu a karah Pathianni a tlak dawn avangin a thlawhhma chu zawh hram hram tumin, thim thamah a lo thawk a, tin a hawng lam chu a tlai tawh em avangin pumpelh kawng lamah kalin a zawngtu a hmangaih a fapate pahnih nen chuan an intawklawi palh a lo ni a. A faten an zawng dawn a ni tih hria se zawng, an kalna tur kawng ngei chu a zawh awm si a. A ni, ka nu tel lo va darkar tlemte awm pawh harsa kan tih a, kan mangan si chuan, a tel lo va hringnun hmachhawn tur chuan kan thei thlawt lo a ni. Chuvangin, kan lei pathian diktak chu ka nu hi a ni teh meuh mai. A tel lo chuan hringnun kawngzawh kan zuam lo va, a awm loh chuan kan thla a phang thuai thin a, a hmangaihna thlazar hnuaia awm chu kan thlakhlelh leh mamawh ber a ni.

A fuihna thamral ngai tawh lo turte zingah, "Tuisik leh tha chu ren thiang a ni lo ve, a mahin a rawn awm leh zel, khawiah pawh kal ula, tha seng tam ber nih tum zel tur" tih te, miin kan thil min ruksak changin "Rutu ni lova ruksak nih chu vannei hlea inngaih tlat tur" tih te bakah "Mi te thatna sawi tur hriat loh chuan ngawih mai tur" ti a, a hraichaw fanaute min fuih thinna kha thinlaiah par ang lo vul thar nawn zel se, chutin vanhnuai leichinah ka chun'nu iang zo reng awm bik ne maw kan ti ve ngei ang.

“Ka chunnu kiangah ka lunglawm a kim a,
Ka rilru hahin mi chhawk thin,
Ka tana a rilru pekna te,
Min tawngtai sakna te kha a va hlu em!
A hmangaihna chuan a hraite min tuamlum tlat thin a,
Suahsualrawng kan bawlsanin;
Hlim ni reng a nei ngai lo.
Heti ema hmangaihna nen min chawiliantu,
Ka chun nu tan,enge tihsak ve theih ka neih aw!
Thil ropui tak tihsak thei lo mah ila,
Ka tihtheih awmchhun;
A hmangaihna chhanlet chu,
ka bat a ni zawk si a.”

Nghilhlohna Par

2009-05-02T16:17:00.005Z

Kan naupan lai deuh khan he hla mawi tak mai hi ka ngaithla zauh zauh thin a. Khatih hunlai khan a hla mawina leh a thuken rilzia lam kha ka la hrethiam vak lo. Tunhnuah he hla phuahtu Pu P.S Chawngthu rilzia leh rimawi thiamzia te ka han ngaihtuah chhuak a, a hla thluk mawi danglam tak leh he hla a phuah chhan; Zirna avanga Zoram a han chhuahsan tur leh a hmangaih ber a han liamsan mai tur chu thlir letin an pal hungnaa zam raih mai pangpar chu he hla chawitu a lo ni ta.

He hla hi Mimi Lalzamliani sak, youtube a mi rimawi tel lo kha a ni a. A Aw chauh la chhuakin a music hi ka siam belh a, eng tak ang maw!!.. Drums set hi a buaithlak deuh hlek a, a chhan chu auto set a nih avangin manual anga vuak rem theih a ni lo va, a beat hi tlema muang lai leh rang lai deuh a awm avangin a hmehbel hleitheih loh a ni, ka ti ta lo. Mimi hian music hmang lovin a hanga a sak tawp avangin a speech leh a tone hi tlemin a tisiksawi palh deuh niin ka hria a, a ngaihthiam awm tho mai.

Mimi Lalzamliani sakna original chu:

http://www.youtube.com/watch?v=qGHR5V3F6Lk

Zohnahthlak A Global Perspective

2009-04-26T15:37:00.004Z

PS/ He thuziak hi a hlui deuh hlek tawh na a, chhiar nawn leh atan ka han chhawpchhuak leh a ni e. Zofest 2006, Guwahati khawpuia ka thusawi a ni a, hetih hunlai hian thianpa Luliana leh wonderboy te nen kan la inhre hman lova, chuvangin Guwahati khawpuiah riang takin kan tei lauh lauh a nih kha..:) -Puia
---------------------------

Zohnahthlak A Global Perspective

“Guwahati Zofest 2006”
District Library Auditorium, Guhawahati , India
By; LP Sailo, Aizawl, Mizoram

A hmasa berin Guwahati Zofest 2006 huaihawttu (Organizing Committee) te thawhrimna leh inpekna fakin awm se, Tin, kan khuallian Pu Tawnluia, Home Minister, Mizoram leh kan Khualzahawm Dr.Lalzama, Arts & Culture Minister, Mizoram ten an hun hlu tak senga Zofest an ngai pawimawh avangin ropui ka ti a, chibai ka buk nghal bawk e. Kei teh lul thusawi tura min han ruat tlat mai chu insit a na duh hle a, rual u zawk leh mithiam zawk te an tam teh lul nen, ka phu loh thil a ni e. Mahse hotute duhsakna ka dawng erawh ka lawm hle thung.

Khawnge kan zavaiin i ding lawk teh ang u, kan mawng te a kham dah ang e. Tichuan, kan sira mi te theuh chibaiin“Unau kan ni“ i ti theuh ang u le....Ka lawm e. In thu leh thei e..

Guwahati khawpui hian pawimawhna lian zet mai a nei a, chu chu Zofaten zirna kan neih tirh a kan pan hmasak ber pawl leh Phai rama kan in benbelna khawpui hmasa ber a ni awm e. Tin, medical lamah pawh Zofate zirchhuahna hmasa ber a lo ni chho a, tunah pawh chhungkuaa khawsa tamna ber a ni hial awm e. Heng te avang hian Zofate tan khawpui pawimawh tak a ni.

Zohnahthlak chibing hrang hrangte bula awm hi a hlimawmin a nuam a, kei ka duhaisam ber a ni fo. Nuam in ti ve em?

Thupuangtu(Emm Cee) ten Zofate dialect hrang hrang hmanga thu an han puang thin te kha hriat a va nuam em. Unaute u, Insuihkhawm hi a nuam a ni tiru…

Awle, hun rei tak ka neih loh avangin kan thupuiah lo lut nghal dawn ila;

* Tute hi nge Zofate chu?

Zofate or Mizo te chu: Thado, Zomi, Lai, Bawm, Hmar, Lusei, Ralte, Mara, etc..kan ni vek a, tute mah hi Mizo dik tak kan awm lo va, mizo lo bik pawh kan awm chuang hek lo. Heng Zo hnahthlak chitinte hi Mizo hnam dik tak vek chu kan ni a,chuvangin a intitatu apiangte hi mizo chu kan ni a, kan hnam pawh Zo or Mizo a ni. Chu Zo hnam chhungah chuan chibing hrang hrang a chunga kan tarlan tak te hi kan awm khawm mai chauh zawk a ni. Chu chu Zofaten political Party kan neih hmasak ber Mizo Union ten kum 1948 kuma an memorandum theh luhdan pawh a ni.

* Zoram chu khawiahnge?

Hmanlai Zoram chu Chindwin luidung nitlak lam kam atangin East Bengal(now in Bangladesh) inkar, chhim leh hmar zawngin Arrakan atangin Carchar leh Manipur thleng hi thlahtute atanga kan ram tia an lo sawi thin chu a ni. Hei pawh hi Zofaten political party kan neih hmasak ber Mizo Union hovin Zofate chenna tia, an lo tlangau pui thin ram chu a ni. Chu chu Mizo hnam te ram tiin an lo vuah kher reng a ni.

* Zofate inpumkhat nan tawng thuhmun neih kan mamawh!

Zofate inpumkhatna tha kan lo neih nan leh hma kan lo sawn zel theih nan, tawng thuhmun kan neih a ngai a, kan dialect hman mekte hnualsuat tur tihna lam ni lovin, kan zavaia kan hman tlan theih awmchhun duhlian/lusei dialect bulthut atanga lo zichhuak, mahse Zofa hnahthlak dialect tin atanga chawmlen hi i thiam tlang ang u. Kan market sawi loh he global world ah hian makmawh thil a ni tlat tih i hria ang u.

Tin, kan hriat fuh thin loh leh kan sawi pawlh fo thin pakhat chu, Language tih leh dialect tih hi a ni a, kan tawngin dialect leh language tih hi tawng tiin kan dah ve ve a, hei hi a fuh lo va, dialect chu dialect ti ve mai ila, Tawng kan tih kher erawh Language hi ni ta deuh se a that ka ring thin. Tichuan, he Mizo Tawng hi Mizo Language-ah upgrade chhovin, Zofa hnahthlak tinte dialect pawh him taka kan ven him zel pawh kan tih tur a ni ang.

* Zohnahthlak hnam chitinte tan Dawhkan(Table) neih kan ngai.

Hmun tina Zofa hnahthlakte tan dawhkan i siam ang u. Hmanlai ata tawh vawin ni thlenga chhungkuaten kan mamawh ber chu dawhkan a ni. Chu dawhkanah chuan kan harsatna te kan lawmna te kan mamawh tinreng kan sawiho thin. British ho rorelna sang ber pawh dawhkan a ni ang bawkin keini Zofate tan pawh dawhkan a ni. Chuvangin kan chenna theuhvah Dawhkan siamin chu dawhkan ah chuan Zo hnahthlak hnam chitinten kan harsatna i thlen ang u, tichuan chu ta tang chuan hmunpui lama put chhuah turin ngaihtuahna kan hmang thin tur a ni.

* Zo hnam inpumkhat nan chibing thinlung nuaibo a ngai. Kan hming kohdan kan in pawm tlan a ngai bawk.

Zo hnam inpumkhat hleihtheih lohna bul ber pakhat chu chibing feeling hi a ni fo. Chu chibing feeling chu engtinnge kan nuaibo theih ang? Vawiin hian nang leh kei hi chun khat hrin, chhul khat chhuak kan nih si chuan, tute hi nge in la hrang bik tur awm chuang le? An ni chu an chuti kha ti, an ni chu an chu ti bik ti mai tur kan ni lo va, ti tur pawh kan ni lo. Mahse kan awmna theuh community thenkhatah chuan chibing feeling nei ranin thangtharte an zirtir hlawm lawi si a ni. Unaute u, vawiin hian chu chibing feeling chu um bovin awm se, Zofa hnahthlakah chuan I lawm tlang teh ang u. Kan hming kohdan te, kan family name te chu a lo hrang deuh a ni thei e. A then chu Sailo te, Chhangte te, Varte te, Haukip te leh Zahau te pawh a ni thei e. Heng hnam hming anga kan lo chhal thin kan pute hming hi kan hnam a ni lo va, kan family name mai a ni. Kan hnam tak zawka chu Zo hnam a nih si chuan, nang leh kei hi Kuki emaw, Chin emaw, Mizo emaw tiin kan in identify a ni thei e. Mahse kan zavaia huapzo kan identity dik tak chu Zofa a ni. Chuvangin he Zofa hnahthlakah chuan luanglut ila, tlu lut ila..i thawkho ang u khai.

* Ramri then darhin awm mah ila, thinlung ramah erawh ram khatah kan awm thei.

Germany hi entirna tha tak a ni. Zofaten he ram nunzia atang hian zir tur kan ngah hlein ka hria. Germany hi vawi tam tak ramdang awpbehna hnuaiah te an lo inthendarh zing ve hle tawh thin. Mahse, engtinge tun dinhmun hi an thlen leh theih tih hi ngaihtuah tham zet a awm a ni.

East leh west Berlin tih awm hma fe. Kum 1700 leh kum 1800 bawr chho vela German ram awmdan hi kan sawi lawk ang e. Kum 1800 hma lam kha chuan Germany ram hi ram bung te tak tak inhlawmkhawm, lal chak vak lo hnuaia awm thin an ni. Ram bung tinte hian mahni kalphung bik leh tawng bik an nei hrang vek a. Mahse thinlung takin german hnam an nihna chu an pawm em em thung si a ni.

Hei hi i hrereng ang u. Chhungkaw inpumkhatna hi thinlung lamah a tiah hmasak zet a ngai. He mi mil chiah hi rawn tarlan ka tum a ni. Kan history nen enge a in an na? Tam tak sawi tur a awm thei. Keini pawh, ram bung hrang hrangah chibing tawng(dialect) hrang hrang neiin kan awm a ni thei e. mahse kan thinlung chhungrilah erawh “Unau kan ni”tih hi I hrereng ang u. kan zavaia thlahtu chu thuhmun a ni si a.

A ni, vawi tam tak heng German hnamte pawh hi an mahni inkarah innghirnghona a chhuak ve foin, an indo ve fo thin. Mahse, ram dang leh hnam dang nena innghirngho nikhuaah chuan an tang ho leh dial si thin. Hei hi kan nihphung a ni ve em le? Kan unau Burma , Manipur leh Tripura a mite MNF te zalenna sual kha an pui ve in, mizoram chhunga mizote nen an do tlang thin tih te kha kan theihnghilh thei dawn em ni? hmanni lawk khan kan hmar Unaute chu an mahni chenna ngei Manipur atangin hnawhchhuah an nih khan khawnge an pan tak? An thinlung chhunga lian ber leh an ram awmchhun chu Mizoram hi a ni ve tho tlat zu nia. Hei hian unau kan nihna atakin a lan tir thin a ni.

Kum 1945-ah chuan Allied Armie ten Germany ram kha awpbetin ram bung paliah an then sawm a, Hitler-a pawl a mite chungchang kha Nurnberg hmunah an rel sak a, kum 1949 ah chuan Germany chu east leh west germany ah then an ni leh ta a. Ram leh hnam khata luanza kha a theih leh ta lo in ti a ni mai thei. Mahse, German mite hi hnam dang zawng aiin tumruhna an lo nei a ni ang. Kum 1989 East Germany-ah communist sawrkar a kehchhia a, an inkar daidanna Berlin Wall chu chhutchhiat a lo ni leh thei ta. Kum 1990 ah chuan Germany chu vawiin thlengin an inzawmkhawm leh ta a ni. Tunah chuan khawvel ram ropui leh hmasawn chak bera chhiar an lo ni leh ta..

* Inlungruala insuihkhawm hi hnam anga kan dinchhuahna awmchhun ni.

Kan pipute khuangchawina ram pawnah Zofate tamtak kan awm ta, a then te chu, phai ah te, a then te chu sap ramah te leh hmun hrang hrangah pawh kan ni hlawm. Kan Zoram khawvel hi zauhvin a lo awm ta a ni. Kan la darh zau zual deuh deuhin mi ramah eng eng emaw tiin kan awm darh zel dawn. Chu chu khawvel hmasawnna hian a keng zel tlat. Kumtin hian khawi ramah pawh kan pung tual tual a, chuvangin Zofate khawvel hi a zau sawt em em a ni. Mizo hnam pakhatmah awm lohna ram chu a tam lo viau tawh ang. Entirnan, Africa continent-ah chuan kan awm lohna a la tam deuh mai thei na a, mahse, Europe leh America bakah Asia ramah phei chuan Zofa hnahthlakte awm lohna ram chu a awm tawh awm lo ve.

Engpawhnise, mi ram kan va awm hian kan ram ni lo mahse awmna atana kan hman ve avangin kan khawvel chu a lo zau ta a ni. chuvangin chu chu Zoram khawvel tia vuah theih a ni ang a, international a mizo kan inzawmkhawm tlat loh chuan, mi tamtak chu mi hnam karah an pilbo thuai ang tih a hlauhawm hle. Hnam ah mi a boral chuan a sakhuaah pawh a boral thin tih thufing hi kan ngaihtuah nawn fo a tul.

Vawiin hian unaute u, kan chenna te chu ram hrang hrangah a ni thei e, a then te chu India ram mai ni lo, Burma ah te, Bangladesh ah te, Europe khawmualpuiah te, Asia ram leh America ah pawh a ni thei. Amaherawhchu kan chenna theuh hi Zofate tana khuanu min pek a nih miau avangin hnam anga intelkhawm leh insuihkhawm hi kan tih makmawh lo ni se, tute mah hi in lahranga, in ensan tur kan awm lo va, hnam anga kan insuihkhawm hi he Zofa hnahthlakte dinchhuahna kawng awmchhun a ni e. A ni. Vawiin hian Unaute U, hawh u, Insuihkhawm leh Zai I rel ang u. Ka lawm e.

PS/ Ka thusawi zawh chiah hian thiannu Daduhi'n "Tlawm ve lo Lalnu Ropuiliani" tih hla Pi Lalsangzuali Sailo(L) phuah mawi taka min sak sak avangin ka va lawm em ve aw..!

Rock Medley

2009-04-19T22:16:00.001Z

Tunlai chu a hunlai an tih ang deuh hi a ni bawk a. Thil thar neih hlim hi chuan han ti deuh tlut tlut ila, a manhla ngai e, an tia lawm.. Hyderabad lama kan thian Hruaia leh Zara te pawhin Camera an nei thar a, thlalaka eizawng tur emaw tih mai turin an atchilh ve tho tiin ka inthiam chawp a.. Weekend chawlh a lo ni vei bawk nen. Tuntuma mi backing track erawh keima siam a ni lo va, internet kawngsira ka chhar a ni a "Mississippi Queen" tih a ni. Guitar part hi keima irawmin ka han thluai thlum kual vel ve a ni ber e -:)

Rock lam hi ka ti vak ngai lo va, a ngaihthlak pawh hi ka peih rei ngai lo va. Hla cool deuh ruih Pink Floyd lam hawi deuh ho te hi ka ngainat zawng tak a ni hlawm a, chuvangin kuthnu pawh a phuailuai lo thei lo va, a chhuanawm loh chu thuhran, ka thiamna hian a tlin lo hrim hrim bawk a ni e. :)

Ka Kutchhuak Hang

2009-04-15T11:29:00.001Z

Vawiin chu chawlh ka neih avangin in lamah ka tawm im a, ka music software rifftracker ka khawih chhin vel e ka tia.. rin ai takin a neuh neuh a lo tam a, drums set kual vel leh guitar perh luh vela ka tang rei fu a. Bass ka nei si lo va, a hang ta deuh. Video lo lak hman pawh a ni ta lo. He ti tlawng hi a ni e..:) Aite chhinna ni pah fawmin ka han dah chhuak chhin hram e.

DAM CHHAN

2009-04-04T21:43:00.001Z

Hringmi ziarang hi a lo inang lo thei viau mai a. Kan seilenna a zirin kan mizia pawh a danglam hle thei a. Thlahkhat unau rau rauah pawh seilenna hrang chu kan rilru puthmang pawh a danglam hle thei awm e. Tin, kan lo chawrchhuahna chhungkua a zirin kan ziarang pawh a inpersan daih thei bawk ang, chuti lam chu remchang danga chhuizau atan khek rih ila.

He khawvel hmachhawn a, khaw eng hmu a, nu pum chhung atanga lo piang chhuakin hringfaa chhiar ve ngei tura kan lo tel ve tawh si chuan kan nunkawng chuan awmzia mumal tak neia hringnun lamtluang a lo zawh a ngai ta a ni. Khawiah pawh piangin, khawiah pawh seilian ila, kan dam chhung ni te chu a sei emaw a tawi emaw kan hmanral ngei ngei a lo ngai ta a. Kan mizia leh ngaihtuahna pawh engti zawng pawhin danglam thin mah se, he hringnun hi awmze nei tura duan a ni.

Khawvela cheng ve tura kan pian ve tawh miau avangin kan chhuahna theuh te chu kan hnam leh kan ram kan ti ta vek mai a. Kan vanneih leh vanduai a zirin kan chenna khawmual pawh a in sawihhleih theih viau mai thei bawk. A thente chu phaizawl hmun chhamdelah te a ni a, a then chu tuipuikam tiau dup hmunah te pawh a ni thei. A thente chu thlaler ram ro takah pawh a ni thei a, a then te chu tlang ram chhengchhe tak pawh a ni ang. Tin, sik leh sa bakah boruak inlumlet thlengin a danglam hle thei bawk awm e, kan pian chhuahna hmun a zirin kan chenna ram leh hnam pawh a hrang ta nuaih thei a ni.

Vanneia siamin keini Mizote chu tlangram boruak thengthaw nuam lai tak maiah dahtu awm ang hrimin kan cheng ve tlat mai a. Kan ram leh hnam kan sawina bulpui ber chu he tlangram hi a lo ni lo thei ta lo va. Chu chu vawiin hian nang leh kei hian ka ram kan tih ve theih awmchhun chu a lo ni ta reng mai a ni. Hei lo chu vanhnuai leichinah hian ramdang reng kan nei lo va, hei lo chu buaipui tur leh vei tur kan nei bawk lo a ni.

Chu kan ram chuan hmanni lawk khan thim zing a ta, khaw eng a rawn hmu ve dek dek a, a than a la kin loh avangin a ruh pawh a la no em em a ni. Duat tak leh dim dawih taka enkawl ngai a la nih avangin than kin tawh ruhkawl nena hmeh rem chi lah a ni lo. A chhunga chengte pawh chuti bawk. Kan pi leh puten hmanni lawkah khawveng eng an rawn hmuh ve chauh avangin an hrin an tu leh fate pawhin dinhmun ngialnghet leh mize puitling tak kan neih hmasak zet he hnam ropuina tur hmanraw pawimawh ber a ni.

Hnam upa leh fing zawkte chu ngaisang teh lua lo mah ila, an chimrala kan awm mai loh nana kan inhmakhua erawh kan tih hmasak ber tur a ni. Pawn lam landan chauha an ruala ke penin chhungril lamah kan um phak leh si loh chuan boralna lamtluangah kan in hnuk lut thei a, kan dinhmunah lungawi lovin kan nihna pawh kan zahpui hial thei a ni. Chuvangin an ni tana thil pawi lo, keini tana pawi tlat si te, an ni tana khap tul lo, keini tan erawh khap tha zawk tlat te, an ni tana pawi lo, keini tan erawh pawi thui tak te a va tam em. Chuvangin Baibulin a sawi angin engkim ka tan tih a thiang a, mahse ka tan tih vek erawh a tha lo ve, a tih angin inven rukna leh inhmakhua rukna thinlung hi kan put a la ngai tlat a ni.A bik takin, thiamna leh finna lamah te, huaisenna leh taimakna kawngah te, hmeichhiat mipat kawngah te leh sakhuana kawngah pawh inthlah dul a hnekin tan kan lak sauh sauh a tul tak meuh meuh a. He kan ram riangte hi zaidam tak leh hmangaih taka enkawltu a neih phawt chuan a chhunga cheng Zofaten puitlin hun kan la nei ve chek ang.

vawikhat pian ve manah mahni ram leh hnam tana thil tha hnutchhiahtu nih chu kan damchhan a ni dawn lawm ni? Nang leh kei hian kan ram leh hnam tan eng emaw kawng zawng talin thil tha kan tithei tih hria ila, kan puanvente sawichhing ila, kan theihna kawng theuhah Zoram tan enge kan tihsak dawn le? Khawvela thil tha tituten hriatreng an hlawhna chhan chu thil tha tih kha an damchhana chhiar a nih vang chauh a ni. Chungmite chu thi tawh mah se, an nung reng thin.

Blues (Testing)

2009-03-29T21:45:00.001Z

Nizan ka phur thutin ka han fiamthu pah a lawm le.. Rei lo teah paih bo leh mai tur a ni e. -Puia

Nangma Tan Chauh

2009-03-14T20:02:00.009Z

Lenna tlangte lo dangin, tuanna mualte a lo hrang zo ta. Siktuithiang dawn a, a tlum a hang eibil mai lo va, sem sem dam dam kan tih thin lai te kha hmanlai an chang zo ta. Nunhlui mual liam hnu ngaia luaithlipui nul tak ka nap hial. Aw, khuahmuna len loh zawng tawrh thiam a har thin ma nge. Hlim leh lawma kan lenlai ni te chu tawnmang mawl mai an lo chang zo ta si. Dar ang intawn leh nan lamtluang a thui lua ka ti. Chhawrhthlapui van zawla a lo eng chang te hian awmkhawhar lunglen a hril chhuak lo thei si lo, laikhum belin riahrun rem zai rel thin mah ila, zan mut chhin zai reng ka rel thei si lo, ngaihlai bang lo nang zuna uai chu thlafam chan hial ka nap thin a, hei lo liama damlai pialral awm tak maw. Aw, tawnmangah tal hmuh che ka nuam e.

A ni, mariaktea ka run riangte ka nghah chang ni te hian awmhar lunglen a zual thin a, ka perhkhuang leh zai rimawiten min hnem zo ne maw! Nang tel lo va he hringnun hmachhawn tur hian mi phal suh la, i sakhming tel lo hian dawnlungruk a kim thei mawlh si lo. Kei ka duhaisam kumtluang samang inthen lo tea i tangnem bei hun ka nghakhlel em e. Ka hlimna leh ka lawmna tikimtu, ka lungngaihna leh khawharna thawidamtu chu nang ngei hi i ni si. Hal lo tein vul reng la, thliah loh par iangin mawi kumkhua ang che. An sawi hawilopar ianga chuai ngai lo turin khuanu'n vengin awmpui che se la, chutin Zofa thang leh tharten i par tlanin khuavel kan la chhing ngei ang.

Tunah tuanna tlang lo dang rih mah se, thinlaiah i hlui thei mawlh si lo, a thar zel thin ka thinlai rila'n. Hnam dangten i sakhming selin ankanem hlan lo che mah se, kei ka tan i mawina a danglam chuang si lo. An sawi thlang sappui nun ngai bil lo va, hmangaihte lenna Zotlang mawi ni kumtluan la, Chutin, i finna leh thiamna lo pungin, par ang lo vul zel se. I tluk sual palh loh nan i kechheh uluk la, fimkhur takin kal dem dem ang che. Chutin i hrin keini Zofaleng zawngte hian daifim leh zing nichhuak zungzam iangin kan thiam, kan finna tinrenga chawm che kan nuam a. Duah tea lo thang lianin par vul zel la kan ti. A ni, kan sakruang leh thisen pawh Nangma Tan Chauh.

A Rem Si Lo

2009-03-04T12:59:00.008Z

A sakruang leh kimtlanga hmangaihna bet tel tlat mai te chu sawi tel pawh a tul lem lo'ng, a mit mengmawi leh biangsum inchawih tawn zia lek fang phei chu a hmel hmu thintute chuan ANGEL an ti a nih pawhin an mawh lo ve, chu chu fakna uchuak a ni hauh dawn si lo va. Chu ai mah chuan thenrual kawm thiam tak a nihna chuan lengzawngte a tihlim a, tu hriatpui si lo hian tatu nih an phu hliah hliah vek ang a, ka chanpual lo ti mai tawk te pawh an awm ta ve ang. A ankanem thlum tak mai avang te chuan hringnun timawii lo titawk te pawh an awm mai thei e, tu hriat va ni suh.

Chutianga a rualkawm thiamna leh a hmelthatna te chu chhuanpui mai a hnekin a thiante tichapo tirtu a ni hial zawk a, a bula chen a nawm tlukin a thian nih pawh insawitheihna tham hial a tling ta ve ang. A tawnah ka luangliam lo a nih pawhin ka tuiral mai ang titu pawh Mizo tlangval zingah hian an kat nukin ka ring. A ni, Pasaltha Vanapa pawh kha la dam teh reng se, he Tuaitiri tawnah hian zawng, tui ang a nem duai ve thovin ka ring.. Chu ngei mai chu Thlang sappui Lanu an lo tih mitmeng pawl ralh mai leh bahsam buang hnap mai, han en mai chuan vantirhkoh thlah emaw tih mai tura fai nalh a ni a. A han hawi zawnga a sam buang thak mai a han invawrh phingphileng siau siau mai te chu thlunglu tihaitu a va ni teh lul em.

A sakruang leh kimtlang mawina te, a lungril leh ngaihtuahna tluangtlam tak leh a thenrual kawm thiam zia pawh kan sawi tawh a, a hmelhriat nih pawh chapopuina tham hial a tlin thu kan sawi tawh bawk e. A ni, tlangval a zawnga tlangval berhchep ve tak, hmel leh pian zia-ah nise chhuan tur nei hawt lo, mongoloid thlah tih taka hnar bang sang lo ve tak leh mitmeng zim set mai tan chuan a voh bik nih chu vawikhat dam ve manah han hnar chu har tak tur a ni ngei mai. Hei lo liama lei malsawmna enge awm chuang ti hial duh pawh an awm mai thei e. Mahse ................? A Rem Si Lo ! A ni, Thlang sappui ngai bil lova kan lenna Zotlang mawitu runlum nuthai atan chuan Zolanu ngat le...

Sateek-ah Palai

2009-02-18T14:42:00.004Z

Palai han tih hian Inkhawmpui palai te, Buaina avanga inremna siamtu palai te leh Nupui/pasal chungchanga palai te hi Mizoten palai tih kan hman tlanglawn deuh te chu an ni mai awm e. Tuntumah erawh chuan nupui/pasal thua palai kal chungchang leh a kaihhnawih tlem ka han tarlang ve thung dawn a ni. Tlangval laia nupui/pasal tuahrem chungchanga palai hna han thawh chu a tlangval hna chiah lo a ni lo mai thei e. Mahse, tirh ka ni ve miau si a. In sit hle mah ila, chhungkaw aiawha tirh kan nih ve miau si chuan kan kalchhan ber "Insawirem" chu kan hmachhawn tur a ni ta mai si a.. A hmasa ber leh a vawikhatna a nih angin a khawr theih hle mai.

Hmanni ka aizawl cham chhung khan ka thianpa nauin nupui neih a tum avangin a bialnu te khua Sateek-ah palai hna thawkin tumhnih ngawt mai ka zu kal a. Aizawl to Lunglei Lamlian siala hnathawkte an lo hmanhlel lai tak a ni vei nen, Bike-in vaivut khu tak leh lungrem khawrawk tak karah chuan eng emaw ti tiin kan in khalh thleng thei hram a. Aizawl atangin darkar 1 lek emaw kal a ni na a, kawng an lo siam lai tak a nih avangin beisei aia rei kan tlan a, kan bal hle bawk a ni. Mahse, he kawng hi an siam zawh hunah chuan aizawl leh lenglei inkar kawng that dan tur te ka ngaihtuah erawh chuan a phurawm khawpin ka hria. Mipui tan chhenfakawm a la ni ngei ang. Sawrkar pawhin he kawngpui siam mek hi uluk lehzualin enkawl se la, he kawngpui hi a la pawimawh tulh tulh dawn si a.

A vawikhatnaah chuan kan hlawhtling mai lo va, a la naupang si a, B.A te han zo ve te te se la, a hrim hrimin chhungkua pawh kan lo inrawn khawm ve ang e tiin tawngkam tha tak nen chuan kan inthlah tho tak na a, kal leh chakawm em em tur chuan min mangtha chiah lo em ni chu aw ka ti rum rum a, nuber lah chuan, a reng rengin palai te chu upa deuh hlek an intir a ni ngai a, in rawn kal naupang hlawm reng reng lutuk mai, a ti fiamthu deuh bai bai bawk si nen, an mi tiam nia han kal leh pawh a chakawm lo ru riauin ka hria a. Mahni lo maha nula rim duh vei nen zankhat pawh kan ui tuk mai a ni si a. Mahse, ka thianpa hian mi ngamtlak bakah kan lo kal ve uk tawh si avangin kal nawn leh tur zingah pawh chuan min telh leh ta tho a. Tichuan a vawihnihna atan Sateek khua chu kan pan leh ta a. Kawng a khuk thin em avangin Motor nen kan kal a, ka la rui zui lehnghal a. Luhai burin Sateek kan thleng thei a. Fiamthu-in kei chu ka um chanve der mai a nih hi mawle, ka ti a.. kan nui dar dar a.

Chhungkua an lo inrawn khawm tawh bawk a, tunah chuan kan nih nih kan ni thei tawh ang chu kan ti a. Ka motor rui luhai bur mai tihreh nan ni pah fawmin thlifim hip pahin i chhuak lawk teh ang tiin ka thianpa nen chuan engmah sawi set set lo chuan kan va chhuak lawk ang e, kan ti a. Kan chhuahsan a. Kan kal zel a, Sateek Presbyterian Biak In kawt lamah kal zelin hmanlai Seteek Lal ni thin Lianphunga Bung awmna te chu kan hnaih ta hle mai a. He Bung hi Mizorama Bung lian ber a ni nghe nghe. Mahse, kan va pawh hman ta chiah lo va, a tawpni te a ni tawh bawk a tiin Ar lei tur kan zawng pah fawm a. An zawrhna kan hre mai si lo va, intin kan zawt kual a ni ber mai. In pakhatah chuan Ar an lo ngah khawp mai a.. an lo chhangchhe hle mai bawk si a.. fiamthuin fa in neih leh hun chu a hmingah "Artluangi" phuah nghe nghe teh u, ka tifiam a, kan nui bawrh bawrh hlawm a, kan duh anga lian tha tak mai Arpa kan lei sak a.. kan khai chho a, kalkawnga naupang tualchai ho han hmuh te chuan lung a tihleng duh hle mai. Kawng sira Arnu leh arpa han inchhai khat khat hmuh ngat phei chuan naupang lai min tingai zual fo thin, tichuan Ar chu talhin ka puah te te a, kan hlim tlang ta viau a.

Tichuan, kan kalchhan ber thutawp sawiho pawh chu Arsa chhum lai tak hian kan tan ta a. Rin aiin an lo inhawng a, kan beisei aiin an nem ta bawk nen, kan duh ang ngei chu min tihhlawhtlin sak an intiam ta a, a ni erawh kan ruat nghal ta mai thei lo na a, a thu chuan kan insawifel thei ta a.. ka phawk a chhuak pek a, fiamthu ka thawh ta zel a, kan nui deuh dar dar reng a, tlai lam dar 6 vela hawn tum kha dar 8 velah pawh kan la hawng hlei thei ta lo va, aizawl lama nula rim pawh chu kan thulh ta bawk a.. fiamthu karah thutak deuh pawlh chang a awm a, Power(Electricity) pawimawh zia te leh Aizawl leh Thingtlang inkarah danglamna lian tak ei leh bar bakah nunphung leh zirna thlenga hmanraw pawimawh tak a nih tur thu te pawh ka sawi a, intodelhna hmanraw tha tak chu electric hnianghnar neih zet a tul thu te pawh ka sawi a, an Amen viau chuan ka hria. Tin, mi dilchhut tak mai ka lo ni vei nen, an pitar ber kum 90 mi vel chu hmanlai thil ka zawt a, Sateek tih hming a lo put dan te, an khaw thenawm Aibawk khua a lo pian dan te leh MNF ramhnuai mut laia Sateek khaw mipui tawrh dan te bakah Sateek khawpum mai a kang fai vek dan te ka zawt a. Tin, hmanlaia an lal te chanchin phei chu lehkhabuah kan lo chhiar nel nual tawh bawka, a ngaihnawmin a hunlai chuan an lo tuar nasa ngei mai.

A tlangpuiin MNF ramhnuai hunlaia Thingtlang mipuiten an tawrhna zozai kha theihnghilh mai chi niin a lang lo va.. thi leh dam kara an awmdan te mit ngeia hmutute han kawm chu rilruah Capt. Thanghleia te, Capt. Thangrehlova te leh Capt. Lalthana Sailo te an rawn lang lo thei lo va. An hmuh phak tawh leh hriat thiam dan tawka Mizo hnam leh Mizoram chhan tuma an lo inpekna thuk zia te chu rilruah a thar fo thin. Palai hna kal e ti lo chuan Politic thuthlung nen a hmawr kan bawk ta zawk niin ka hria..:)

Nang Chauh

2009-02-08T12:19:00.001Z

Van thengreng leh boruakah te, tuifinriat leh khawmual zau takah te hian hahchawlh theihna a awm lawm ni tiin nun chawlh hahdamna zawngin kan phiruai thin. A ni, he hringnunah hian thawhrimna leh lungngaihna chauh lo chu hringfate hian chanvo kan va nei chau em. Kan dam that lai hunte chu hlobet par ang chauh leh ni lo chhuaka tla leh mai thin ang chauh a ni si. Thlakhlelh nei nia kan inhriatna lai tak hi kan hlim lai tak a ni lek fang a, kan hlim kumhlun dawn emaw kan tih laiin he leia hmu leh tawh hauh lo tura inthen a tul leh si thin nen, khawiah hian nge kan duhthusam leh hlimna tluantling chu kan hmuh tak ang le, tia inngaihtuah lungpuam mai a awl thin. Mahse, kan beidawn hnu pawha kan beiseina nung awmchhun "Nang Chauh hi i ni Aw, Lalpa" titheitu apiang mai hi a kutchakin a chelh a, muanna leh hlimna thuruk a pe thin.

Kan mit hian khua a hmu thei lo a ni thei e, mahse kan bengin rimawi tinreng a hre thei ang. Kan beng pawh lo ngawng se, kan mit erawh chuan khaw eng mawi tak a hmu thei ngei ang. Kan kut leh ke te chu a piangsual a ni thei e, mahse kan thlarau chawlh hahdamna tur erawh min ngaihzual tirtu a ni a, natna khirh tak veiin thi thei reng dinhmunah pawh ding ila, kan thlarau leh kan taksa neitu angchhunga chawl tur kan nih avangin nghakhlel taka min thlir tirtu a ni thei tiin Lal Isua neitute chuan harsatna hrang hrang lakah pawh lawm takin an nihna an pawm thei mai thin. Joba chu a neih zawng zawng laksakin, a nupui leh fanau zawng zawngten an thihsan hnuah pawh a siamtu chuan a kalsan lo va, amahah a nung reng a ni tih a hriatin a vui lo va, a thlaphang hek lo. A nunah he lei taksa veivuta siam hi veivutah a kir leh ang a, a thlarau erawh a siamtu hnenah a chawl dawn a ni tih a hriatin hlim takin "Saruakin ka lo piang, saruak vekin ka kir leh dawn, mahse ka mamawh Lalpa ka neih avangin tunah hian ka lawm a ni" a tithei tlat zu nia.

Mizo nu zinga kan hriat hlawh tak tur Pi Lalsangzuali chu hun a hmangaih em em a fapa'n a thihsan thut a, hun rei vak lo hnuah, natna khirh takin a tlakbuak veleh ta bawk a, a mitin khua a hmu thei lo va, a lu a hai a, a chau a, daktawrte an beidawng tih a hria. Mahse, chu a natna khirh tak chu hnuchhawnin a siamtu hnenah a kir dawn ta tih a hria a, a hmangaih leh a thlakhlelh ngawih ngawih a pasal leh fanaute zinga awm reng thei a ni lo tih a hriat tlat avangin a rilruah a belh Pathian hnenah chuan hetiang hian a chham thei tlat zu nia. He hla hi a hla phuah hnuhnung ber a lo ni ta bawk. (A hnuaia music video hi)

KA DUH BER LALPA,
by: Lalsangzuali Sailo (L)

Hei leh chen kum tam min hruaitu,
Ka Lalpa, ka tan i va tha em,
Malsawm tinreng ka chhiar seng lo,
Hlim leh lawmna, chatuan nun nen,

I tel lo chuanin, mitkhap kar pawh ka nung zo lo,
Ka chau leh thin, nang chauh i ni, ka duh ber leh,
Chatuan thlenga ka belh tur chu.

Ka chhingmit khua fiah lo mah se,
Thlarau mitin a fiah chhandamtu,
Ka vui lo ve, engpawh thleng se,
Chatuan Van khawvar min hruai thleng ang.

Ka hahchawlhna leh thlamuanna,
Innghahna beisei dang ka nei lo,
Ka pumin nei rawh, ka inhlan e,
I angchhung muanna ka rawn pan e.

Ka Nghilh Lo'ng Che!

2009-01-29T13:39:00.005Z

Maltinsawmtu chung Pathian kaihhruaina vang liau liau ka ti lo thei lo. Thangvansangah mupui lian ang mai a, thlawhtheihna chhunga ka awm lai kha chuan ka hmangaih Zoram leh a chhunga Zofate reng lo chu ka rilruah engdang a lang lo. Ka suangtuahna ram chu tluang takin nikhat chhung lekin ka thleng ang a, thenrual tha leh chhungte hmel hmuh ngawt pawh chu he lei malsawmna ropui berte zinga mi a ni si a, tia ka ngaihtuah neuh neuh lai kha chuan, tuipui ral lama ka let leh hun tur reng ka ngaihtuah pha meuh lo nia. Mahse, vengtu chung lam enkawl avang bawkin "lam ang ka lo let ang dawn nia" tiin Zoram nuam chu ka mangtha leh ta rih a ni.

Ka hawn dawn tuka kan thenawm khawvengte bakah, kan unau thenkhatte an rawn leng khawm a, min thlah tuma rawn kal tih hriat fahranin keimah ang bawkin hlim hmel an pu bik hauh lo va, kan nguai deuh bar vek niin ka hria. Chuta ka rilrua lo lang ta chu.. P.S Chawngthu-a hla "Samang then ni te zawng, lo her chhuak leh thin e, a mi leng tawnah hian, tuar dan hril thiam awm maw? tih hla chu ka rilruah a lang lian hle mai a. Tum dang ang lo tak maiin ka lung a leng ru riau mai a. Kolkata to Aizawl ticket ka lak lai vela ka hlim nen..ka ti vang vang mai a. Lung a hnur a ni ber e. Mahse, he khawvelah hian awmkhawm tel tel reng thei kan nih miau si lo. Intawhkhawm hun a lo awm ang bawkin, inthen hun pawh a la thleng ngei dawn si a. Kan hmachhawn mek inthen hun aiin he lei ram kan then hun zawka ngaihtuah phei chuan kan la vannei hle zawk ni te pawhin a lang.

Zoram ka cham lai hian ka tih tur ka tih si loh, ka tih loh tur ka tih tak sawi tur a awm nual a, tin fuihna chihrang hrang inang lo tak tak ka dawng a, thlan thiam pawh a har hle a ni. Tin, sawrkar thar a lo piang ta fam chu ram hmasawnna kawngah pawh beiseina sang tak ka nei thar ve a. Chutiang lam hawi deuh te pawh chuan ka ngaihdan leh duhdan vawi duai lo ka sawi chhuak ve a, ka thaw huai pawhin ka inhria. a hlawhtlin leh tlin loh lam erawh mawhphurtute koa a innghat a, hunin a la hril ngei bawkin ka ring.

Chetchhiatna lam erawh sawi rih lo ila, a la rei lo deuh lulai a, a la zahthlak pha tlat mai a. Tunah rih chuan Zoram leh a chhunga cheng Zofate ka chunga an thatna leh hawihhawmna te kha ka ngai a, Aw, Zoram nuam, engtik lai mahin "Ka Nghilh Lo'ng Che" tih hi ka sawi theih hmasa ber ni rih mai se.

SIKNI ENG

2008-12-18T07:30:00.000Z

December thla kan chuankai meuh chuan thing tin par a mawi thin e tiru. Va tinreng ten partin zu an dawn a, an lenlaini an chen thin. Van boruak thiang tak karah si meikhu leh romei khu zam raih te khian boruak dangdai hun lawmawm a entir a. A ni, chhumzingin thlapui eng mawi tak mai a khuh no paw riai mai a, Thlapui chuan chhumzing chu achhun eng paw riai mai bawk a, heng thil pahnihte hi han thlir vang vang pawh hian a inhmeh zia leh a inchawih mawi tawn zia a lang a ni. Heng te hian Siamtu khuarel famkimzia leh ropuizia a puangchhuak chiang thin. Tlangsam a han par vul chuk tawh phei chuan Lal piancham hun lawmawm hi kan rilruah a lang lo thei lo thin a nih hi. Chungtiang bawkin pardang te pawh hian lung an dum a, Thinlai an hnem thin. Han hawi vel ila, masi parmawi tinreng mai a han vul chuk tawh chuan lunghlui a lenga, tu emaw ngaih em em sawi tur awm chuang hauh si lo hian, lung hi a leng veng veng mai a ni. Heng bar thla par te hian Kristmas rim an ti nam vek mai. Thingtlangah chuan Masi rim a nam ta, kan ti thin a nih kha.

Zokhaw lam atanga tu leh fate chak dap a, khawpui lam rawn pan duah duah mai te leh, naupang lawm leisak theilo nu leh pa nih hreawm zia hria ang mai a theihtawpa thlan fara hnathawkpa tih hriat ngawih ngawih leh kumpuilingleta fefap khawpa hnathawkpa hmelpu ngawih ngawih ten an fate tana an theih tawp a tha leh mawi thawmhnaw leh balloon cheimawi rawng chi hrang hrang tial vel te an han lei hawng sup sup thin phei chuan lunglamah engemaw mawlhtu awm ang hrimin thinlai a fan chhuak thin, hengte avang ngawt pawh hian Mizo Kristiante tan a siam ang hrimin masi hi a hlu bik riau a ngaih theih a ni awm e. A ni, thingtlang leh hmun hrang hrang atanga mahni khaw lam pan a bawr fahran maia inkhai thliah thliah chunga an han in seng sang sang mai han hmuh te hian SIKNI ENG hlutzia a hriat theih a. Bazar leh a chhehvela thil zuar ten Christmas sale tia an authawm ri te chuan boruak a siam a, a ti masi a ni. khawvawt lam hret si, mahse la vawt chhe lutuklo leh inchei nuam tawk leka boruak nuam chuan SIKNI ENG huntawng nawmzia a tichiang a ni.

Ram hla a u leh nauten chhungkaw kima Lal pianchampha lawm nan tiin hmuntin hmuntang atangin mahni khua leh tui ngei kan pan dem dem a, chhungkaw kim taka he hun lawmawm hi hman theuh kan duh thin a ni. Theihnise, tute pawh hian mahni vangkhuaah ngei lawi tura pan vek kan nuam awm e. Chhungkaw rual leh neinung deuhte phei chuan program mumal tak an duang leh ngei ang a, awmni khamin ran pui te talhin ruai ropui tak an kil ho leh ngei dawn si a. Heng te hi tunah chuan kan nunphung pangngai a ni tawh a, kan tihdan pangngaiah kan neih tawh a ni ber. Kan awihlai puan ang hnawlin kan in saseng dem dem thin a, chu mai a ni lo, he hun lawmawm hian mitin te rilru a ti phawklek a, nula leh tlangval ten chance tha tak an neih chu pumpelh tum hauh lova party leh picnic program an siam te chuan hun dangdai Lalpiancham hun lawmawm SIKNI ENG lo in herchhuak ropui zia a tichiang leh zual a ni. Chhungkaw tin kan phusa sang sanga, chhungkim takin ruai kan han theh thin te kha a va lo hlu em tiru. Chumai a ni lo intihhlimna hrang hrang hmangin awm ni kan kham thin hi kei chuan Lalpa malsawmna kan dawn liau liau ah ka ngai e. Naupang deuh ten thleng kan dawh thin a, Masi-pa in kan dil apiang zanah min lo thlak saka, zing khawvar hun kan nghakhlel em em thin a nih kha. Heng hun te hi naupang tan chuan a hlu a, a hlimawm a, kan naupan laia Masi kan nghahhlelh chhan pakhat a nih thin kha maw.

Chuan le! Urlawk zan kan hnaih ta deuh deuh va, hla dang a lang thei ta lo, “kum sul liam hnu kan nun ngaih lai tho leh thin, Remna Lal pian hun champha hmatianga kan thlir, SIKNI ENG mawi leh zan boruak thiang leng vel, ngaih lai tizual tur reng an maw”! Tih hla te hi mitin te thinlung luah khattu a ni ta tlat mai a, he hla tel lo hian Masi a kim tlat lo. kei zawng mittui nena ka lo chham ve fo a ni tlat. Chutah, “Kumpui sul a lo vei chang hian lunglen a tho leh thin, ngai lo leh lawm lo reng hi awm thei lo, kan ngaih Kristmas ni eng a lo zam thar leh ta” tih te chuan thinlung a ti phawklek a, mi a vel a ni ber e. kei zawng mittui tla zawih zawiha ka sak loh theih loh hla mawi a ni tlat a sin. “pawmlai nei leh lusun fate chantawk hi dawn ve teh, hnutiang mual liam hnu ngaiin an tap e. Par ang an lawm hnu, he ni ropui lo thlen hian, chhungkim dar ang lenlai kha ngai zualin, tapin luaithlipui an nul ngei ang” tih te phei chu a thu a tha mai pawh a ni lova, a thluk hian lung a kuai hrim hrim tawh a ni. Hmanlai deuh chuan tunlai ang hian Masi hla kan la ngah lo va, Music a ngaihtlak theih phei chu Pi Lalsangzuali Sailo kha a ni deuh mai a. Zanlai muttui lai tak maia ri riai riai lo lang thin pawh “ A chungnung bera chungnung, chung nung ber Lal ropui leiah hian kumkhuain rem leng se Haleiluiah” tih te “Kumhlui thlahna”Kum hlui aw¨ding rih rawh, zamual chu liam mai lo la” tih te khan lung a ti leng veng venga, tu ngaih sawi tur hre hauh si lo khan, mitinte thinlai a thawng vawng vawng thin a nih kha. Heng te hi Zofate thinlai luahtu hla mawi a ni a, kan thinlai hnemtu ani. Keizawng he hunah kher hi chuan hla dang a lang thei mawlh lo.

Kum a lo liam zel a, hmana nula tlangval thin kha an tlangval nula reng lo va, hmana putar leh pitarte kha an tar reng lo. Hnah hlui a til a, hnah tharin a thlak leh thin. Aw! hringnun hi han dawn ve vang vang mah te u! kan vul lai ni hi a rei lo lua teh a sin. Kan hringnun par vul lai hi a tawi mang e, kan dam chhung te chu ni thawnthu angin a tawp thin. Keizawng heng kan hun tawng ropui Masi hunah tal hi chuan lenrual kim taka lung duh te nen nuihiau par tlan ka nap thin. Thuro iangin thla nei teh reng ila, Kan Zotlang ram nuam, han fan del del ka nuam a, siktuithiang dawna lenrualte nen tualchai ka nuam thin. Kan hun leh ni te hian min nghak mawlh si lova, kum a liam a nga, hai ang tarin mual kan la liam tho tho dawn si. Tute mah hi kumhlun tur reng kan awm lo. pakhat temah kan awm lo. A ni, Kei chuan he hringnun hi hlim taka hman lian ka duh a, Lal pianchampha te hi chhungkaw kima len rual te nen hlim taka hman ho dial dial ka thlahlel fo. Mahse Nang leh kei hi kan duhthusam ang ngawtin kan awm thei lo a nih hi. He hun lawmawm Kristmas lo thlen apianga ka hriat chhuah lo theih loh thil a awm. Chu chu hmangaih taka min enkawltu, Naupang mai ka nih lai pawha Hnam rilru min lo tuh saktu ka zuapa a ni e. A lei hringnun lo chawlin he leiah hian hmu dawn tawh lo mah ila, nghilhni reng ka nei thei si lo. Aw, SIKNI ENG lo herchhuak e, mahse Nang ngaih a zual leh si thin. Zuapa! thlafam vangkhua lawi mai lo ni la, keini I hrailengte lawm a kim tur. He SIKNI ENG hian I hlimthla kan chantawk min ngaih tira, kan thinlai muhnu a kai tho leh thin. Aw, Nang nghilhni kan nei long che. Tia chham mai loh chu tih theih dang reng ka nei si lo.

Zofaten kumpuilingleta Tlumtea thlira kan lo thlir leh nghahfak ber kristmas leh kumthar boruak hi kan huntawng ropui ber a ni a, ngai lo leh lawm lo tunge awm thei ang? Masi hla sak tawh phei chuan lung lam a kuai a, thinlai a thawng dawt dawt mai thin a nih hi. Remna Lal hian thinlai hnem mawlh teh se. Mitin ta tur chanchintha Lal Krista lo piang kha, lawm turin Khawchhak mifingte chuan an neih ro thil hlu te kengin Bethlehem dai an pan a, Ran thleng tlawm taka nausen piang chu chibai bukin an thil hlu te an hlan a ni. Chu nausen chu khawvel chhamdamtu a ni tih an chianga, an zahzia lantir nan chibai zahawm an buk a ni. A ni, Vawiin niah hian keini Lal Isua hnung zuitute hian enge neih ro thil hlu kan neih ve le? Sum tam tak kan nei lo a ni thei e, beraw leh mora te phei chu kan nei ve kher lovang. Rangkachak leh lunghlu pawh kan nei kher lo thei. Mahse, kha nausen kha engkim titheitu a lo ni a, a ni chuan amah ringtute a thlahthlam ngai lo va, a veng reng thin a ni. Chutihlaiin kan neih ro thil hlu a phut ve tlat mai pakhat a awm; Chu chu kan thinlung a ni. Bethlehem khua ran thlenga nau lo piang Lal Krista hi a tlawm lua ma nge tiru, khawvel hian Lei leh Van Lal a nih hria se a va piang ropui dawn em. Hawh u, keini a chhandam fate chuan kan thinglungte ama hnenah hlan tharin, chibai zahawm buk turin i inbuatsaih ang u hmiang.

Pu KC.Lalvunga(L) phuah 'SIKNI ENG' Daduhi sak hian ka lung min len fo:

Late, Lalsangzuali Sailo, Krismas hla(Remna Lal a piang):

Beiseina Nung Nen

2008-11-14T16:42:00.002Z

Ka suangtuahna vak vel chu a phi ruai mai a, ka ngaihtuahna chuan hla tak a thlir a, mita hmuh theih si loh a chu, ka thinlungrilah erawh a lang chiang hle si. Rilru mumal pawh pu hleithei lo va, ka suangtuahna riang tak vahvaih lai chuan, he ka taksa hi ka hnuchhawn ta emaw tih mai turin ka sakruang chuan awmzia a nei tam lo va, a hahchawl a nih chiah loh pawhin a muhil a ni ta ve ang. A ni, mawlhtu eng emaw chuan mi tiharh tlat mai a, muttuina leh dawihlo dangten awmzia an nei lah lo. Chutianga BEISEINA Nung nei a ka awm lai chuan, ngaiteh, i puanven sawichhing la, harh ta che, engah nge i thlaphan a, i rilru i tihhah mai le.., rawn ti chiah mah suh se, ka chhia leh tha hriatna mawlmang tak chuan mi sawi harh a, mutmu pawh tuah hleithei lo va awm, kei a riang vala chu ben harhin ka awm ta a ni ber e. Chu chu hringmite min sawiharhtu darthlalang a ni a, ben harh zawh loh nih chu khawvela thil hlauhawm ber a lo ni thin si a.

A ni, he kan Zoram khawvarna lamtluangah hian beiseina nung chu a la bet ve tlat a. Natna khirh tak veiin, harsatna hrang hrang karah chaurau ek thai hial mah se, Zonu chhulchhuak Zofate tana RAM BIK a nih miau avangin, chu Zoram insiksawi hun chuan ka thinlungah hmun pawimawh ber a luah lo thei si lo. AW, Rorelna fel leh dik changchawi a enkawltu mamawh em em kan ram riangte khian chhanchhuaktu a ngai a, a rum vawng vawng mai a lo ni e. Hruaitu hlemhle takten hun lo kal zel tur thlirlawk a, Zoram tana hmathlir thui tak nena ram an hruai loh avangin kan 'Zan Ar Khawthim Dai Kal' a nih ber hi. Dikna leh Mawihawihnate chu kan vui mek a, a thei thei, a chak chak, a huai huaite lalna RAM-ah kan chantir a ni ringawt tawh a nih ber hi le. Zoram tana pa nih tling, hruaitu arsi engmawi, mahni aia ram dah chungnung zawk, hun lo kal zel tur thlira thangtharte hmakhaw ngaimi leh fefap khawpa ram tana hnathawkmi te tan hmun siam sakin, chu mi ngei chuan he Zoram hi han tuai hriam se ka va ti thin em.

Aw Zoram, tluchhe mai tur atan kan phal lo che a, tho la, ding ta che!..Baal hmaa thingthi ve ngai lo dawiburten an dawt at zawh loh darfeng valrual a za tel i tan kan la awm e, lungphang suh la, zam hek suh ang che. I tan chhuihthangval rualten suihlung rualin phaikhai kan vawr za ang a, i hliam te chu thawi dama awmin, mawina nena thuam i la lo ni chek ang. Chutin i chhungah Chhinlung chhuak Zofa hnahthlakte suihlungrualin halloten sirtiang kan sawn za tawh ang a. Chu hun chu thlira beidawng lo, Zofa Lanu/Valrualte "BEISEINA NUNG" hi lo thamral mai lo se.

MI RAMAH ZAWNG LUNGLEN A NA E

2008-10-31T16:42:00.008Z

-LP Sailo

Chhungkim dar ang lenlai dawn kira, ka hringnun lamtluang ka thlir kirin ka suihlung a leng vawng vawng. Hmanah chuan chhungkaw kim takin "sem sem dam dam eibil thi thi" tiin in huphurhna awm hauh si lo hian kan awmkhawm tel tel thin a. Kan in leh lo ngeia keimahni buh leh bal thar ngei mai kan han fak thin te kha a va lo ngaihawm em! kan thenawm khawvengte that zia leh kan chhungkaw chunga an ngilneih zia te kha thu hian ka hril zo lo. Chawhmeh nei tui deuh leh hrawk fah rimtui nei zawkten thenawm khawvengte kan in suah a, Ka nu ka pa hei hi lo hmeh ve teh u, ka nu bai a nia, a tui reuh lutuk ti pah fawma thenawm naupang rawn tirtu in chhungnu khawsak rel te kha a va tui thin em.

Tlai khua a lo thim hnaia, khawthlang lam ni herliam mai tur eng deuh phut te chuan naupang nih a ti nuam a, tualchai tawk lekin unau hmelhai a rawn her pui thin te khan pawnto a va ti nuam thin em. Thenawm khawveng naupang zawng zawng mai tualpuiah kan inchai a, a pui apang a lian a te chena kan han inkai duah duah thin te kha a va ngaihawm thin. Chutah khua a lo tlai deuh a, atawp ber nan tiin kut invuan meuhvin "Tin dial dial tin dial dial" tia, kan chaikual thin te kha ngilhni awm tak ang maw. Khang kan thenawm naupang te kha an la dam kim tak ang maw.

Kan Zonunmawi nawm thin zia kha chhut tam pauh leh a lo hlu a, a lo nuam thin. Thenawm khawvengte in hmangaih dial dial leh angkhat pata laitual kan lenna kan Zoram nuamah tlawmngaihna par ang lo vul zel teh se. Hringmi kan chan chhunga kan damchhan chu hlimna a ni a, mi hlim thei apiang hi mi vannei an ni ringawt. A ni, unau in ngaina em em vaimin fangkhat pawh inphel hial mai thin Zofate tana chhenfak kan hnamzia hi i chhawmnung zel teh ang u. Thangtharte nunah erawh Liandova leh Tuaisiala te unau inhmangaih tluk zetin vaimin fangkhat pawh insem dial dial thin ni lem lo mah ila, unau in hmangaih tak leh in thenhrang thei ngai lo kha, ram hla taka thendarhin kan awm a, anka pawh inchhawn theilo hial maia kar hla taka kan han awm meuh chuan hmangaihna pawh hian a lo daih rei meuh lo awm mange tih theih turin a lo dal ve thei ngei mai. Karhla taka Ka mizo puite tan pawh a ni ve ngei ang. Amaherawhchu hringmi kan chan chhung hian kan zonunmawi hi i thlahthlam lovang u, a hlu a, a mawi a, a par a chuai thei lova, kumkhuaa chhawm nung reng turin i ngai hlu ang u.

Kan pangpar huan mawi tak mai te kha ka va ngai thin em. Kan ningnawi eitu atana kan vulh kan vawkpui note neihni a kan chhungkaw hlim theih zia te kha a va ngaihawm thin em. Kan uipuiin note a han neia, kan unau za kan han in ko khawm a, an hming kan han sa den den thin te kha theihnghilh har ka ti fo thin. Kan kawmchara Zawngtah rah that theih zia te kha a hun lai na na na chuan min ti hnianghnartu a ni tlat. Kan theite kungte kha a va rah tha thei tak em. Kan khanghu kungpuite kha kan va chhawr tangkai thei em ve aw. Ka nu bazarna khawp hlawh petu a ni ve tlat. Kan thlai tharte kha kan sumhnar chikhat an ni.

Exam a lo hnaia, kan tih that loh hlauin min vil tlat a, kan mut a chhuah chuan chawhtawlhah tuivawtin kan ke min chiah tira, kan muthlu leh tawh ngai lo. Nilenga sikul run bela kan thang vang vang changin in lamah kan tan kan ei tur te kan in tur te a lo buatsaih thin a, result a lo chhuaka, kan pass phei chuan Artui min han chhum sak thin te kha a hun lai chuan kan va ngai ropui thin tak. Lehkhathiam tia sawi tur ni hauh si lo, nu ngilnei leh zaidam, a huna naupangte tana mi inpe chunnu ngurpuii kan nei kha kan lo vannei teh e. Mi te angin BA,MA nu ni lem lo mah se, a fate min enkawldan kha MA nu tamtak tluk rual a ni bik lovang. Mizo nunmawi chhawm tlat tura a fate min zirtir thin te kha theihnghilh har ka ti fo thin. A ni chuan; Khawiah pawh kal ula, tlawmngai ber ula, tha thawh ngaiah in tha ren ngai suh u, Pipute chuan "Tha leh tuisik chu ren thiang a ni lo ve, amahin a rawn awm leh zel", an ti ngai e, tia a fate min fuihna aw te kha a lo va mawi em

Tunah erawh mualza tam tak kar danin thaikawi biahthu mai loh chu in hlan mai a lo harsa ta. Aw, hmasawnna kan tih hi chhungkim tea tih ho dial dial theih ni teh reng se, ka chunnu kiang ngeia awmni khama nitin zantin chen ka nuam thin. An sawi thlang sapui nun hian ka lung a len zo lo va, ka kham khawp hlimna min phuruk sak zo lo pawh hi an demawm bik lem lo ve, Mizo ka ni miau a lawm. Israel fate chuan `engtinnge mi ramahte zion hla mawi kan sak theih ang ni’ an lo ti hial. He Mizo nunmawi lo tem vir ve tawh hian Mizo nunhlu chu min ti ngaihlu a, Mizo chaw te, mizo chawhmeh te, mizo artui ngei mai ei a, mizo tui leh mizo chhang ngeia lo seilen hnan tawh thisen hian a mizo nunphung a ngai hniam thei lo va, nitin a ngai zual zel zawk thin a nih hi.

A ni, keizawng ka suihlung a leng em mai, theih nise, rauthla tira kan runchhung ngeia kan buh changrum leh kan tuithiang va dawn a, awmni kham hial ka nap thin. Hringfate kan dam chhan nun chhungril hlimna thuruk chu kan zonun vulna rammawi Zoramah ngei a awm a, chu chu a hrin Zofaten nghilhni kan nei thei si lo. Nitin hian chu ram ngaih chu a zual thin a, a tello chuan hringnun hian kim lohna riau a nei tlat zu nia. Tu ngaih sawi hlei thei si lo hian kan khawtlang lunglen veng veng mai thin a nih hi. Zotuithiang leh zobawm dingdite vulna ram chu kan ram ngei a nih avangin khawiah pawh awm ila, kan lung a len lo thei si lo. Mi ramah zawng lunglen a na e.

PS/ He article hi Mumbai Mizo Association (MMA) Silver Jubilee Souvernir (1983-2008) a chhuah tawh a ni a. A harh copy pawh min rawn thawn ve nal nal a, a chhunga thuziaktute ka han bih nghal thuak thuak a, awi karei, insitna a va na duh em. Kan mizo ziaktu lar, Lalhmingliana Saiawi, Vanneihtluanga, PL Liandinga, PC Biaksiama leh Rev. Chuauthuama etc. te kutchhuak a ni nuk hlawm mai a. Thalai lamah ka thian tha C.Vanlalramsanga (Sangmama) te, Vanlalruata Fanai (Maruata) te bakah mi thiam thuziak ngaihnawm tak tak a tel hlawm a. Mithiam rual zinga ka thuziak fahrah ve tak mai an telh duh hi ka lawm hle rualin ka insit hle thung. Mizo kutchhuak magazine ka hmuh tawhah chuan Chhinlung Magazine (Bangalore Mizo Association) nen hian a zahpuiawm lo ber pawl a ni awm e. A buaipuitu kan hotupa Maruata te thawhrimna a fakawm hle mai a, he Souvernir hi Mizo thalai zawng zawngten chhiar thei ngei ila ka ti a. Chona tha tak a ni hlawm vek mai.

Kum Sarih Liam Ta

2008-10-21T19:26:00.009Z

Kum 2001 kum kha a ni a, kum tawp Pawltlak thla a nih tawh avangin chu ramah chuan nichhuak eng reng hmuh tur a awm tawh si lo. Zing Khua lo varin kawl a lo eng a, ni chhuak eng mawi hmuh hmain zan mut a lo hun leh mai thin. Han hawi vel ila, vur tla lah chu lapua ang maiin van atangin a tla pheng phe leu suau suau mai reng bawk si. Ngaiteh, electric eng tih loh chu eng dang reng hmuh tur a awm si lo. A ni, hringfate hun chhiar danah chuan Krismas hun ropui a ni tawh a, Zoramah chuan chhungkaw kokim takin an awmho dial dial ang tawh ngei ang a, vengtinah inkhawm dar a ri mang mang tawh ang a, thiani te, thiana te inkhawm turin kan in sawm sap sap tawh awm si a tiin ka sana leh calendar chu ka enkawp fo thin. Radio ka han herhhawng a, chutah leh Fernando tih hla ABBA ho sak kha, a rawn zai chiah mai phei chu ka lung a va leng chiang kher em. A hnuah Elvis hla Blue Christmas tih ten a rawn chhunzawm a, chutih laia ka thinlung chu hmu thei ila, a hnim ruihin ka ring hial. Chu khawpui chu Sweden khawpui pahnihna Gothenberg dai pawn a ni a. Thlasikah chuan ni eng hmuh tur a awm ngai lo va, khua a rawn var a, rei rial lovin thimin a rawn nang nghal deuh mai thin a ni.

December ni 24 zan chu thianza hovin Jail tlawh ila, thil pek te kan theih ang ang keng bawk ila tiin rem kan ruat ho va. Chuta sak atan tiin hla pawh kan thiam ang ang kan zir ve bawk a. Kan hla zir lai te chuan kan zai thangkhawk ri chu ram reh tak khawpui daipawn feah chuan a lo ring duh ngang mai. Silent Night ngei mai phei kha chu mittui tla pura lo sak pui a awl kher mai. Lung a lendan leh a mi deh dan pawh a dang zar mai a. Eng emaw changa motorin vur a chil ri ser ser bak chu ri dang hriat tur a vang teh a sin. Eng emaw chang chuan Lalpa engatinge hetah kher kher hianin mi awm tir le tih mai pawh awl tak a ni a. Ka lung hi a zing nitin a, hlim taka nuih har har pawh awlai lo tak a ni. Mihlim thei ve tak nia ka inhriatna te pawh he hmunah kher hi chuan an tawmbo vek a nih loh vek pawhin an hrisel ta lo a ni tal ang.

Tichuan, ruahman ang ngeiin kan awmna atanga darkar 2 tlan zeta hla Jail hmunah chuan Car 3 meuh kengin kan in zui chhuak ta dal dal hlawm a. A then kalkawngah an zai a, a then an titi bawrh bawrh bawk a. Kei erawh lunghnurin ka mittui a parawl kuang mai a. Ka suangtuahna te pawh chu kan Zoramah a thlawk delh delh a ni berin ka hria. Ka thiante, ka unaute , kan thenawm khawvengte leh kan kohhran thlengin mitthlaah an lo lang zut zut mai a, ka thiante hi USA, England, Denmark, Holland etc.. atangte an ni hlawm a, Kristmas an hmandan pawh a inzul hlawm deuh vek avangin an ti ti pawh a rual phian a, hmun fianrial leh khawhar tak pawh an ni tan chuan nunphung pangngai a ni mahna, engah vak an ngai lem chuang lo. Chutia Zo taka kan kristmas hmandan te ka suangtuah neuh neuh lai chuan Jail chu kan thleng ta a, sawi tawh angin Vur atam em avangin kalkawngah kan buai lek lek chang lah a tam. Chuvangin a hun takah kan thleng chiah lo na a, Jail chhungah chuan kan lut thei ta tho a, Jail tang te an rawn chhuak a, Inkawmhona hun reilo te kan neihpui hnuah kan hla neih ang ang te kan sa a, Jail tangte hi an hmel atang chuan pa hrisel hmel pui pui leh sek tel tul deuh vek mai an ni hlawm a. Tam tak chu an sual vang renga tang pawh an ni bik kher lo mai thei a, vanduai vang liau liaua Jail bang zut te pawh an awm thei e.

Amaherawhchu, heng ho hian nupui fanau an nei ve ngei awm si a, he hun hi engtin tak ngaihtuah ve ang maw? an chhung leh khatte ngaiin an lung a leng ve viau ngei awm si a tih ngawt chu ka rilruah a lo lut thin a. Kan ruahman angin kan hla sak turte kan sak zawh hnu chuan thilpek kan ken ang ang te chu hlanin kan hawng leh ta vang vang a. Tichuan, December 24 chu mahtea laikhum belin zan dar 12 ah ka mut san ta daih zu nia.. Kum a zawnga ka kristmas hman loh ber kum a nih rualin kum a zawnga ka kristmas hman that ber kum erawh a ni lawi si. Kum kha leh chen Kristmas ka lo hmang ve tawh thin tak na a, Jail tang te tan vawikhatmah ka la zai ngai lo va, thilpek ka hlan lah ka hre hek lo. Chuvangin kristmas ka hman liam tawh zawng zawngah inchhirna tur han sawi tur reng a awm lo va, tunhnu hian ka ngaihtuah let changin ka hlim veng veng thin.

Expert Mechanism-ah

2008-10-03T12:32:00.011Z

A vawikhatna atan, "Human Rights Council" hnuaiah October 1st to 3rd khan "1st Expert Mechanism on the Rights of Indigenous Peoples" tih thupui hmangin nithum awh UNO, Geneva-ah conference koh a ni a. He conference hi fimkhur tak leh felfai taka Pawl hrang hrang aiawhte leh Ram hrang hrang sawrkar aiawhte tel tura hriattir leh ngen an ni a. NGO lam atanga ngaihdan leh Sawrkar lam atanga ngaihdan te sawihoa, chu mi hnuah UN Expert leh Rapporteur- report leh hmuhdan sawihona neiin thutlukna erawh thuneihna sang ber "High Commissioner for Human Rights " siam tur a ni a.

Kum 2006 khan Human Rights Council chuan hnam hnuaihnung zawkte tana zalena "Declaration on the Rights of Indigenous Peoples" a lo puang tawh a. Chumi bawhzuina leh hmalak zel dan tur ruahmanna chu he Conference "Expert Mechanism" hi a ni a. Hei hian a huam thui hle a tlemte lo tarlang ila:

Fundamental Rights, Life and Security, Culture, Religion and Language, Laws, Education, Media, and Employment Participation and Development, Land and Resources, Self Government and Indigenous Implementation, Minimum Standards etc..

Hetah hian keini Zofate tan pawh thil pawimawh tak tak kan in hmakhua lawkna atana tul tak si tam tak a awm thei awm e. Engpawhnise, chuti lam chu sawi rih lo ila.. tunah chuan a tlangpui zawr zawr chauh sawi rih mai ila. Asia atangin NGO leh Sawrkar aiawh mi thahnem tak an rawn tel thei a. Senso pawh UN hian a tum nasa hle. Hmanni lawk khan Thailand khawpui Chiangmai-ah meeting tenau ang reng a lo awm tawh a. Chu tah chuan kan Zohnahthlak Jacob Pangkhua, Bangladesh leh Lalmuanpuia, Mizoram te an lo tel tawh a. Tin, Asia Indigenous hmunpui Thailand-ah hian Mizo tlangval Muana pawh a thawk ve tih an sawi chu ka hre tawh a. Muana hi Lamka khua a ni a. Hmel in hmu ngai lo ta chu, UN bulding lian lutuk maiah chuan han in zawn hmuh mai chu har tak a ni.

Conference kan neih laiin Camera lian zet pu a, chak tak tak a, kal fua fua mai Mizo hmel tak hi ka hmu a, miin presentation an chhiar lai hian uluk takin video a lo lak sak thin a, chu chu he hunah hian a mawhphurhna pawh ni awm tak a ni. Chutia uluk taka a bih nger nger mai chuan, a hnungah ka han kheuh a, Muana i ni em? ka han tithut mai chu, a phu nasa kher mai. Tute pawh buai tak vek kan nih thin avangin hun thawl deuhah inkawm kan ti ta zawk a. A ni hi Thailand-a awm a ni a. Chawhlui te kil hovin, inkawmna hun tha tak kan nei thei ta zel a. Kan zinga rawn tel ve Jocob Pangkhua pawh a tirah English chauh a thiam emaw ka tih laiin Mizo tawng a lo thiam ve nasa mai a. A tawp lamah phei chuan Mizo tawng hlirin kan ti ti ta zawk a. A ni hi Hrangkhawl hnam a ni nghe nghe awm e. A ni hi Bangladesha awm Zohnahthlakte aiawha rawn kal a ni a, kan chief minister Zoramthanga pawh lo be zauh zauh tawh thin a ni.

Tin, kan zingah hian ram thenkhat MP an tel ve zauh zauh bawk a. An ni hi sawrkarna chang tho si, mahse an ram political party ah majority an nih loh avangin hnam hnuaihnung zawkte tana ruahmanna an duan leh chumi kawnga hmalakna turah UN puihna an rawn beisei ve bawk a ni a. A biktakin Nepal sawrkar thar Maoist MP pawh kan zingah a tel ve a, inkawmna hun tha tak kan nei thei a, thurawn leh an ram chanchin te pawh ngaihnawm takin a sawi thei a, a vanneihthlak kan ti hle. An ram sawrkar chu Maoist party ni mah se, ram chhung mipui tam zawkin Nepal Hnam hnuaihnung zawkte tana chanvo pangngai leh zalenna pumhlum an lo neih theihna tur chuan UN atang hian tanpuina kan mamawh a, nangni pawh hian eng emaw zawng tak chuan tih theih in nei vekin ka hria, a ti nghe nghe. Nepal ram hi an positive hle.

Tin, October 2nd hian Hollywood actress lar ve tak Mexcican nula Salma Hayek pawhin khawvela nu tam takin fanau enkawl hleithei lo va, harsatna tamtak tawka awm mekte tanpuina atan UN-ah hian campaign rawn neiin a rawn kal ve a. Kan buai em avangin han hmuh hman kan ni ta lo va, remchang ni se, thla te pawh han lakpui ve awm tak a ni a. Antinio Bendre nena an channa "Disparado" tih film te kha hmuhnawm kan tih thu te han hrilh ka chak nen.

"John Calvin" Thlan-ah

2008-09-11T19:16:00.014Z

-LP Sailo

Presbyterian kohhran tan chauh pawh ni lo, kohhran dangte tan
pawha mi pawimawh tak Reformer John Calvin-a phumna Thlanmual chu hmuh tumin Geneva khawpui va kalin kan va hmu ta ngei a, kan va lawm em. Kan beisei ang takin Thlanlung ropui tak leh pangparmawi ber berte khawiin lo vul chuk lem lo mah se, kum 600 laia rei tawh Thlan hi a la hnum hle a, a thu inziak pawh dar pheka ziak a nih avangin fiah kaka chhiar theihin a la awm a, tha taka enkawltu an awm tih a hriat theih a ni. Tin, he thlanmual hi Geneva khawpui, Zirna leh a kaihnawih thila miropui tak takte phumna bik a ni a. Thlanlung danga thu inziak vel chhiar pawh a manhla ngei mai.

Tuntumah hian John Calvin-a chanchin sawi ka tum lo va, eng mi nge a nih tih pawh sawi tam a tul kherin ka ring lo. A bik takin Presbyterian kohhrana lawi tan chuan naupangte pawhin kan hre vekin ka ring. He miropui hi Zofaten kan hmelhriatna erawh a la rei lo hle a, kum 100 awrh chauh a la ni awm e. Chu pawh Wales missionary-te atanga hmelhriat chhawng ve leh chauh kan nih avangin a pianpui hming diktak pawhin kan lo hre ngai lem lo va. Mizote pawhin kan ti "John Calvin" ve ta zel niin alang. Amaherawhchu, he French Pachal John Calvin-a hi a pianpui hming dik tak chu "Jean Calvin" tih a ni a. Hei hi a thihni thlenga a put leh a Thlanlunga inziah dan ngei pawh a ni. French Tawng erawh chuan "Jean" tih hi "Zawn" tih ri anga lam tur a ni thung.

Tin, a rawngbawlna hmun leh a khawsak tamna Strasburg leh Basel khawpui lamah chuan "Johan Calvin" tiin an hre ve thung a. Keini Mizote pawhin kan ziak dan pangngai takin "Johana Calvin" ti ve ta mai ila, chutiang chiah chu a ni a. German tawng chuan "John" hi "Johan" an ti a, Strasburg hi tunhma chuan Germany lama bet thin a nih avangin German tawng an hmang thin ve bawk. Tin, Basel khawpui pawh German tawng hmang an ni a. Hnam ropui leh upa zawkte hian an tawnga "Ziak Dan" hi an lo ngai pawimawh hle mai tih a hriat theih. Keini Mizote erawh English hovin an ti "John" avanga ti John ve mai kan nih miau avangin "John Calvin-a" kan lo ti ve ta a nih ber chu. Engpawhnise, French tawnga "Jean" tih leh English tawnga "John" tih kan hriatthiam theih nan ka han sawi zauna mai a ni e.

Tunah chuan kan va hmuhdan leh hmuh ngei tuma kan beihna lam tlemin lo tarlang ila; Wales rama awm kan Zoram Synod Pastor Rev.Lallawmzuala Khiangte te chhungkua Paris atanga rawn lut te nen tluang takin Geneva Rail Station (Cornavin) ah chuan kan inhmu hlawm a, hlim taka kan in chibai lawp lawp hnu chuan zingchaw kan ei zet a, tichuan kan fan duh hmun pawimawh nia kan hriat te kan sawi tlan hnu chuan a hmasa ber atan lungrual takin Pu John Calvin-a thlan hmuh hmasak ber chu kan tum tlang ta a. Tichuan, a awmna tura kan rin ber Geneva Thlanmualpui (Simetière) chu city bus number 10 nen chuan kan pan ding ta vang vang a. Kan han thlen chuan, Thlanmual ropui tak mai pangpar mawi tak tak chitinreng mai hi a lo vul chuk mai a. John Calvin-a thlanlung nia kan din chu kan han phek zawn ngawt dawn a, mahse, a awmna hmun hriat sa loh chuan han hmuh ngawt theih a ni dawn lo nia kan hriat tak avangin a thawktute chu zawtin kan thiam tawkin French tawng leh English pawlh deuh ang takin "Khawiah nge Reformer John Calvin Thlan a awm?" kan han ti a,... Ekhai, in rawn kal sual a ni e, hetah hian a awm lo va, khawpui chhung thlanmual zawkah a awm. Bus number 10 nen hian kir leh vang vang ula, "Hotel des Finances" tih hmaa Bus dinnaah khan chhuk ula, ding lamah in peng hlek ang a, thlanmual kawng inhmu mai ang" min lo ti a. Hun kan neih tlem teh lul nen, kan kal fuh mai lo chu pawi kan ti hle mai a. Mahse, tluang takin an sawi ang chuan khawpui chhunga thlanmual te tak te, mibik te chauh an phumna ni awm takah chuan kan lut fuh thei ta a.

Chu thlanmuala phumte hming inziahna hmunah chuan kan han zawng ta char char a, number 707-naah chuan "Jean Calvin" tih kan hmu ta a, chumi lo chu Calvin tih dang reng reng an awm si lo. Keinin "John Calvin" tia kan lo beisei avangin kan mi zawn thlanmual chu kan hmu lo mai awm ma nge aw, kan ti hman tawh a. Mahse, French tawngin "Jean" tih chu John tihnaah kan ring ta a, kan phek zawn ta a. Reilo teah kan hmu ta a. A thlanlunga thu inziakte chu kan thiam ang angin kan han let ta a, kan zawn ngei John Calvin-a thlan chu a ni chiang e, kan ti thei ta a ni. Kan beisei angin thlanlung ropui tak ni lem lo mah se, a awmna hmun hi mibikte phumna leh hmun fianrial tak mai a ni a. Mizofate zingah John Calvin-a thlan hmu hmasa ber kan niin kan inhria a, thla lakpui hmasa ber pawh kan niin kan inring, Dik tak maw! Min hruai thlengtu Pathian hnenah lawmthu sawi kan sawi e. Geneva-a Old City an tiha "John Calvin Museum" erawh kan tlawh hman ta lo.

A thlanlunga Inziak te hetiang hian Sap tawngin kan han let a:

"John CALVIN (1509-1564) French reformer, born 1509 in Noyon, died in Geneva in 1564, eager follower in Lutherism, had to leave Paris in 1533, staying afterwards in Strasburg, Basel and Geneva where he finally settled. He wanted to make this city an example and introduced strict laws."

PS/ He thuziak hi kum 2006 a mi daih tawh kha a ni a, ka dahthatna ka hriat tak mai loh avangin ka tarlang lawk thei lo va, vawiin hian a harhcopy ka hmu chhuak a, ka han tharthawh hnuhnawh leh a ni e. -Puia

Chhingkhual Valmawi

2008-07-27T17:55:00.007+01:00

Ka thinlai Lalpa U V-a, (Ch- 600 002)

Kan kawt sir hlim hnuaia i Bike hunna piah lawkah chuan ka lo nghak che a. Dingdihlipa beiseina nung nena ka lo thlir lai mek lai che chuan, kei lo chu eng dang reng i ngaihtuahlo tih hriat fahran hian kan in lam chu i rawn pan ding char char tih ka hre thei a. I hnai tulh tulh a, ka thinphu a rang tulh tulh a, ka zawn i rawn thleng chiah mai chu, tlangzarelthan pawh dawn lo va, han kuah vawng vawng mai che kha ka duh a, mahse ka chhia leh tha hriatna la awmchhun chhun ang te chu sawmkhawmin ka insum hram hram ta zawk a. I sakhmel thlir nin awm loh tak, i ankanem damdiai mai nena biahthu di mi han hrilh hlan mawlh chu ka lo nghakhlel a, eng dang reng ka ngaihtuah lo. Ka mitin khua a hmu tawh lo va, ka sirah tunge awm a, ka bulah enge awm? tih pawh ka hrechang tawh hek lo. Chutia inthlahlel dun taka kan han inkuah vawng vawng mai chu, kei ka tan chuan vanram dang a awm chuanglo emaw tih theih tlukin a hlim awm a, chu lo liam hun nuam leh thlakhlelhawm chu awm leh thei chuangin ka hre mawlhlo. Mahse e, ka han harh chhuak chu ka mumang mai a lo ni si. Mumang atan chuan a va pamhmai lua em tiin chu boruak kal mek chu ka man chhunzawm beiseiin ka rizai chuan ka inkhuh tha leh sauh sauh a, mahse ka suangtuahna vak vel chuan min timuhil thei ta hleklo mai a.

Chhawrthlapui eng no paw riai maiten nang leh kei atana mawina an chhuah emaw tih mai tura min han awmpui hram hram thin te kha kan inkara thuhretu chu an va ni teh lul em. I fiamthu thawh thiam luata pum na vek khawpa ka han nui tlawrh tlawrh mai te khan kei ka tan damdawi tha i va ni teh lul em. Khawiah pawh kal dun ila, mite min pawhpen i hlauh vang leh kawng ka bo i hlauh vang ni hauh si lo va, ka kut i han chelh tlat thin te khan kei teh lul mai hi min keipui sahauh tlat a ni tih reng ka lo inhre ngailo va. Mite mit hmuha felfai taka lan ka tum luata min chelhna i kut te chu hnawk ka lo ti thin hial zawk kha a ni a. Mahse nang chuan khawiah pawh, tu bulah pawh i mi hmangaihna leh duhna lantir chu i mawhphurhnaah i ngai tlat thung a, chu chu i thinlung chhungril atanga lo hnam chhuak a ni tih reng reng ka lo hrethiam pha ngailo kha mak ka inti thin. Nang erawh chuan, i mi hmangaihna thuk leh ril tak chu a nihna ang anga lan chhuahpui mai chu i duhdan a lo ni zawk si a. Ka ngaihtuah let hian ka va ngaisang che em.

In thlahlel tawn taka hun hlimawm leh nuam kan hman lai mek a, tuantul vanga kan vang khawpui i han hnuchhawn hun tur te ka ngaihtuah erawh chuan ka thinlung lairilah khan eng emaw mawlhtu awm ang maiin ka zam ru tlat mai thin a. I sakruang te chu leng dang tawna vul mai tura ka han dah fiam chhin chang ringawt pawhin ka thauah hian eng emaw mi mantu awm ang maiin ka khur chhuak lo chauh kha a ni si a. Mahse, khuanu rel, dan zawh rual loh kan chhak nitin nichhuak chuan chhun leh zan a siam ang bawkin kan inthen ni tur pawh chu zawi zawiin a rawn herchhuah pui ngei dawn a ni tih ka hai lo, hun a zawnga hun huphurhawm leh rapthlak tak mai chu a hnai ta tulh tulh a. Ka chhungten min hriatthiam pui ve loh ka hmangaihna che chu a zual tulh tulh bawk si. Theihnise, kumkhuaa inthen leh tawhlo tura mipui leh Pathian hmaa "Tiam Tlat E" tih ka duh rum rum hial reng a ni. Mahse, duhthusam renga awm thei mai kan nih rih loh zia erawh ka hria a, ka hrethiam bawk che a ni.

I liam thlak ni khan, eng dang reng ka ngaihtuah thei lo va, ka rilru ngaihtuahna chu a bing chum chum a, thlaler ramro taka awm ang hrimin ka ro tlawk tlawk hian ka inhria a, Sakhi tuihal a thaw huam huam ang maiin i zun ngaiin ka chhawl a hal huam huam ni berin ka inhria. Aw, ka va ngai tak che em. Ka rilru suangtuahna vak sualin leng dang tawna i han par vul mai tur te a han ngaihtuah chang phei chuan, hringnun hian ka tan awmzia a nei tawhin ka ring thin lo. Eng'an nang kher ka lo tawn che valmawi tia au vawn vawn mai ka nap chang lah a tam, mahse i laka ka beiseina nung awm tlat erawh ka theihtawpa chawm len ka duh tlat a, hlimtea kan intawn lehni lo herchhuak leh tur te ka ngaihtuah chang erawh chuan ka hlim a zual a, ka mittui a hul thuai thin. Rinawmna kan tiam zawng te vawng zelin, leng dang tawnah vul mai suh la. Aw, "Chhingkhual Valmawi" chutin kan vangkhuaah lam ang lo let lehin, suihlung rualin damlaini i hmang chul dun tawh ang aw..

-I thinlai Lalnu,
HP-i
TT V,
Zoram
------

Note: He lehkhathawn ziaktu HP-i hi tunge ni ang a, tunge U V-a a tih hi ni ta ang? Umm, tute pawh chu lo ni se hmeichhiate pawh hian hmangaihna hi an lo la run thiam khawp a ni tih a hriat theih e..-:)

Mizo Hun Pawimawhte "Part II"

2008-07-18T13:32:00.010+01:00

"Mizo Hun pawimawhte" hi Part II hian a hmawr ka han bawk tawh mai ang a, chhinchhiah tur tam tak leh hriat ngei atana tha tam tak a awm a, a zawng a za chuan kan tarlang seng awm lo ve. Tin, pawimawh tak tak si, mahse ka hmaih palh tlat si te pawh a awm ngei ang. Chhiartuten min lo hrethiam a ni ang chu. Hun neih a har a, hmana ka hriat sa te kha ka chiang tawh lo va, ka han zawnga, a awmna ka hre leh tawh mai thin si lo, tin a dik zawk hriaa min finchhuah theih phei chuan ka tan rimawi tak a va ni teh lul dawn em. Ka in keu rei lutuk dawn e..:) Min lo ngaidam phawt mai teh u.. :-)

--------------------------

Kum 1794 hian Pasaltha Vanapa (Thangzachhinga) a lo piang a, Vanhnuailiana pasaltha a ni a, kum 1871 khan a thi. Tualte Vanglai kha an vanglai tak a ni.

Kum 1850 hian Pasaltha Zampuimanga (Thangmanga) chu Zampui khuaah a lo piang a. Vanhnuailiana pasaltha a ni. Kum 1910 khan a thi.

Kum 1853 hian Pasaltha Neuva chu Zawngtah khuaah a lo piang a. Lianphunga pasaltha a ni. Kum 1888 khan a thi.

Kum 1885 hian Pasaltha Chawngbawla chu Seipui khua (Lunglei) ah a lo piang a. Kum 1934 khan a thi.

Kum 1858 hian Pasaltha Saizahawla chu Khawruhlian khuaah a lo piang a. Pawibawiha (Lalnilena) Pasaltha a ni. Kum 1913 khan a thi.

Kum 1872 hian Mizoram leh Tripura ramri kham fel a ni.

Kum 1880 hian Pasaltha Taitesena (Ralthatchhunga) chu Khawrihnim ah a lo piang a. Hrangvunga pasaltha a ni a, kum 1902 khan a thi.

Kum 1865 hian Pasaltha Khuangchera chu Reiek khuaah a lo piang a, kum 1890 September 24 khan a thianpa Pasaltha Ngunbawnga nen Tlawng kamah British Sipaiten an kap hlum.

Kum 1892, January 29 hian British Sawrkar chuan Calcutta khawpuiah Chin-Lushai COnference an ko a. Hetah hian Zohnahthlakte chu rorelna pakhat hnuaia dah ni se tia rel a ni a. Mahse, an ti hlawhtling hman ta lo niin alang.

Kum 1894 hian Mizorama sikul hmasa ber Macdonald Hill, Aizawlah hawn a ni.

Kum 1895, October 22 hian Mizo Tawnga lehkhabu hmasa ber "Mizo Zir Tir Bu" (A Lushai Primer) a chhuak.

Kum 1900 hian Mizoram leh Chin State ramri kham chu nemngheh a ni.

Kum 1902 hian Mizo zinga Hla phuahtu hmasa pawl ber C.Z.Huala, (Chhakchhuak Zawnghuala hi a pianpui hming chu Saikhama a ni daih a) Lianthuama leh Zokungi te fa upa ber a ni a. September 28,1994 zing dar 1:50 khan nat lawkna em em pawh nei lovin he leia a lo tem lawk tawh "Beulah Land" chu panin Jordan lui ral chu a kan ta a ni. C.Z.Huala hian hla 7 chiah a phuah a, heng a hla phuahte hi Vanram ngaih hla vek an ni.

Kum 1902 hi Kristian khua ni hmasa ber turin Sethlun khua chu Kristian ah an in pe vek.

Kum 1904 hian Mizoramah Baptist Kohhran a lo ding tan a, Inkhawmna hmasa ber chu January ni 25 khan Sethlun Biak Ina neih a ni. J.H. Lorrain(Pu Buanga) leh F.W. Savidge(Sap Upa) te bul tuma din a ni.

Kum 1906 hian thingtlanga hmasa ber ni turin Khandaih (Phullen) ah Sikul din a ni.

Kum 1914 hian Capt. C.Khuma (Challiankhuma) Maymyo Sanapui tih ziaktu chu Ailawng khuaah a piang a; Kum 20 mi lek niin 1934 khan Burma sipai a zawm a, kum 38 zet sipaia a tan hnuin 1972 khan a pension ta a ni. Burma Mizo zinga Captain kai hmasaber dawttu a ni. September ni 27, 1990 khan hun rei tak a lo tuar tawh cancer natna chuan a lei taksa chu a hneh ta a, Rangoon-a ama chenna In-ah a thi ta a ni.

Kum 1914, February 20, hian Vanghnuaiah Mizo hla kungpui Rokunga chu Pu. Thanghluta Hmar leh Zaliani ten an hring a. July 12, 1969 khan a thi.

Kum 1925, January 9 hian Peter Thangphunga Chhakchhuak leh Saichhungi te chuan Fapa duhawm tak J.F.Laldailova An hring. Catholic an ni bawk a, Baptisma a chanin Joseph Francis (J.F) tih hi a Kristian hmingah an belh ta a ni. Mizoram Catholic Kohhran-a Baptisma chang hmasa ber a ni nghe nghe.

Kum 1927 hian MNF hruaitu Pu Laldenga chu Lianhlira leh Darchhungi te fapa 3-na ni turin Pukpui khuaah a lo piang a

Kum 1945 hian Mizo inchai chak Lalkulha chu N.Vanlalphaiah a lo piang a.

Kum 1957 January 25 hian a vawihnihna atan Mizo District (Now Mizoram) Inthlanna neih a ni.

Kum 1959 hian Holy Bible pum chu Mizo Tawnga lehlin zawh a lo ni ta. He mi kum vek hian Mizo District pawna District aiawh All India School Games, Bombay ah Thanglianchhunga Zarkawt, Thangsailova Zarkawt, K.Lalzuala Maubawk, K.Lalreia Republic, leh K.Lalrawna Mission Veng te an kal.

Kum 1960 hi Mizorama Mautam vawithumna a ni a, Mizoram Hmeichhe Presbyterian Conference hmasa ber neih kum a ni bawk.

Kum 1961 hi MNF din kum a ni a, Tin Mizoramah Jehovah Witness a lo ding ve bawk.

Kum 1962 hian a vawithumna atan Mizoramah inthlanpui neih a ni. He mi kum vek hian Mizoten Sport lama Trophy hmasa ber R.K Memorial Challenge Football chu Karimganj atangin an hawn.

Kum 1963 hi Mizoramah Boxing Association din kum a ni a. A khaipa te chu Pu L.N tluanga, Pu L.Pachhunga, Pu Thangchhuaka leh Pu John Lalkaisanga te an ni.

Kum 1964 hian Mizo hmeichhe zingah Medical Doctor(MBBS) hmasa ber lo ni turin Lalengi Khiangte, Lunglei chuan a rawn zir chhuak ta. He mi kum vek hian District Hockey Tournament Championship chu Imphal atangin Mizoramah hawn a ni a. Hei hi Mizoten Hockey Trophy an lak hmasa ber a ni.

Kum 1966 (March 6) hian MNF Movement chu a intan ta a. Mizoram chu rambuaiah puan a lo ni ta a. India Sipaiten Aizawl an Bomb chiam bawk.
Tin, kum 1966 tho hian The Zion Church of God (Israel) tih chu MIzoramah a lo ding ta bawk a.

Kum 1968 hian Manipura Mizo thu leh hla tuimiten "The Mizo Literature Society, Manipur tih an din.

Kum 1970 hian Mizoramah Inthlanpui vawilina neih a ni.

Kum 1972 hian Mizoram chu Union Territory ah hlankai a lo ni ve ta a. He mi kum vek hian MLA leh MP an lo inruat ve ta bawk.

Kum 1976 hian Kohhran dangdai tak "Pawl Lo Pawl" a lo chhuak a.

Kum 1978 hian Lalchhungkua pawh a lo ding ve ta bawk.

Kum 1981 hian a hmasa ber atan Hrangbana College-ah Commerce exam a ni.

Kum 1981 hian MPC Sawrkar chuan Bairabi ah relkawng siamna tur Lungphum an phum.

Kum 1983 hian Subroto Football ah Madhyamgram School, West Bengal leh Mizoram an inkhel a. Hei hi Mizo naupangte infiam Live TV kan hmuh hmasak ber a ni.

Kum 1982 hian MPC Sawrkar leh CM ni bawk Brig. T.Sailo chuan Serlui Micro Hydel Power Project foundation Lung a phun. He mi kum vek hian Mizo Youth of America chu USA ah din a ni.

Kum 1984, January 14 hian Manipura Mizo khawsate tan Mizo People's Convention (MPC) Pawl din a ni.

Kum 1985 hian MPC Sawrkar chuan Tuirial Air-Field a buatsaih tan.

Kum 1985 hian Mizoramah Nunna Lalchhungkua din a lo ni ve leh ta bawk a.

Kum 1986, June 30 hian MNF te chu ramhnuai atangin an rawn chhuak ta bawk a. (Peace Accord An signed kum)

Kum 1987, February 20 hian Mizoram chu "State" hlankai kan lo ni ta a.

Kum 1988 hian ZoRo (Zo Re-unification Organisation) Chu din a ni a, Chairman atan Brig. T.Sailo thlan a ni. COnvention hmasa ber atan Champhaiah May 20 khan Hnam thuthlung te siam a ni. He mi kum vek August 24 hian Mizoram Chief Minister hmasa ber Ch.Chhunga a thi.

Kum 1990, July 30 hian MNF Dintu leh an President nilai Pu. Laldenga chu London ah a thi. He mi kum vek hian Zoramthanga chuan 6th MRF World Cup ah India tan Bronze a lo la tawh a. Hei hi India ina International a Medal kan lak hmasa ber a ni a. Mizo nih a tinuam hle bawk.

Kum 1991 hian Mizoramah MP (Lok Sabha) thlanna neih a ni a, hemi kum May 21 hian India Prime Minister Rajiv Gandhi chu thah a ni.

Kum 2002 hian Lalfakawma (Faktea) Rawngbawlna a lar hle.

Kum 2006 hian Khawvela Hmeichhe Boxing Champion ni turin "4th World Women Boxing Championship 2006 Delhi atangin Aizawl Dinthar veng nula Jenny Lalremliani chuan hnehna Nopui a rawn hawn a.He mi kum vek hian "Mizo thu leh hla kungpui" Padma Shree Lalsangzuali Sailo leh Padma Shri R.Vanlawma te thih kum a ni.

Mizo Hun Pawimawhte 'Part I'

2008-07-04T18:49:00.007+01:00

Thangtharte hian kan Mizo hun indawt chho leh boruak inthlakthleng an lo paltlang dan hi kan hre tlem ta hle mai a. Ziak mi leh chhut mi te tana a tangkai beiseiin ka hriat ang ang ka han tarlang phawt mai ang e. Heng te hi Mizo history ziahna hrang hrang atanga lakchhuah a ni a. A Source tarlan sen pawh a ni lo.

Kum 1765 hian Mizo lal lar tak Sibuta leh Lalsavunga an piang.

Kum 1825 hian Chhim lama Mizo lal lar tak Bengkhuaia chu Sailam khuaah a piang.

Kum 1840 hian Lalsavunga a thi a, Tin Sibuta pawh a thih avangin a ai chu a fapa Lalrihua'n a awh.

Kum 1843 hian lal ropui tak Vanpuilala chu Sentlang khuaah a lo piang a.

Kum 1844 hian Sibuta fapa Lalrihua a thi a, a aiah Lalsuthlaa a lal a, manipur leh mizoram chhehvela awm te a run fo avangin Captain Black Wood chuan Lalsuthlaa chu December ni 9 ah manin Hajaribagh Jail ah a thawn bo ta a.

Kum 1848 hian Lal huaisen tak Lalburha chu Vancheng khuaah a lo piang a.

Kum 1850 hian Mizo lal aiawh Suakpuilala, Vanhnuailiana leh Vuttaia ten British lal Superintendent G.Verner chu Silchar-ah inremna sa-ui an tan pui.

Kum 1856 -1859 hi piputen Chhim leh Hmar indo kum an lo ti.

Kum 1861 hi Tualte vanglai an tih chu a ni. An Lal Vanhnuailiana leh an pasaltha Vana Pa te vanglai tak a ni.

Kum 1861-1862 hian Mizoramah mautam hmasa ber a lo thleng. Tam nasa tak a tla.

Kum 1865 hian Mizo lal aiawhte leh British Sipai aiawh Lt.Colonel T.H.Lewin ten inbiakna hmasa ber an nei.

Kum 1866 hian Mizo lal Rothangpuia Leh British Sipai lal T.H Lewin ten thawhhona thuthlung an ziak.

Kum 1870 hian Lal hmingthang tak Vanhnuailiana chu Champhaiah a thi. A thlanah hian mi lu leh ramsa lu an tar nasa hle.

Kum 1871 hian Pu Winchester(Zoluti-pa) Alexandrapur Thingpui huan Manager chu Bengkhuaia leh a unau Sangvunga hoten an that a.A fanu Mary Winchester (Zoluti) pawh salah an hawn bawk. Kum 1871 atang hian Bristish awpna hnuaiah Mizoram chu dah luih a lo ni ta a.

Kum 1872 hian Major. Robert-a leh a hoten Vanhnuailiana tuk daih tumin Champhai an thleng a, mahse a lo thi tawh. Hei hi British Sipaiten Champhai an thlen hmasak ber kum a ni.

Kum 1875 hi Mizorama Thingtam kum a ni. Tin, Sap hovin Mizote him nan Inner Line Permit (ILP) Dan an siam bawk.

Kum 1876 hian Mizoramah Thlichhia a tleh chiam. Tin, Lal ropui Vuta (Vuttaia) thih kum a ni bawk.

Kum 1877 hi Piputen 'Chhak leh Thlang Indo kum an lo tih chu a ni.

Kum 1879 hian Lal ropui Bengkhuaia a thi.

Kum 1880 hian Lal ropui Siakpuilala a thi.

Kum 1882 hian Pasaltha Taitesena a piang.

Kum 1891 hian Mizo Lal zawng zawng an tuk tlawm tak avangin Mizote chu British awpna hnuaiah an kun ta a.

Kum 1894 hian Lalnu ropui Ropuiliana chu man a ni. He mi kum vek hian Rev. F.W. Savidge and L.H. Lorraine(Pu Buanga) ten Mizo A, AW, B. An siam tan.

Kum 1896 hian Lushai Hills leh Chin Hills tan Lunglei-ah conference neih a ni.

Kum 1897 hian Mizoram-ah Presbyterian Kohhran din a ni. Mizoram Chhim leh Hmar pawh rorelna pakhat hnuaia dah a lo ni ta bawk.

Kum 1898 hian Aizawl chu Mizoram khawpui (capital) atana dah a lo ni ta a.Tin, Inner Lines Regulation Act, 1873. Dan chu khauh zawka hman tak tak a lo ni ta bawk a.

Kum 1899 hian Tanin (Lungin) hmasa ber chu Aizawlah dah a lo ni ta a. Tin, Telephone(Thirhrui) pawh dah a lo ni tan a.

Kum 1901 hian Mizoramah Chhiarpui hmasa ber neih a ni.

Kum 1902 - hian Mizoram chanchinbu phek hmasa ber “Mizo leh Vai”chu chhuah tan a ni.

Kum 1903 hian Pasaltha Taitesena a thi a.

Kum 1907 hian- Independent Church of Maraland din a ni.

Kum 1908 hian Damdawiin hmasa ber ni turin Welsh Mission Pi Zaii’s Bangla ah hawn a ni.

Kum 1911 hian Mizorama Printing Press hmasa ber din a ni.

Kum 1912 hian Lal ropui Kairuma chu Biate khuaah a thi. Kairuma hi Capt. LZ Sailo pu a ni.

Kum 1914 ah Indopui pakhatna a lo chhuak a, kum 1917 ah Mizo Tlangval 1200 lai France ramah an kal.

Kum 1916 hian Khampat Bungpui zarin lei a lo dek a, Champhai leh a chhehvel atangin chhungkaw eng emaw zat an pem chho.

Kum 1916-1917 hian Mizoramah Salvation Army a lo ding tan.

Kum 1917 hian Indopui pakhatna nghawngin Mizo Tlangval 1200 laiin France ram an lut.

Kum 1918 ah Indopui pakhatna a tawp ta a. Mizo tlangval te Zoramah an lo kir leh.

Kum 1918 hian Mizo Tawngin Thuthlung thar bu lehlin chu chhuah tan a ni.

Kum 1921 hian Mizo hla phuah thiam Saikuti a thi.

Kum 1922 March thla hian Mizo zinga a hmasa ber Brig. T.Sailo chu Thuampui khua, Lunglei bulah a lo piang a.

Kum 1923 hian Pastor Thangngura'n Mizo kutchhuak fakna hla hmasa ber atan “Nunna Thianghlim Siamtu An Duh Loh Zionah”.tih hla a phuah.

Kum 1924 hian Sap Missionary ten Durtlangah awmhmun an khuar tan.

Kum 1925 hian Mizoramah Roman Catholic Kohhran din a ni.

Kum 1933 hian Mizoram leh Cachar inri-na chu ennawn a ni a. He mi kum vek hian Lal huaisen Lalburha chu Vanchengah a thi.

Kum 1935 Young Lushai Association (YLA) chu June 15.ah din a ni a. Kum 1974 atangin Young Mizo Association (YMA) tia thlak a ni. He mi kum 1935 vek hian Mizo Zirlai Pawl (MZP) pawh din a ni.

Kum 1942 hian Mizo Police Officer lar tak HT. Sangliana chu Kulikawn, Aizawlah a lo piang a.

Kum 1939 atanga Indopui pahnihna chu kum 1945 ah a lo tawp ta bawk. He mi kum 1945 atang hian MIzorama political party hmasa Mizo Union pawh din a ni.

Kum 1946 hian Mizoramah Seventh Day Adventist Kohhran din a ni. He kum vek hian Mizo Hmeichhe Tangrual Pawl (MHTP) tuna Mizo Hmeichhe Insuikhawm Pawl (MHIP)pawh din tan a ni.

Kum 1947 hian India Independent a lo ni ta a.

Kum 1950 hian Lunglei leh Aizawl inkar chu Jeep tlan theiha siam a lo ni ta a.

Kum 1953 hian Mizo zinga Medical Doctor(MBBS) hmasa ber ni turin, Aizawl Tlangval Tlanglawma chuan a rawn zir chhuak ta a. He mi kum vek hian Indian Prime Minister Jawaharlal Nehru chuan Mizoram a rawn tlawh.

Kum 1954 hian Mizo Lalte lalna chu a lo tawp ta a. Tin, Lushai Hills thin pawh Mizoram tih a lo ni ta bawk.

Kum 1955 hian Zoluti an tih mai Bengkhuaia te man Sap naupang Mary Winchester chu England ah kum 99 mi niin a thi.

Kum 1956 hian MUP din a ni a, Mizo Kristian hlabu Tonic Solfa nena siam chu tichhuah a ni a.

Tuipuiral Mo

2008-06-02T23:59:00.025+01:00

Thanglunghnemi zai kan ngaihthlak chuan "Zofaten kan fan a ril tual tual" tih te Isua'n khawvel hi a dengchhuak ang' tih te kan hre thei ang. Chutiang zinga tel ve ngei tur chu Rodawngliana (RD) leh Karin te inneihna hi a ni ve ngei ang. Mizoramah ropui takin an lawm tawh a. Chu mai chu duhtawk mai lovin, Karini awmna ram leh khua ngeiah a chhungte leh thenrual tha bakah a thian tha ten lawmna neih ve leh ngei an duh tlat a. Chutiang khawpa lawmpuina thuahhnih ngawt mai atan zawng kan Mizo tlangval hian a phu chiahlo kan ti a nih pawhin makpa ngainat awm leh mifel tak fapa thar tluka an en theih RDa hian a phu ve bawk a ni ngei ang.

An rawn thlen hnu reilo teah sawmna leh information an sem chhuak a. A ni atan 31/05/08 (Inrinni) ruat a nih ang ngeiin a hun taka sawm bik te leh mipuite an thleng kim vek a. Tan hun atana ruat sa tlailam dar 3:30 a rit hmain mipui te chu Biak In chhungah kan kim vek tawh. Ngawi rengin Biak In chhungah kan thu thup mai a. Ngai teh, pawn lam atang chuan naupang duhawm tak tak pathum te chu rawn lutin parpang hnahmawi chitinreng te chu biring vawrh an sawi ang maiin RDa leh Karin te kalna tur carpet sen chungah chuan an theh til ar ar mai a. Mopa leh Monu ten an rawn zui nghal bawk a. A inchawih mawi ngei mai. Mipui kan ding thup a, Mopa leh Monuten an thutna tur an thleng fel chiah tihah a rualin an thu thup a. Thupuangtu'n hun hmandan tur a puan hnuin zaina nen hun hman hmasak ber a ni a. Music a tha bawka, zai a nuam ngei mai. Hla hruaituten an zir vawng zawk nge ni aw phak bakah zai rin palh pawh awl tak a ni.

Tichuan, Churh pastor'in Thusawina hun a hmang nghal deuh mai a. Englisha lo let turin South African nula fel tak mai ruat a ni a. A aw a fiah thain a english a nalh bawk a. Ngaihthlak pawh a nuam kher mai. Pastor hi pastor la thalai tak mai a ni a, fiamthu thiam tak leh thusawi thiam tak a ni bawk a. Boruak a chawk zangkhai thiam a, a kar lakah fiamthu a pawlh zauh thin avangin kan nuih dar dar chang lah a tam. A hmasa berin; Inneih vawihnihna kan hmang dawn a, hetianga vawihnih nupui leh pasal angkhat tho, hmun hrana inneihna siam that leh a ni hi a danglam hrim hrim a, a ropui bik a ni, a han ti a. Tin, RDa hming pum a han lam dawn a, a sei tha ve ang reng sia, Lalrodawngliana han tih tuah mai chu lam dik a har ngang a ni ang, RDa tiin kan sawi zel mai dawn nia a ti ta a. Mizorama an lawm ropui dan te, an lo ngaihhlut sak dan te kan lo hria a, thlalak leh film ah te kan hmuhin Mizoram mipuite leh kohhrante kan ngaisang a, an zing tel ve pawh ka chak hle a ni, a ti.

Ram hrang leh hnam hrang daih mai innei ta chu kawng leh lam taka ngaihtuah chuan thil mak tak a ni ve thei a, eng emaw zawng tak chuan a huphurhawmna chin pawh a awm ve thei ngei ang, mahse, nang leh kei hi Krista-ah chuan pumkhat, hnam khat kan lo ni tawh a. Jentel an awm tawh lo va, Juda an awm chuang lem tawh hek lo. Mingo leh Mihang te, Asian leh Indian te pawh Isua-ah chuan angkhat vek kan lo nih tawh avangin kan Culture zia leh NUnphung te chu lo inang vek lo mah se, Isua kan rinna avang zawk erawh chuan engkim hi theih loh a awm lo va, a ni thei vek a, a tha thei vek a ni, a ti a. Harsatna leh beidawnna a lo awm fo ang. Chung te chu hnam khat leh hnam khat, Culture thuhmunah pawh a awm thei vek a. Inthenna leh inhauhna te pawh a thleng thei vek a ni. Mahse, Isuaah erawh chuan engkim hi a fel thei a, kan innghat bur mai tur a ni. A theih hram chuan zanah in mut hmain in nupain tawngtai dun ziah turin ka fuih a che u. a ti a. Heng bakah hian fuihna thu tha tak tak a tam a, kan tarlang seng lovang. A thusawi zawh hian Karin u mipa a solo a, RDa hian nalh takin Harmonica a ham sak nghe nghe. Mizorama Praise & Worship leh Youth Mission vela Harmonica hamtu ber a lo ni thin bawk a, thiam an ti hlein ka hria.

Tichuan, a thusawi zawhah chuan ruat bikte tawngtai tura koh chhuah kan ni a, Karin-i pa, Kei, South Africanpa leh Pastor te chu a inchhawka nupa tuak tharte tana tawngtaina nei tura tih kan nih angin mahni tawng ngeia tawngtai ni thei se tih a ni bawk a. Ka tawngtai hma lawk hian pastor hian Mizo tawnga tawngtai kan ngaithlak nghal dawn e, a han ti zauh a. Tichuan min sawm hmasa ber a, Pathian hnenah malsawmna leh lawmthusawina te kan dil hnuin midang pawhin an tawngin an chhunzawm ve zel a, a tawp berah Pastorin a khar a, kan zai hova, tichuan refreshment ei turin chhawng hnuai lamah kan chhung thla a, Theirah chi hrang hrang bakah In chi chihrang hrang a tam ngang mai a. Chutiang zingah chuan Champaign te pawh a awm a.

Tin, ka mi hriat ngai loh, Ngo vuh mai sambuang deuh chhap nula thenkhat chuan Mizo tawng tlem a zawng an lo thiam a, Mizoramah an lo zin ve tawh thin lo niin, a then chu Mizo chhas nei te an ni bawk a. Keipawh chu min ngaina nghal deuh mai a. Kan ti ti ho nasa hle. Chung ho chuan ka hming pawh hrilh nawn ngai lovin an ko fiah thiam nghal mai a. An ngainat awm duh khawp mai. A then chu Venghluia lo khawsa ve zawk te, a then chu Chaltlang te, a then chu Republic vengah te an ni hlawm a. Mizoram nuam an tih thu leh kal leh an chak thu te pawh an sawi chamchi a. Thil mak tak mai chu Pastor leh heng mo lawmnaa rawn kal zawng zawng te hian India ti lova Mizoram an ti direct nghal tawp mai hian ka ngaihtuahna a tithui hle a. Mizoram chu ram bung pakhat ang maia ngaiin Mzoram a ri chhen mai a ni. Lawmawm ka ti hle.

Inthiarna In leh hmun khawi emaw lai reng rengah RDa te nupa hlimlai hmel thlalak tar a ni thlauh mai a. Tin, a duh apiangte tan Guest Book changkang tak dah a ni a, a sir lawkah Camera man a lo ding a, a hmaah chiah hian Mizopa leh Mizonu inthiam lim lian pui mai dah a ni a, a lu ah mahni lu rawlh theih mai turin an kher kua a, thla an lak pui luai luai mai a. Heng thlalak te hi Guest Book ah chawp leh chilha tarin, thu tha tak tak an ziah hnan a. Hetianga Mizo thuam leh Lim nalh tak maia lo buatsaihtu leh a nachang lo hretu hi a ngaihsan awm a, Mizo nih a tinuam a, Midangte pawhin Mizo thuam an lo hriat ve phah a ni.

Tichuan, thlalakna hun te inkawm khawmna hun te darkar khat chhung lai mai kan neih hnu chuan Programme chhawng hnihna tan a lo hun leh ta a. Dar 6:00 chiaha tan tur an tih ang ngeiin kan kim leh thap mai a. Aizawla an inneihna video te thlir hovin, kan ngawi thup a. Chumi hnu reilo teah ei leh in buatsaih a ni ta a. Mikhualte hi an kilna tur dawhkan ruat fel thlap a nih bakah an thutna turah present te takah RDa leh Karin-i te thlalak dah vek a ni a, chutah chuan a thu turte hming pawh ziah thlap a ni. Kei pawh Monu leh Mopa te chhungkaw dawhkanah ka tan thutna min lo buatsaih sak a, Mizopa tih takah RDa nen hian Mizo tawnga tawng zauh zauh kan ching hle. Kan hnam zia nge ni, nuam kan ti tlat thin alawm mawle. Tichuan Monu Karin chuan mikhualte inhmelhriattirna neiin an lo kalna te a sawi hlawm a, London atang te, Holland atang te, Germany atang te, a then chu Sweden atang te an ni hlawm a. Kan inpawlh nuk a nih ber chu.
Sambuang chhas an ni thum hlawm bawk a. Keini Mizopa hmel ang pu chu RDa leh Kei chiah hi kan ni a. Indian South African inti Vai pakhat a awm ve a. A hmel a vai tih loh chu thil dangah chuan a sap vek thung a. A nupui pawh sap a ni. Chaw ei hma hian RD-a chu tawngtai tura sawm a ni a, Sap tawngin a ti ang chu ka lo ti rilru a, mahse, Mizo tawngin a rawn bei veleh ta daih mai a. Mizo nge nge kan ropui thin e..:) Dinner thuihnai tak kan ei ho hnu chuan Mizorama lo awm ve tawh thin Sap nula pakhat chuan min hrilhru a, Mizo hla "Han thlir teh u, Ka Lal Kross khi' tih hla chu zan lam programme a sak pui turin min sawm a. Ka phur teh lul nen, a hnuah Sana ka han en chuan Dar riat a lo kawk ta vu si a, ka hawnna tur kha darkar hnih dawn lai kal a lo ni bawk si a. Tichuan, RDa leh Karin hnenah hrilhin midang pawh hrilh buai ta lo chuan ka hawn san ta hlawm a.

Ka hawn kawngah ka ngaihtuah chet cheta, ropui ka ti tulh tulh a, Pastor thusawi te, Karin nu leh pa thusawi te leh Mizoram lo zin ve tawh nula thenkhat ka ti ti pui atangte chuan ngaihtuahna tam tak a lo lut a. Bangalore ah te, Tamil Nadu ah te lo awm kual tawh thin Karini pa hi missionary a ni a. India ramah kum rei tak ka awm ve a, Mizoram hi ka lo hmelhriat ngai lo va, a hming pawh hi ka hre ngai meuh lo va, kan fanu'n pasal a neih dawna Mizoram chanchin kan han chhiar a, kan han zirchiang chu kan tlangnel nghal tawp mai a. Kan han zin chho a, mipui mimir te thatna leh hawihhawmna te chu mak kan ti a, nuam kan ti a ni. An ti a.

Nula thenkhat te pawhin nuam an tih thu leh remchang hmasa bera zin an chak leh thu te an sawi a. Mizo tawng an thiam tawk; I dam em, thingpui i duh em, khawiahnge i kal dawn? etc.. te chu pai miah lovin an sawi thei a, kan hlimpui phian mai a. Mizoram sakhmingin India a luahlan a, Mizoram chu ram nuam leh ram danglam tak a nih thu te, ei leh in bakah culture leh sakhuana thlenga a danglam em avanga a mi chengte pawh kan ngaina nghal mai thei a ni, an tih te ka han ngaihtuahin 'Mizo ni bawk, Kristian ni bawk te aia vannei hi khawvelah an awm bik tawp lovang' ka ti rilru hial a ni.

RD-a nen hian March thla khan Aizawlah kan inkawm tawh a, kan inhriat dan pawh hetiang hi a ni a. Ka thianpa kawm ngeih tak Zohmingthanga, MPS chu Chanmari venga an naupan lai zawng lo awm thin, RDa te nen pawha in hre tha tak leh inkawm ve fo thin an lo ni a. Chumi zarah chuan RDa nen kan inhmelhriat a, phone ah te inbia in kan inhmu ta kha a ni a. Tin, Chanmari venga ka thianpa C.Laldinliana (Kingkonga/Dina) chu RDa thian tha ve tak a lo ni ve leh zel a. Chung te avang chuan RDa nen hian kan in nel nghal deuh mai a ni. RD-a hian Durtlang Hospitalah hna neiin aizawlah an nupa hian an khawsa a, reilo teah Zoramah an kir leh dawn a ni. Aizawla mi hrilh tawh ang ngeiin a vawihnihna atana 'Tuipuiral Mo' lawmna chu tluang takin kan nei thei ta a ni. He mi ni hian "Mizo" tih hi a lar hle a. Mizoram tih pawh mipui mimir te hmelhriatdan a lo ni ta a. Mizo takin kan lawm a, Mizo takin ropui kan ti e. Nupa tuak thar RD leh Karin ten Pathian malsawmna lo chang zel se.

Aizawla Chetchhiatna

2008-05-15T08:40:00.013Z

Tunah chuan a chhungah kan awm ta lo bawka, a chhunga awm lai boruak nalh fahranlo taka ka han chheih velna lam thung aw..:)

Mi angin nula phurh tur tuihnai zet zet nei ve lo mah ila, a phurh chhuah tawk pitar nena kan chetsual hi a zahthlak lulai em a, sawi chhuah miah loh tur a ka ruat deuh ni lul mah se, ka pi hian min hauh phah em lovang tih ka hriat avangin tarlan talh ka duh a. Ka pu hi Ka pute unau zinga naupang ber ka Pu Lalzama Sailo, Zemabawka khawsa nupui a ni a. Kum 70 vel zeta upa tawh ni mah se, a la chak tha hle a. Ama tawka a la fit hle. NU lian vaklo tak, ngo lam deuh, kuhva tui ti ve tak a nih avangin a kam sen vel chu keini chuan ngaiah kan neih tawh a. Kuhva a ei loh chang pawhin tuibur tal a hmuam tho a. Fiamthu duh tak mai a ni leh zel a. Chutiang pitar chu a nih avangin a bula han tal vel pawh a nuam ngang mai.

Chaw kan eikham a, aizawl lama let leh mai ka tum lai chuan, keipawh Zarkawtah len ka duh tho a, bus vela chuan ai chuan mi phur mai ta che, a ti a. Ka huphurh rilru ang reng hle a. Mahse, han duhloh tut erawh a mawi chiah si lo. Tehreng mai, i chuan ngam phawt chuan, ka ti a. Tichuan puan te chu a han bih tha a, Hmeichhe thut hian a thu tung a. Min vuan lo deuha ka hriat chuan ka pi min vuan nghet tlat rawh aw, ka ti leh thin a. A kuhva ei tui nen a tawng duh hle mai si a, kan ti ti phei char char a. Thuampui kan tlan pel a, Bawngkawn luh dawn vel chiah hian kawng chhe tak mai, biboh tak mai hi a awm thluah mai a. Le, ka pi min vuan nghet rawh aw, ka ti leh a, a tawng tui deuh a ni pah fawm ang chu, ka thusawi chu a tithuai si lo va. Kawng biboh lai takah chuan le kan han tlan ta chu, a sawt euh mai a, ka pi chu a tla thla dap mai a. A thal nalh ang reng khawp lehnghal a. Mahse, pitar in fit tih takah a tho leh nghal mai a. Kai thoh hman pawh a ni lo va. Kan hnung chiahah hian sumo in min zui a, min en duh hle mai a. Kan zak ve bawk si a, tichuan a chuang leh thuai a, kan tlan phei leh ta mai a. Chuta tang chuan muang mangkhengin kan tlan zel a.

Bawngkawn khawlai kan thlen dawn chiah hian taxi pakhat parking atanga a rawn back phei chuan kan tlan chhet chhet lai chu min rawn su leh ta dawt mai a. Ka Bike body hma lamah hian a rawn sawh phei a, kan tlu leh ta riai riai mai a. Ka pi erawh a in fit zawk a ni bawka, min kaitho tu zawka a tang thung a. In hliam lutuk lovin kan tho veleh ta mai a. Mahse, khawpui chhung a nih tawh avangin min rawn bawr haktu erawh an awm nual hman a, ka pi lah chu a lu a thur bap tawh mai si a. A kuhva erawh a ei pah reng tho a. A hmel ka hmuh chuan ka khawngaih bawk si, ka nuih a za bawk si a. Ka pi kan va tluanglo em em ve mawle..tih pah hian ka nui char char mai a. Kal teh, i kal thuai teh ang, mi an tam hmain a tia. Tichuan, kan kal ta zel a. Damdawi in panpui ngaia kan awm loh avangin Pathian hnenah lawmthu sawi kan ba ve ve niin kan inhria.

A hnu deuh lawkah Tlawnglui lamah thianza ho picnic in kan kal leh a, Bike leh car pawh a thei theiin kan keng hlawm a. Keipawhin nula pakhat chhelo zet ka phur ve bawk a. Kal lam chu kawng a chhuk bawk a, engmah harsatna nei miah lovin tluang takin kan thleng thla ve mai a. Luiah te kan inbual a, uisa te, arsa te eiin hlim taka kan nilen hnu chuan tlai khawthim rualin aizawl lam panin kan hawng leh ta a, kawng a chho ta bawk a, thiante rualin ka tlan thei ta reng renglo mai a, ka bike clutch plate chu a lo ral tawh niin a hriat a, workshop han kal maina a awm tawh si lo. Zawi zawiin kan tlan ve dat dat a, a sa tha duh hem hem khawp mai. A hma ni lawk khan naupang hovin a khalh an zir a, kawtthler velah thiam leh thiamlova an tlan velna lamah a clutch hi an tiral a ni mai thei. Nula phurh nen chuan a hmeh ta lo hle mai a. Track leh motor dang zawng zawngin min rawn pel zel mai a. Kan tlan muang lutuk chu min rawn au tawk lah bo lo. A zahthlak duh teh a sin aw, chuta chhapah awihchho deuhah chuan ka nula phurh chu chhuk tir a ngai a, tlan kai zo tawh hek lo..a tawp a tawpah chuan zan dar 9 velah aizawl kan lut ve hram..:)

Vawikhat leh chu kan nula rim tum hi vawi 3 lai mai kan kal thlawn tawh a, a zanlinaah chuan kan zahzel ber a nuteii pawh a lo inkhawm a, an pahnihin an inkhawm a nih dawn hi kan ti a, zawh pawh zawt duh mai lovin inkhawm ban thleng kan leng phawt ang chu tiin In nghaktu a pi leh pute chu kan lo kawm vel mai mai a, a pi hi Thingtlangah chuan Ngopa khawchhuak a nih avang leh ka pi leh pute nen inthenawm chiaha awm thin an lo nih avangin hmanlai thil te min hrilh a, kan hlim phian thin a. Tin, ka pi kha a hnampui 'Chenkual' a lo nih ve avangin keini thlengin min ngaina nghal deuh mai pawh a ni mai thei. Eng eng emaw ei tur te min rawn chhawp a, kan ti ti luam lai chuan inkhawm ban a lo hun a, an rawn hawng mai ta si lo va. Ka pi khawiahnge in nula hi? tiin zak deuh chung hian kan zawt pek a. A ni lah chuan Mami chu a lo hawng tep tawh ang, mahse (.......?........) chu nizan hmasa khan an inru daih a, khawiah nge an awm pawh kan hre rih lo.. a han ti mai chu..kan thiandun chuan kan in melh a, nuih a za bawk si, thin a rim ang reng bawk si, zahzel tur mai kan hre ta si lo. Banga an thlalak tar te chu tutenge an nih tih vel te chu kan zawt ta mai mai a. Han chhuah nghal thurh lah chu a mawi chiah si lo, eng eng emaw chhuanlamin kan chhuak ta a.

Pi beri hian a fanu (kan rim duh zawk nuteii) zawk rim turah min ngai a ni mai thei. Zialo tak a ni. Tichuan, kan chhuak ta hna hna mai a. Kal kawngah chuan kan in nuih nasa dun khawp mai a. Zanin chu zan mak tak a tling dawn a nih hi kan dam chhungin,, kan ti a..:) He nula tleirawl hi kum 20 vel lek a la ni a, hmeltha ve tak ngo vingveng, model deuh roh te pawh a ni awm e. Chutianga han ngaihzawn tuma leng ngawr ngawr pawh kan ni chiah lo. A nuteii hian rawn rim ve reng reng ula, tiin ka thianpa hnenah chuan a sawi avanga han rim tum chu kan ni thin a. Tum loh zawk a nuteii erawh kan ti ti pui nasa thin khawp mai a, eng emaw zawng tak chuan kan hlawkpui phian..:) sawi chhuah atan pawha zahthlak tak a ni na a, zak lo der tawh mai ang..:)

Chunchawi (Mother's Day)

2008-05-09T18:59:00.006Z

"Chun'nu Lunglawm kim nan, ka neih rohlu hmangaihna hlan let ve nang e! Run timawitu Ka Nu kiangah chuan a hrailengten nui hiau par tlanin hlim zai kan vawr thin! A ni, a hmangaihna chuan a fate hrui angin min phuar tlat a, a rilru leh suangtuahna chenin min tuam thin. Aw, he ti em a hmangaihna ril hian a ni maw a fate min lo hmangaih le, keizawng sakhming chullo ka chun'nu nunnemi hriatreng nan nghilh loh par hlan zel ta nge!"

He ni pawimawhna hi sawi teh chiam ngailova hrethiam mai turah in ngai ila; Hringmi kan chan chhunga kan nun tidanglam theitu leh tikhawlo theitu chu kan nu te hi an ni a. An rilru puthmang a zirin an fanaute kan felin kan sual thei a ni.

Khawvel missionary ropui leh communist kulhbang su tlanga Lal Isua chanchintha hriltu pa huaisen leh dik 'Krista Tawrhna' (Tortured for Christ) tih lehkhabu ropui ziaktu Rev.Richard Wurmbarnd te chuan "Ka nu ang hi khawvela nu zawng zawng te hi ni teh reng se, khawvel hian Tanin(Prison) a mamawh lo tawp ang" a lo ti hial mai a ni.Tin, Khawvel doctor hmingthang leh lar tak Siamese naute phir lu inzawm tlatte pawh dam biai a zai saktu leh miin 'Gifted Hand' tia an koh hial Dr.Benjamin Carson, MD(Pediatric Neurosurgeon) chuan 'ka nu hi tuna ka dinhmun min hruaithlengtu a ni a, a mi enkawlna leh tawngtai sakna avang chauha vawiin ni hi thleng thei chauh ka ni' a ti. A nu tawngtai sakna leh enkawlnaah lawmthu a sawi bang ngailo. Mizo zinga hriat hlawh tak Brig. T. Sailo chuan ka pa remti lo chungin ka nu chu kristianah a in pe a, ka pa ngaihdan a nih loh em avangin a then phah ta nghe nghe a, ka pa remti lo chungin lehkhathiam tir mi tum a, a thiam ang tawk leh a rilru phak tawkin sikul ka kal chhung zawng min chawm a, ka lehkha thiam loh a hlau em em a. Rim takin hna a thawh phah a, a mi enkawlna leh ngaihtuahna kha ka ngaihtuah let hian a ropui ka ti tulh tulh thin, a ti.

Heng kan tarlan thenkhatte atang pawh hian pa tello va Nu te thil tih ropui theih zia chiang takin kan hre thei awm e. Chhungkaw tihlimtu leh nun tifamkimtu chu Nute hi an ni a. An tello chuan hringnun hi a nguai ngiai a, a khawharthlak ngawih ngawih thin. Tin, chhungkaw hlimna thuruk kawltute an ni a, nu berin inchhungkhur a awp lum thiamdan a zirin chhungkaw nuam leh chhungkaw hreawm a lo piang thin. Chhungkaw nuber awplum lohna inchhungkhur chu a rethei a, dam lai thlanthim ang maiin a thim mup mai thin a ni.

Kan naupan lai deuh hian Kan thianpa kawmngaih tak pakhat chu a nu'n hunlo takah a boral san avangin nu nei lo a lo ni ta reng mai a. Vawikhat chu Mother's Day a lo thlenga, Biakin-ah Nu-te chawimawina hun hmangin mifaten an nu te chu pangpar mawi tak tak an hlan a, lawmthu an hrilh laiin, a ni chuan nu nei ve tawh lo a ni tih a in hrechhuak thut mai a, Mi faten "ka nu i mi enkawlna avangin ka lawm e" an tih sap sap laiin a ni erawh chuan hrilh tur nu a nei ve ta lo. A rilru suangtuahna vakvel chuan a nu ngaih a tizual a, minuten an fate an hmangaih ang bawka a nu'n a hmangaih thin zia te a ngaihtuah let a, a bianga mittui lo luang chhuak chuan a ka a hup zo ta lo, a trap ta zawih zawih mai a, a nu hmangaihna chhang let hman lova kha leh chen a lo awm kha a in thiam thei lo va, na a ti a, hreawm a ti a ni. Aw, ka nu khan min la dam pui ni se ka hmangaihna hian a va tuam let dawn chiang em tiin a thinlung atanga rawn hnam chhuak zawih zawih a mittui chu a hul hlei thei lova, Mother's Day a lo thlen apiangin a thinlungah a nu hmel a lang thar leh thin.

A nunna pe a, an hmangaihna chhiarsen rual loh thuk leh ril Lal Isua hmangaihna hnaih bertu chu 'Nuin a fate a hmangaihna' hi a ni. A thinlung zawng zawng a pe a, ram hla taka an awm pawhin a tawngtai sak a, a hrereng thin. A suangtuahna vakvel chuan a fate a awmpui a, tawhsual leh hreawm tinreng an tawh hlauvin thindama awm har a ti. Pa ber lung tih awi loh hlauvin hreawm tinreng a tuar huam a, a tuar chhuak thin. Nausen chumchiap an nih a ta a hnuntui nen a chawm liana, chaw an ei thiam hma a ta chaw a fah thin. An tlei loh hlauvin a awi nileng thin a. An lo seiliana an hrisel loh hlauvin kawng engkimah a tha ber tur zirtir a duh a, zirna run an belh chinah phei chuan a rilru zawng zawng mai chu a fate enkawl nan a hmanga, hreawm tinreng karah a hmangaih a hrin fate tan a theihtawp a chhuah thin. Sualrawng an bawl chuan a muhil ngai lo va, a lungkham ber chu a fate an ni. A ni, Nu te hmangaihna chuan a fate min tuam tlat a, min endawng ngai lo. He ti khawpa hmangaihna nena min enkawl thintu kan nu te hi kan chawimawi ngai em? Kan tana an thinlung petute hi kan hmangaih let meuh em? hmangaihna chuan hmangaihna vek a phut let tlat a sin.

A ni, kan hmangaih ten min hmangaih let si loh chuan kan rilru a na a, kan nun a hlim ngailo. Nu-te chawimawia hmangaih let nachang hre lo khawpa kan bo a nih chuan inenfiah kan mamawh tihna a ni. Hmangaihna nena min chawmliana min enkawltu kan nu te hian hmangaih let an va phu em! khawvel ram tam zawkten NU te tana 'NI' an siam hi a ropui a, keini pawhin thinlung leh tih tak zetin kan nu te kan hmangaih let ve zia kan tilang ve dawn lom ni? ka nu ka hmangaih che a sin, I mi enkawlna avangin ka lawm e! kan ti ve ngai em? Zofate hian zir tur kan la nei tam awm e. Kan nu te hi chawimawi a, duat taka enkawltu ni ve turin kan thinlungte i sawiharh thar leh ang u. Nitin mai hian 'Nute Ni' hi nunpui thiam teh reng ila, a va tha lehzual dawn em.

Hla thu chuan; Ka chunnu kiangah ka lunglawm a kim, Ka rilru hahin min chhawka, ka tana a rilru min pekna te, min tawngtai sakna te kha a va hlu em. A hmangaihna chuan a hraite min tuam lum tlat a, suahsual rawng kan bawlsanin hlim ni reng a nei ngai lo. Heti ema hmangaihna nena min chawiliantu ka chunnu tan, enge tihsak ve theih ka neih aw! thil ropui tak tihsak thei lo mah ila, ka tih theih awmchhun a hmangaihna chhanlet chu ka bat a ni zawk e. tiin.

Nghilh Ni Awmlo Zuapa

2008-05-01T12:20:00.008Z

Chung Khuanu zarah mim ang lo piangin
Vangkhawpui i mawi ngei e
I ruangam leh sakhmel ten
A ngur hmel an iang chuang e.

Chutin, sial ang tuaiin runlum zuapa i lo chang,
I hrailengte hlimtea laitual kan lenlaiin,
Rihsang mual min kai san ta si,
Kan tuar thiamlo Zuapa nunnem
Mahse, Lam ang let leh hian i mawi si lo.

Aw, I hrailengten hlim zai kan rel thei ne maw
Zuapa, famchang atan zawng
Kan phal thei mawlhlo che
I rauthla tal rawn tir la

Vartian lenkawl a lo en changin nang tawnni awm si lo
Tawn mang mai maw kan chantawk
Tah khua a sei thlawn e i tello chuan
Aw, Zuapa nun nem

Lenrualten min zawt khawnge i zuapa tiin
Chhawn har kan ti, i tuanna mual
Tap chungin kan au che
Aw, khawiah tuan che maw

Tur nipui lo her chhuakin thal romei lo zam chiai e
Chhingmit thlaah i cham vawng vawng
Lo kir leh hram rawh zuapa,
I tello chuan ar ang kan vai e.

An sawi pialral nuam'an muangten chawl ta la
I runlum nuthai leh hrailengte'n
I Rolum biahthudi vawngin
Hringnun damlai chhiar ve na nge.

Brig. T. Sailo Nen, Part III

2008-04-21T13:08:00.005Z

Assam Rifles Hotuah:
Indopui pahnihna a reh a, British Indian Army te pawh zawi zawiin Indiaah an let leh hlawm a, Burma Sipaia awm hlen ta te pawh Mizo tlangval thahnem tak an awm a, chung ho chu Myaymo khawpuiah an tam ber awm e. A hnuah heng ho hi mi tam tak mizoramah an kir leh hnuah kir ve lo te chu Rangoonah te Kale Valley leh Kabaw Valley lamah chhungkuain an khawsa ta hlawm a ni. Pu Thena erawh Officer a nih piah lamah an hotute thu angin Shillong lamah traning hmuna thawk tura ruat a ni ta zel a. British Army ah hian Lieutinant Colonel niin battalion khat hotu a ni a. Chu chu a hun lo kal zel tur atan pawh a chhawr tangkai hle a. Hmun ralmuanga a awm hnuah pawh a pawimawh chho em em mai a. Assam Rifles hotu bera a awm lai hian Asssam Regiment Fouth Battalion din a ni leh a, hetah hian hotu hmasa bera ruat a ni ta nghe nghe a ni. Tichuan kum 1963-1966 a Assam Regiment centerah hotu ber chan a chang leh a, he ta a awm lai hian Colonel puitlingah hlangkai a ni a. Shillong Sipai hmunpui Happy Valleyah commandant Bangla luahin a khawsa ta a ni. He hmun a awm lai hian Sipai School te a din a, chu chu 'English Medium School' a ni a. Roman Catholic Schoola fate dah ve theilo te tana a ruahman a ni ber a. Zirtirtu tur te pawh hi a man a duh a thlang a, chung zinga kan hriat theih tur te chu Ziri a ni a. A ni hi Aizawl Greenwood Hospital Doctor lar tak Dr.Buatsaiha nupui a ni ta nghe nghe. Tun thleng hian he School hi a la awm a a hmingah 'HILL VIEW' an ti ta a ni.

Brigadier-ah a kaisang:
Assam Regiment Center ah hotu ber chan changa kum thum lai a awm hnu kum 1966 ah Brigadier ah kaisan tir a ni leh a. Kum 44 mi chauh a la ni nghe nghe. Happy Valley, Shillong chu nuam ti hle mah se, 190 Brigade hotu atana ruat a nih angin Vur rama a insawn a lo tul ta a, a nupui leh fanau te kalsanin amahin a awm hrang leh ta rih a. Chutia vur rama China ral beia hotu bera a awm lai chuan a nupui Pi Thansiami chu zai ngai khawpin a hrisel ta lo va. Kum 1967 kum laihawl velah chuan Shillong Welsh Mission Hospitala zai tura tih a ni a. A nupui awmpui tur hian chhuti lain Shillong a pan leh ta vang vang a.Tin, an fapa upa ber Lalsangliana, St. Edmund's College a BA 2nd Year zirlai chu a chin hriat lohin ni 10 lai a bo tawh a, chutiang vel avang pawh chuan a nupui nen chuan an rilru a buai tawh em em a ni. Sawi thawm atang chuan MNF army a zawm a nih an ring ta ber a. MNF ah a lut niin an ring nghet ta a ni. Chutia a nupui zai tura an inbuatsaih lai tak chuan Ch.Saprawnga chu va lengin an fapa Lalsangliana chu Vanchengpui khuaah India Sipai leh MNF an inkahnaah a thih thu va hrilh tum a ni a. An nu zai mai tur ni bawk si chu han hrilh mai harsa an ti a. An rilru pawh a khap buai hle a ni. A zaitu tur Doctor.Arthur Hughes FRCS chu zai hmaa hrilh nge tha ang, zai hnuah tia an rawn laiin a ni chuan zai hma ngeia hrilh a that a rin thu a sawi a. An hrilh ta a, a tap ta zawih zawih mai a, zai pawh chu a duh ta rih lo va. In lamah an inphur hawng leh ta a ni. Hetih laia Pu Thena rilru buai dan tur chu suangtuah thiampui pawh a har viauin a rinawm a. India Sipai hotulu a nih laiin a fapa upa ber BA 2nd Year zirlaiin India sipai a han do ta tlat mai te leh, reilo te hnuah a thih thu han ngaihthlak ngat phei chu tuarchher tak pa ni lo tan chuan hriatthiam pawh a har viau ngei ang.

A fapa Lalsangliana ruang lam turin Mizoramah a kal:
A fapa Lalsangliana ruang chu hlawm turin Mizoram chu a pan ta a. Sawrkain hicopter an pe a, a kal ta vang vang mai a, hetih laia Mizoram puma India Sipai hotulu ber Brig. Jaswant Singh chuan Sipai lammualah hian a lo hmuak a, a fapa thihna nia an hriat Vanchengpui khua chu an pan leh ta nghal a. Vanchengpui Helipad an an tum a, he lai vela India sipai hotu ber Post Commander Capt. Sharma chuan lo hmuakin 'Salute' a lo pe nghal a, thupa pawh a chawi nasa viau a ni awm e. Pu Thena erawh chuan, inthiamlo duh suh, in tih tur in ti a ni mai alawm, tiin pachang takin insum chung siin a tawng chhuak a. Tichuan, MNF Sipai an kahhlumte phumna lamah chuan a hruai ta a. Ruang chu an han phawrh a, Mizo tlangval pahnih ruang an phawrh zingah chuan a fapa Lalsangliana chu an hmu ta lo va. Vanchengpui khuaa mi mi pakhat chuan i fapa Lalsangliana chu a thi lo, nung damin a tlan chhuak hman an ti. a lo ti a. Mahse, a ni chuan, an ni pawh ka fapa te tho an ni tiin ruang pakhat zawk chu a hawn ta tho a, Dawrpui veng thlanmualah tha takin an phum ta tho a ni. Heta Pu Thena rilru ropui zia a lanna chu, a fapa ni lo zawk pawh ka fapa tho alom , tiin a ruang chhe tawh tak chu phurin, thlanmual pangngai, dawrpui vengah a phum ta tho hi a ni a. A fapa tak tak Capt.Lalsangliana erawh a la dam a ni tih erawh a hriat phah avangin a rilru chu a lawm em em a, a nupui hrisel lo tak, zei hmabaka Shillonga lo awm chu hmuh thuai thuai a chak em em a ni.

Kum 1973-ah Sipai nun chhuahsanin:
Sipaiah kum 32 lai a tan hnu chuan kum 53 mi niin december thla chu a tan Sipai nun chawlhsanna kum a lo ni ta reng mai a. Sipai atan chhunga a nuna pawimawh ber ber nia a hriat te chu: 'ngaihhlut tur dik enge ni?' tih te, 'Mahni hma chu mahniin sut kuak tur' tih te chu a thupui ber a ni a. Tin, Sipai ka tan lai hi chuan ka Sipai em em ringawt mai a ni, a ti. Sipai ka tan chhung te ka thlir let hian ka inchhirna tur pakhatmah ka tih ka hre ngai lo va. dawt leh diklo taka thil tih ka neih ka hre ngai bawk lo va. Chungte avang chuan ka rilru chu a hlim a, keimahah pawh lawmna min pe a ni, a ti. Tichuan, kum 1974 January ni 1 chuan pension huna awmna hmun tura a lo ruahman sa Shillong lamah chuan Motor nen an chhungkua chuan an inphur chhuak ta a ni. Kum 1971 kumah Shillong, Motinagar Vengah ram te tak te, in awm sa nen a lei a, Pension veleh chutah chuan awm tumin a rilru a siam fel a. Tin, kum 1958/59 khan Sorkar atangin building advance Rs.25000 a lo lak lawk sa leh a sum neih sa Rs.2000 a vaiin Rs. 27000 a nei a, hei hian in sak a ni ang a, tin a pension hlawh chu bei tham deuh mah se, an khawsak te tihniamin an awm ve thei mai turah a in ngai bawk a. An in Motinagar venga 'Evergreen' ah chuan an khawsa ve ta a ni. Hetia rim taka a lo thawhna Sipai nun chu chawlh sana, chawlh hahdam a tum ve tawh laiin kohna ring tak mai a dawng ta fo mai a. Chu chu 'Mizoramah i hnam pui ten, Sipai kut kan tuar nasa ta lutuk, nang i rawn chhuah loh chuan, kan tawrhna hi a na tual tual dawn avangin, i rawn chhuah a ngai a ni' tiin Chief Secretary lehkha pawh vawi engemaw zat a dawng ta a.

Chhunzawm leh mai loh chuan, a sei dawn lutuk a, part 4-na chuan a hmawr a bawk thei tawh ang chu maw..

Brig. T. Sailo Nen, Part II

2008-04-12T17:41:00.012Z

A Dear-i nen an intawng:
Chin Hills a Falam Sipai te hnuchhawnin Shillong lama koh thlak leh a ni a. Ui tak chungin an inthen ta rih a ni. A lehkhazirna hmun leh a lo chen tamna ber Shillong a han chuangkai leh thei chu a lawm em em mai a. Khatih laia British Army officer nih chu thil harsa tak leh mi te nih chak ber a nih avangin Shillong khawlai velah pawh tlangval luck ve tak a ni ngei ang. Chuvangin Khasi nula leh Mizo nula te lakah pawh a tla na ve viau thin a ni awm e. Tumkhat a khawlai leng chuan, Welsh Mission Girl's High School-a Pawl sawm zir lai Aizawl nula tleirawl nalh tak mai Thansiami a tawk ta chu a mitah a fu ta chat mai a. A rilruah chu nula tleirawl hmeltha tak mai chu a awm ta reng a. Thansiam'n 'Ni E' a han tih ri te chu a tan hriat nuam tak a va ni dawn teh lul em. Reilo te mah ni se, Traning Battalion-a a awm chu a khamlo hle a ni. Hetih lai hian Battle School an tih mai Indo zirna ah a thawk a, rawngrut senior ho a enkawl a ni ber. Chin Sipai te nen indona hmun ngeia ral an lo beih hrep tawh avangin miin chung a tawnhriat te chu ngaihthlak nuam an ti a. A lecture te pawh an ngaithla ning ngailo a ni. Kuttum nena japan sipai ho an han hnek vel thu te a han sawi phei chuan an ngaithla ning ngailo a ni.

Burma ramah tirh leh a ni:
Hmun ralmuang leh nuam taka a awm mek lai chuan a beisei lawk loh tak maiin lehkha pawimawh a hmu leh ta thut mai a. Chu chu Burma ramah bawk Japan sipai te chetdan enthlak leh British Pilot ho an man te chhan chhuak tura thupek a ni. A hotu ber nihna (leader) hna pek a ni a. An ruahman dan chuan Inbiakhlatna(wireless) pu ah Irish mi Flannagan a awm ang a. Tawng lettuah Karen pa, Havilder Roger, a tul ang anga tanpui tu atan Teddim mi Sipai Lamdunga a awm bawk ang. An vaiin mi pali chiah an ni. An ei leh in tur bakah an mamawh reng renga thlahna nena thlak sak zel tur an nih avangin eng emaw chen chu an huphurhna zualpui pawh a ziaawm phah viau a ni.

Amaherawhchu, ramhnuai kawng atanga kal tur an nih avangin a tlem berah thla 1 dawn lai an thang a ngaih avang erawh chuan an huphurh hle a. Harsatna neuh neuh te chu nei ve bawk mah se, Tluang takin Burma phai 'Arakan Yomas chu an thleng ta a. Tumkhat chu an khawlai lenna lamah Japan Sipaiten ringhlelin an man a, an kuthnung an khirh sak a. An captain thuchhuak nghaka an ven laiin kawl khaw pakhatah Japan lam tanga lo puitu hnenah chawimawina lehkha an pek, mahse pu Thena'n a kawl sak chu a kawr ipteah ah an hmuh avangin ringhlel lovin an chhuah leh ta a. Tlema tlemah an that lo chauh a ni.

Lushai Scouts nen an intawng thut:
Scout thar tak mai (kha tih laia Biate Sipai, an tih mai) Mizo tlangval hlang awmna chuan Japan sipai te chu an rawn nawr chak viau mai a. Shillong a awm laia a lehkha zirpui leh Sipaia a traning pui Mizo tlangval ngei Capt. RK. Hranga chu commander a lo ni lehnghal a, an in inhmu thut mai chu mak an ti hle a. 'Enge i tih a? an in ti dun ve ve hial a ni awm e. Pu Kaphranga nen hian hian Serkawn ME School, Lunglei atang Shillong thleng lehkha lo zir dun tawh an nih avangin an inkawm nasa viau thin a ni awm e. Pu RK Hranga hian 'The Lushai Scouts' tih lehkhabu a ziak nghe nghe a. Hetah hian chiang leh zualin Japan an beihdan a tarlang nghe nghe a ni. Burma ram laili Rangoon an thleng tep tihah Pu Thena leh a thawhpuite hi Calcutta lama chawl hahdam turin an rawn hruai ta a. Calcutta ah hian training neuh neuh an pek bakah Malaria avanga a natna te chu Sipai hospitalah enkawl damin, chhuti lain aizawlah chawl hahdam turin Silchar a pan a, mak tak maiin Silcharah hian Shillong a a nula hmuh leh a thinlai luahtu Thansiami pawh chu Shillong atanga aizawl pan tur motor nghak nen chuan an inhmu leh ta hluah mai a. An hlim dun hle a ni. Hun reilo teah kal san lehin a hnuah Lushai Scouts ho awmna Maymyo khawpui burma ah thawn leh a ni a. Maymyo khawpui hi British ho ruahmannaa enkawl leh siam a nih avangin a nuam hle a. Boruak pawh a nuam em em a ni.

Tiam Tlat E An Ti:
Japan an tlawm tawh bawk a ni 28 chhung chhungti lain nupui nei turin India ram a rawn pan ta vang vanga Pu Buchhawna inah thlengin Dr.Dahrawka fanu nula Thansiami nen chuan kristian dan thianghlim hmangin 1946 september 17 khan Dawrpui Biak In ah Pastor Thanga kutah an in nei ta a. Pu Thena hi kum 25 a ni a, Pi Thansiami hi kum 19 a ni thung. Fapa 3 leh fanu 1 an nei.

Civil Dress a nei lo:
An inneihni a hak tur tak ngial pawh thawmhnaw a lo nei lo va. A neih chhun pawh Sipai kawr leh kekawrte a nih hlawm avangin a buai ru hle a. Amaherawhchu, mi ta hawh chawpin felfai takin a inthuam ve thei ta a ni. A hnu lawkah Burma ram pan tura chhuah a lo hun leh ta a, a nupui Thansiami chu Shillongah dahin amahin Maymyo khawpui chu Calcutta atang bawkin thlawhna in a pan leh ta a.

Assam Regiment ko kir:
Vanneih thlak takin kum 1947 kum bulah 1st Assam chu Indiaah an kir leh ta a. Hetah hian Pu Thena pawh chu SHillonga awm tura ruat a ni leh ta a. A lawm dan tur chu suangtuah thiam pawh a har viau zawkin a rinawm e. He mi kum hian India leh Burma chu British awpna atangin Independence a lo nih dawn tak avangin 1st Assam a mi te pawh chu Shillong pan turin Rangoon khawpuiah India lawngpui chu nghakin thla khat lai an la cham a, he tih hunlai vela an tui chenna lamah Pu Thena hian a beng a ti khawlo nghe nghe. Tichuan, British ho chuan India an chhuahsan a lo ngai ta a. Pu Thena nihna pawh chu a buai ta nuaih mai a ni. Vanneihthlak tak maiin Regular Commission atan interview ah a tling ta a. A number pawh IC 588 a ni. A hna thawh that leh a rinawmna avangin Shillong Assam Rifles leh Assam Regiment hmunpuiah te pawh OC hna chelhin a hotu ber a lo ni tawh thin a ni. Heta a awm lai hian Brigedier ah hlankai a ni ta nghe nghe a ni. Tin, kum 1948 atanga Zu in tawh miah lo tura a intiam avangin tun thleng hian eng sipai leh pawh mikhualin chaw ei pui se, Zu a in leh tawh lova, zu a pe ngai tawh hek lo. Hei hian Pu Thena hi a thutiamah a rinawm tawk hle a ni tih a entir awm e.

Chhunzawm leh a ni ang:

Lehpekah chuan 190 Brigade hotu a nih thu leh Brigadier-a a kaisan thun te leh chumi hmaa Assam Regiment Center-a kum thum dawn lai hotu ber nihna a lo chelh dan te leh Vur ram Mountain Brigade-a hotu ber ni tura ruat a nih dan te. Tin, a fapa upa ber college kal hlim hlawl Lalsangliana'n MNF a lo zawm thu te, chutah Vanchengpui khuaah MNF leh Security Force an in kap chiam a, chu ta thi thana thang, a fapa ruang hlawm tura a han kal thu te leh Mizoram buaina leh mipuiten sipai kut an tawrh rapthlak avanga khatih laia CS Pu Sangliana'n a chah chhuah dan te leh Mizorama Human Rights Pawl a din thu te bakah, MPC Party a lo pian dan te kan tarlang tawh ang a. Tin, Special Force a din a nih leh nih loh chungchang te pawh kan sawi lang hman tawhin a rinawm e.

Brig. T. Sailo Nen , Part 1

2008-04-03T21:43:00.011Z

Ka pa hi MNF ruh tak mai a ni a. A thih kum 1985 thleng khan MNF a chhuahsan ngailo. Ramhnuai lama khawsa thang tih takah khawlaiah pawh chet pa chang an ngah hle thin a. Tlangval nula rim ho pawhin khawlaia an tawh hlauh ber te chu ka pa te thianzaho leng hawng chu a ni fo thin. Mizo Union huatna avang hrim hrim nge ni, Hnam hmangaih vang hrim hrim pawh hriat loh, ka pu hian fapa pathum a nei a, an vaiin MNF ramhnuai sipaiah an lut vek mai a. Vanneiha siamin tuman chumi avang erawh chuan nunna an chan phah meuh lo va. Ramhnuai boruak hrileng vel kara keini naupang hovin kan lo hriat ve thin chu MNF leh Brig. T Sailo te inkar chu a ni a. Zalenna sualtute dotu leh chumi atana kawng daltu bera kan lo ngaih ngheh tlat thin chu Pu Thenphunga hi a ni thin a. Kan lo ralkhat huat ve em em thin a ni. Mahse, hun a lo inher zel a, huat tur haw si lo khan, huat loh tur zawka kha kan lo hua em ni chu aw tih theih turin ngaihtuahna vak vel chuan hetiang hian a takin 'thudik' min hriattir ta a:

Ni 19/03/2008 khan Pathian zarah a chenna in Kanan Veng, aizawlah kawmna hun tha tak mai kan nei thei a. Kawng engkima note leh thlalak thlenga min buaipuitu ka thianpa Pu Nghaka chungah pawh lawmthu ka sawi bang ngai lovang a. A ni hian kawng engkimah min tawiawm thin avangin thiantha rinawm tak an tih ngei chu a lo ni. Tin, Pu Thena tawiawmtu a nupui Pi ThanSiami chungah pawh lawmthu kan sawi bang ngai lovang. Ei tur tuihnai tak leh a pasal a lo finchhuah fo avangin keinin a zar kan zo thei chauh a ni si a. Mi te angin building ropui tak leh mahni in chhung lumah kawm lo mah ila, a chenna in neitu a fapa Lalsangliana Sailo taimakna leh remhriatna erawh a ropui nangiang mai. Pa te hmangaihna a nei lian hlein ka hria.

A Pian leh murna: Kum 1922 khan Lunglei atanga mel 9 vel zeta hla Thuampui khuaah a lo pianga, a pa hi Thuampui lal a ni a. An hunlai hian Serkawnah chauh English Middle sikul aawm avangin harsa takin a kal thin a. Lehkhathiam thei tak a nih bakah Mathematics leh english phei chu a thiam thei fal em em mai a. Lehkhathiam theite tana ruahman 'Stipend' pawh a hmu zat zat thin a ni. Serkawn ME Sikul atangin pakhatna hauhvin a pumpuiah a titha ber hial. High School erawh Shillong ah 1937-40 vel khan a zir chhuak a. Hetah pawh hian 'stipend' a dawng pha zel a ni. College erawh Serampore ah 1941 khan a kal thung a. Chutih laia a zirpuite chu Capt. Sangma an tih thin Meghalaya Chief Minister lo ni ta te, Mizo zinga BD hmasa ber Rev. Dr Zairema te, Lalhmingliana (Maj. Hminga, Himachal Pradesh-a Chief Secretary thin te an ni a. An ni bak chu Tlangmi an awm meuh rih lo a ni.

Mahse, Indopui 2 chuan an hunlai hi a rawn nangching ta tlat mai a. A tet lai atanga a lo chak ber Mathematics professor pawh chu a thulh a lo ngai ta tlat mai. Kum 1942 chuan Second Lieutenant hna zawmin British Army chu a zawm ve ta a. Kum 32 ngawt sipaiah a hun a hmang ta a. Mizo zinga a hmasa ber ni turin 'Brigadier' nihna nan kum 1974 khan a pension ta a ni.

Sailo Bawihpa: Training an zawh fel hnu reilo te kum 1943 April thla tirah Sipai hmunpui atangin Burma rama Falam Chin Sipaite zinga awm tura ruat a ni ta tlat mai a. Tichuan, a rang thei ang berin Falam chu a pan ta a. Hetih laia Chin Hills awptu Commander chu Colonel Hasewell (British) a ni a, An DC pawh english mi tho Stevenson a ni a. A ni hian Thenphunga Sailoin Falam Chin Sipaite a han ho tur chu rem a ti lo khawp mai a. Tiau ral leh Tiau thlang history ah Lusei leh Falam indo thu te a lo hriat thin avangin Thenphunga chu a huphurh pui em em mai a. An Commander Colonel Hasewell hnenah pawh Thenphunga chu Falam Chin Sipaite ho lo turin a thlen nghe nghe a, mahse, a rawtna hi a lo pawm ta chuanglo a ni ang, Pu Thenphunga chu an chah chhuak ta tho a. Heta a hna ber chu Commandant a ni ang a. An mawhphurhna chu Japan sipai ho nawr a ni. Lo hupurhpui em emtu khatih laia Falam bial DC Stevenson ngaihdan ang lo tak maiin Falam unaute nen chuan an thawhhona a tha ta hle mai a. Pu Thena pawhin Falam unaute chu huaisen a ti a, taima a ti em em mai a. Tin, Mizo nena unau chhulkhat chhuak kan lo nihna te chu a takin an zing atang hian a zir chhuak nghe nghe a ni. Indo buai a han reh deuh a, Japan sipaite an tlan chhiat hnuah Sipai Hmunpui lama kir leh tura an tih pawhin Falam sipaite hian an ui ta em em mai a. Vawikhat phei chu a kir phah leh hial reng a ni. Hetah hian Falam unaute hian an tawngin Sailobawihpa (Sailo lalpa) tiin an koh phah ta nghe nghe a ni awm e. Lehlekah chuan Burma rama British Pilot Japan ho man leh Japan sipaite chetdan enthla tur tirh a nihdan te kan tarlang tawh ang.

Chhunzawm zel tur

'Lam Ang Ka lo Let Leh Ta E' Vala!

2008-03-28T03:56:00.010Z

Thla khat zet Zorama ka thang vang vang hnuin ni 27, march 2008 hian Ka chenna ka thleng thla veleh ta. Zoram ka cham chhung hian, harsatna emaw buaina emaw ka nei meuh lo va. Ei leh In lamah erawh pumin a lo ngeih teh chiam loh avangin insiamrem mai a lo harsa a. Thenrual tha leh hmelhriat thaten chaw eiah min sawm pawh tam tak chu ka kal thei meuh lo a ni. Amaherawhchu, hun erawh hlawk takin ka hmang liam niin ka inhria a. Min enkawltu Pathian chungah lawmthu sawi mawlh mawlh tur ka va ni teh lul em. Ka hawn chhan pakhat Ngopa lama ka Pu te thlan siam that erawh rokhawlhna avangin kan thulh leh ta rih a.

Kan mithiamte zingah Brig.T Sailo pawh darkar 3 aia rei mah kawmna hun ka nei thei a. Kan hlim tlang hle. A ni hi mi duhtui tak leh mi tawng mai mai lo a nih avangin kan inkawm tak tak hmain tunge ka nih a, khawi lam chhuak nge ka nih tih chu a hriat duh hmasa ber a ni a. Thlahtu atang leh ka nu leh pa te khua atangin ka han insawi te te a. A hnuah chuan chhungkhat hnai takah kan inchhuah ta nghe nghe. A nupui pi Siami pa pu Dahrawka hi Khawdungsei lal thin ka pu Hrangchhuana te ina lo seilian a lo ni reng a, hei hi a nupuiin a rawn sawi chhuak a, kan chhungkhat dangte pawh unau ang maia an lo en thu te an sawi ta zel a. Tichuan a ni pawhin nel takin min kawm theih phah ta a ni. A ni hi mi ze nghet tak leh tawng tamlo tak mai a nih avangin a thil hriat leh hmuh zawng zawng pawh sawichhuak ngai lemlo mi a ni a. Heng avang hian mi tam tak chuan a thiamna rengah pawh thiamlo an chantir fo thin a ni. Mahse, hei hi thil tha ber a ni lo nia ka hriat thu te ka sawi ve a. Chung thil tam tak chu min hrilh ve nualin ka inhria a. Video camera ka lo kenglo chu ka inchhir ngei mai. Kan inkawmna zawng zawng kha a buin siam teh reng ila, thangtharte tan a va hlu dawn em. A ma chanchin a ziahna 'The Army' tih chu min present a, kan lawm hle mai. He lehkhabu bawk hi MPC Head Quater atangin Pu Dr.Kenneth Chawngliana'n mi rawn present ve leh bawka. Ka lawm thuahhnih khawp mai.

Ka mi chhuan te zinga mi HT Sangliana nen hun remchang tak neiin kan inkawm thei bawk a. Tin, nilengin kan inzui a. Kan zingah hian 'Zoram Kuthnathawktu Pawl, president pu Thankanglova' a tel ve zel bawk a, a ni nen pawh hun remchang insiamin inkawmna hun tha tak kan nei thei a, ka lawm hle. A bik takin Thingtlang lama kan unaute dinhmun chhiat zia leh chem sen hial lek tawh mai an duh thu te ka hriatin Zoram hmasawnna hian thingtlang a thleng pha lo hle a ni tih min hriat tir a. An hmel leh an kut leh ke te ka han thlirin lungawi thei ziazang an lo ni lo. Heng te avang hian Zoram politic chu her rem a lo tul ta a ni. Tin, Pu Sangliana ngei pawh Zorama chuang chhuak a, Zoram siamthat chu a tum ber a lo ni ta a ni. Zoramah khua a var tawh ang em? tih erawh beiseina mai a la ni rih awm e.

Mi huaisen leh zahpah nei lem lo, dik nia a hriat huai taka kaltlang pui mai ngam thin Pu M.C Lalrinthanga pawh a chenna in ah kan han kawm a. Thalaite ngaihven hlawh ber te zingah Zoram politic chiri mek chu a ni tawh nia a hriat thu leh chu mi avanga a lawm thu te min lo hrilh a. A ni nen hian Mizo Union hun atanga MNF hun thlenga Zoram politic dinhmun te min lo hrilh chipchiar hle a. Tin, Pu Hawla chungchanga a lehkhabu ziak min present nghe nghe. Kan beng a var phah hle a. Zoram hma hun lo kal zelah thawkho zel turin kan in thlah liam a.

Mizo Culture leh Society venhimna kawnga kan mi huaisen leh tlawmngaite zinga mi Pu Malsawma Kawlni leh Pu R.Zamawia te nen pawh hun hlimawm tak hmangin kan inkawm thei a. An ni hnen atang hian ramhnuai boruak leh a kaihhnawih bakah thangtharte tana rohlu ni kumkhua tur 'Mizo Nationalism' thinlung chu vawng nun zel turin kan inchah a. An ni pahnih kawmna hun remchang ka nei thei hi ka lawm a. Pu Malsawma phei chuan an hmalakna kawnga governor hmuh pui turin min sawm ve nghe nghe a. Kum lamah kan pa te rual ni mah se, an rilruah a la thalai hlein ka hria. Dam reng hlawm teh se.

Tin, YMM a an president Mahera nen pawh phone ah vawi duailo kan in be thei a. Ka thuziak fahrah ve te te atangin min lo ralkhat hmelhriat ve hle chu niin, kan in nel tak zek a. Tin, Chhim lama Youth for Mizoram a an president Chhuana lah chu ka rawngbawlpui a lo ni ve zel nen, an ni thalai pawl te zarah beiseina a nung thar hle. Zoramah khua a la var ngei ang.

Kolasib ah YMA leh MZP te tangkawpin Seminar an huaihawt a, keipawh thusawi tura sawm ka ni a. Mahse, ka pum a dik theih loh avangin ka kal thei ta lo va, a ni hian min rawn phone leh a, kal thei lo mah ila, mipui pungkhawm tan thuchah tlem tal nei la, an rawn ti a, tichuan lungawi takin kan in thulh san ta a. Ka ui hle a. Remchangah zinna hun tha zawk ka la neih ngei ka beisei. Kolasib mipuite rilru sutthlak a ropui ka ti hle.

Thildang chu sawi rih lo mai ila, kan thlan laihna lamah thingpui rawn semtu MK-i chanchin te, Malaysia kal tur Lengpuia ka han veiliam Maggie leh Hlutei te pawh kan sawi tel rih lovang a. Ka rawn hawn lama ka chuanpui Belinda te, Mapuii te, C.Lalhmingmawii te leh midangte pawh kan sawi rih lovang. Ka Bike nena ka chetsual thu phei chu sawi rih loh a him ang ka ring hehe. Chuti lo chu kan hotuten a sei an ti lutuk palh ang e..:) Tichuan, ka nau te pahnih Baby leh a fanu Sailotluangi, Ka nau Sangzuala leh a fapa Lalropuia ten Lengpuia min thlah liam ta a..Ka ngai dawn hle mai.

Ka Nu, Khawnge I Awm?

2008-02-26T08:21:00.003Z

Kum 6 ka nih laiin ka pa'n min boral san avangin kan unau mipa pahnih leh hmeichhia pahnihte chu ka nu hovin kan khawsa a, ka nau mipa hi kei aiin kum 2 chauha naupang a nih avangin kawng engkimah kan in thurual tawk viau zel a. Hnahram thawhna reng rengah kei aiin chawrche deuh hlek zawk mah se, ka pur ber a ni a. A tello chuan ramhnuai leh thim tham takngialah pawh kei mahin ka kal tam lo hle thin. Kan farnu te erawh sikul an kal thin tih loh chu in lama ka nu hnathawh lo puih leh khawsakrel chu an hna a ni ber a. Mite angin khawsa nuam tak ni lo mah ila, keimahni tawkah kan hlim ve em em thin a. Pa kan nei lo na a, ka nu hian Pathian chu kan pa a nih zia min hrilh nawn fo thin a, engemaw chenah pa mamawh ve viau thinin inhre mah ila, beidawn chang leh mamawh changa kan auh ber chu kan Pathian chu a ni a. Kan inhnemna awmchhun pawh a ni.

Ka nu hi Lal fanu a ni a,tin a pa fa hnuhnung te zingah a upa ber a ni bawk a. An naupan chhiat lai zawngin hna hram leh ramvah ilo an nei ngai meuh lo va, thenawm khawvengten sa an kahin an ei khawp an hleh a, hna hram leh hlothlawh ni se, khawtlangin an pui fo thin. A pi leh pute hunlai atanga rethei ngai meuhlo an ni. Tin, nunphung pangngai tak leh hreawm hre lutuk lovin a tet lai hun a lo hmang thin a. Kum 1953 vela lal te lalna a tawp khan an lo harsa chho tan ta a. Tin, a pa fa hmasate ho pawh sipaiah te tangboin, an lo inthen darh hlawm ta a. Ka nu chuan upa ber chan a lo chang ta a, a pa hriselna a tha lo ve leh zel bawk nen, engkim mai chu a koah a innghat a ni ta ber a. Nau 7 lai a nei lehnghal si a, a mawhphurhna chu a rit em em mai a ni. Dinhmun nuam sa ve tak atanga an dinhmun lo harsa chho chu sut tlang a lo ngai ta si a. Mipa leh hmeichhe thawh chi pawh thlu lo va, a vai hma vek a lo ngai ta a ni.

Chutianga ramvah leh leipui huan thlo va, lo seilian a nih avangin a rilru pawh a huai hle a. Zan thim leh misual te pawh hi a hlau ve vak lo va. Ramsa leh ran te hi a hlau ngailo. A tul phawt chuan zanlaiah pawh amahin a feh ngam a ni. Piputen "Sailo Ngurpui" an lo tih rilru hi a pu zo hle hian ka hria. Amaherawhchu, chutianga nu huaisen leh pa tak, taima leh hreawm hre vak lo e tilo chuan, a fa 4 ngawt mai, dam chhunga han hmeithai pui chu a huphurh hle a. A huphurh chhan ber pawh amah hian thingtlang pawl 4 thleng chauh a zir a. Chuvangin, a fate lehkha zirtirna kawngah a insit em em mai a ni. Tin, a nulat laia a tul tul thawka tlangval tluka an lo chhawr ber a nih avangin pasal han neih a, chhungkuaa hlim taka khawsak te chu a thlakhlel ber tur pawh a ni ngei mai. Mahse, vanduai a siamin ka pan a hun hmain min thihsan leh ta si a. Ka nu rilru beidawn dan tur leh mangan dan tur hi ka ngaihtuah nawn fo thin.

Vawikhat chu, thlahlel taka ka nu feh hawng hmel hmuh tuma kan thlir reng laiin a hmel reng reng kan hmu ta lo va, tlai khua a lo thim a, zanriah ei a hun tawh hle si a. Chutih laiin kan kawt kawnga mi feh hawng te chu hmuh tur an vang tial tial mai si, ka nu hmel hmuh in beisei chuan dingdithlip tak meuhin ral hla taka lo lang det det tawh phawt chu ka nu a nih beiseiin kan thlir a. Mahse, ka nu hmel reng reng kan tawng ta lo. Zanriah ei a hun tawh a, mahse ka nu tello chuan ei harsa kan ti bawk si a. Kan farnute phei chu hlauthawng takin inchhungah an mittui a hnam tiam tiam mai a. Ka nau mipa nen erawh in ti pachang takin 'a lo thleng tep tawh ang' tiin kan inhnem hram hram thung a. Mahse, zan a rei tulh tulh a, tlangval nula rim hawng zai ri chauh lo chu thawm dang reng a awm tawh si lo. Kan va mangang tak em.

Chutia ka nu lo hawng ta reng reng lo chu, huphurh takin ka nau nen chuan zawn tumin kan insiam a, kan pheikhawk te, kan lukhum te nen inthuamin, kan touch light te chu kan han dap a, kan farnu te erawh chu in ah lo awm tlat tura kan tih avangin hreh takin in lama lo awm chu an tum ve fan a, mahse, an mahni hmeichhe naupang pahnih chauh zan rei tawha in lo nghah chu an zuamlo hle tih an hmelah pawh a hriat theih a. Chutihlaia kan unau thinlung chhunga awm chu ziakin hmu thei ila chu "Ka nu khawnge i awm" tih hi a ni vek ngei ang. Kan chhungkaw uap lumtu ber leh kan eng kima engkim ka nu, a feh a rawn hawng ta reng reng lo chu a hmangaih a fate tan chuan ngaihtuah awm tak a va ni teh lul em.

Kum 9 ka ni a, ka nau hi kum 7 a ni a. Kan unau chuan kan chhuak ta a. Kan han tawng te chu kan khur deuh der der a, ka nau hian kei aiin thim a ngam a, zan a hlau lo zawk a, mahse, a u zawk ka nih avangin hlau ang leh hreh anga awm chu ka duh lo va, upa zawk chan pawh chu thei leh theilovin ka chang hram hram a. Thim thamah chuan kan kal zel a. Kan leipui kawng lah chu a zim em em mai a. Bawng emaw ramsa erawm pawhin lo zawh ve se, han inkenna tur eih hi a awm lo va, in hmu lawk sa lo kan nih phei chuan kan insu chawrh dawn a ni.

Tluang takin kan leipui chu kan thleng ta a, kan tih hmasak ber chu, ka nu auh chu a ni. Kan unau chuan kan theih tawka ringin "Ka nu khawnge i awm" kan in tih chhawk a, kan au thin a, mahse, kan au khawk ri lo chu min chhawntu reng reng a awm ta si lo. Kan lung a chhe tulh tulh a, trah aw zetin "ka nu khawnge i awm?" kan lawm lawm a, chhangtu rawlri reng reng kan tawng ta lo va. kan hlauthawng tulh tulh a, kan hlauhthawn ber chu sakei hrang leh misual kut a ni a. Mahse, chu chu he hunah hian kan ring phal meuh lo. Ka nu'n "eih ah, in lo kal a ni maw, he ta hi ka awm e" a lo tih chu kan beisei ber leh kan duhthusam chu a ni. Mahse, kan au eih zo ta si lo va, beidawng tak leh trap zawih zawih chung chuan kan leipui thlam chu kir sanin, in lam pan chuan kan hawng leh ta a. Ngawi rengin kan kal a, kan rilru erawh sawi ngai lovin a inhmu chiang hlein ka hria.

Kan farnu te beisei ber tur ka nu hmel chu kan hawn sak dawn loh avangin hreawm kan ti hle a. Thlaphang taka an lo awm tur te chu rilruah a awm reng mai si a. Chutia beidawng tak leh hreawm ti taka kan sekawtrawlh kan hawng chu ka nu aw kan hre ta a.. ka nu chu in ah a lo awm tawh a ni tih kan han hria chu kan va lawm tak em.. ka nau nen chuan rang mang khengin inchhung lut hmasa nih inchuh ang maiin kan tlan lut a, ka nu ngei mai chu kan hmu ta a, kan va lawm em.

Ka nu hian a hna laklawh tak chu a karah chawlhni a tlak dawn avangin a thlawhhma chu zawh hram hram a lo tum niin, thim thamah a lo thawk a, tin a hawng lam chu a tlai tawh em avangin pumpelh kawngah kalin a zawngtu a hmangaih a fapate pahnih nen chuan kan intawklawi a lo ni a. Ka nu tello va darkar tlemte awm pawh harsa kan tih a, kan mangan si chuan, ka nu chu keini unau tan chuan "khuanu" a ni ringawt mai.

(Hei hi 'True Story' behchhanin, chhiar nuam tura her rem a ni)

Blues & Rock Jam

2008-02-15T19:16:00.018Z

Hotupa Avena'n mi tiphur laklawh pek a, Mizo ten kan ngaihhlut leh kan hla thulkhung 'kan Zotlang ram nuam', han zut teh' a tih fiamthu ka la hrereng a, mahse hei erawh a zut thiamten han zut raih raih se, ngaithlatu lamah ka tang zawk ang e, ka ti deuh a. Hei 'Blues & Rock Jam' Music Sound track awmsa Gibson.com ah ka hmu fuh hloh mai a. Kan naupang laia hla lar Billy Ray Cyrus hla 'Achy Breaky Heart' tih te kha kan duh thei teh a sin.

Hmanlai rock ho hian lung an tileng fo thin. Mahse, Guitar Solo erawh ka duh ang angin ka phuah kual vel mai mai a, ka inhlei tih pah fawm mai mai a ni. Note pawh ziak lem lovin hearing maia zui a ni a, Minor Pentatonic Scale a ni hlawm a, tin a scale board luh fuh lohna deuh hlek te pawh a awm a, thutak pui tlak pawh a ni lovang. Tin, ka guitar ri hi photo camera atanga microsoft windows movie makera han lak chhawn hian a ri a chher tlat mai a, Les Paul 'sound' an tih ang pawh a lang chhuak thei lo a ni. Han tih reh dan ka thiam tawh si lo va, a chher chhek chhek dawn ta a ni. Kan hotupten han ngaithla zo se, a rang thei ang bera delete leh thuai a ni ang...:)

Ka Chetchhiatna Bawk

2008-02-08T16:48:00.001Z

Chetthatna sawi tur nei meuhlo tan chuan chetchhiatna bawkin chhunzawm leh mai ang aw..a ngaihna a awm hlawl lo a nih hi..:)

Kum 2000 kha ni tain ka hria, Pune-ah Thal Favang Kut kan hmang dawn a, Zoram lama zaithiam pawh kan sawm ve a, amaherawhchu an rawn tel thei ta lo hlauh mai a. Kan president thianpa Dina lah chuan an rawn tel theih loh ro ro chuan Rock Concert i siam tel tho ang u, a ti ta deuh tlat mai si a. Keini Biak In vela mi zai rem sak leh mipui zai rem ve sawih sawih thin tan chuan Rock music han khawih chu a huphurh awm hle mai a. Mahse, midang han pur mai tur an awm hlawl si lo va. Music Incharge ah min dah hmiah mai bawk si a. Tichuan, theih ang ang chuan hla chu kan han zir ve ngial a. Instrument nei tumah kan awm lo va, mi ta kan hawh chawp vel mai mai a ni a, amaherawhchu, kan chungah an tha hlawm viau mai a, kan duh duh hunah kan hawh sak mai a, keyboard te, guitar te, Drums te chu phal takin kan hmang hlawm thin a. Kan tluang ang reng viau. Tichuan a ni chu a lo thleng ta a, Fakna hla leh Lenglawng hlaten bul kan han tan a, kan la tluang viau a, kan zaithiamte hi Lalliansangi (LSi) te, Flora-i te, Michael M. Sailo te Ruata Pautu te bakah zaithiam thenkhat an awm nual bawk a. Zan boruak a rawn thleng a, Open Air lama chhun zawm turin kan inbuatsaih ta a, kan rock tak tak tawh ang chu tia kan phur teh lul nen, kan zai hma lawk mai hian kan Guitar leh effect neitu Bangladesh pa hian urgent em em mai hian a rawn mamawh thut mai a. Phal loh rual a ni si lo. Kan hawihai ta hle mai a. Kan guitar pakhat zawk chauh tal chuan tiin a hang chuan kan zai ta hram a, ZoRocka hla Jesse Rock & Roll tih hla tak mai kha Michael M.sailo hian sak a duh ta tlat mai a. Effect ber kan nei ta si lo. Guitar solo hi chu tello mai ang aw, ka tih lahin a duh bawk si lo va, a han zai a, solo part ah chuan, 'Zut rawh le, zut ta che, a rawn ti ta mawlh mawlh mai a. A hangin ka han zut ta tlawng tlawng mai a. Ka zah dan chu zak tak ka ni ringawt. A hnuah kan thianpa min duhsaktu deuh mai hian Thianpa, Zut lo la chu i hming tha zawk ang mawle..mi rawn ti a, khaw hawi a zim duh teh a sin aw, ka dam chhunga ka theihngilh tawhloh tur te zinga mi a ni ngei ang.

Vawikhat leh chu, Pune kan awm lai bawkin kan thianpa Martin-a Bike tereuh te(Safari)hi kan hawh sak a, Pune College ah mi pakhat rawn thleng thar hi admission kan tih pui a, kan hawng lam chu kawng zim tak pumpelh kawngah kan kal ve khanglang a, Martina Bike hi a break a tha lo va, hmanhmawh taka ding tur phei chuan bang sut deuh chawrh a lo ngai hi a lo ni a. Kawngah lah chuan ke a kal an tam ropui mai si a, zawi te te hian kan kal chhet chhet a. Mahse, kan lo tlan chak deuh tho a ni ang chu, ka han break dawn a, a ding ta lawk si lo va, kan hmaa ke a kal Vainu pakhat kum 45 vel awm hi a mawngah ka nawr ta pek a lom, ka han break a, a ding zeuh a, a kal leh zeuh a, a ding leh zeuh a, a kal leh zeuh thin a, a mawng chu kan su deuh zawt zawt mai a, a position phei chu nalh fahran lo tak a ni. Eu takin a kal sawt deuh zawt zawt a ni ber ang chu. A hnuah a thin hi a rim lutuk a, Marathi tawng hian a ang zuah zuah a, ka hmaiah chuan mi rawn beng zawt mai a. Keini lah nuih za lutuk chu insum thei hek lo, a ni lah chuan kan tihluihah a ngai a ni chek ang chu, kan han nui te chu a thin hi a rim em em mai a. Mipui ho lah chuan min en thap mai si a, a hnuah chuan a zahthlak tiah tiah khawp mai.

Bike bawk: Pune kan awmlai kha chuan Sunday inkhawm kan bang hi thianzahoa chawei khawm hi kan ching hle a. Sa lei sa kan lo nei ngai si lo va. Vawikhat chu kan inkhawm bang hi Kan in sawi phur a, nula thenkhat kan sawm tel ve bawk a. Kan thianpa Dina(Kingkonga) hian a leina ka lo tum ang a, kei chuan ka lei peih lo, ka Bike ka thawh bawk ang, a ti a. A ni hi zirlai kan nih lai atang tawha IKEA Company a han tha tak thawk tawh a ni a, a kamding fu mai a. Tichuan, kei leh ka thianpa Rammuana chu Bawngsa lei tur chuan kan tlan ta vang vang mai a. Minutes 40 tlan zeta thui a ni a. Hmanhmawh em emin Bawngsa chu kan han lei a. In lamah lah chuan kan sa lei nghakin nula leh tlangval ho an thu thup tawh tih kan hria a. Kan hawng lam kawng laklawh em em maiah hian Trafic Light chu a sen ta thut mai si a, a hrin hun kan nghah laiin kan Bike chu a thi ta thut mai a. Red a zo va, Green a rawn lang a, ka han kick thin a, ka kick nung thei ta si lo, a hmasa bera ding ta chuan kan hnunga Bus leh Motor zawng zawng kan dang bet vek mai si a. Ka thianpa Rammuana chuan, a zahthlak em mai a, khi horn a ri nasa a nia. Miin min en thup lehnghal. Han ti vat vat teh. A han ti a, kei lah chu thlan sa phul kaiin kan kick a, mahse a nung zo ta ngang si lo va. Kawng sir lamah chuan kan in nawr ta a. In thleng rak mai hi ke nen kan nawr pek alom le. Vanduai thlak tak maiin ek kan la rap pherh zui a, hmanhmawh teh lul nen, kan ke kan thing phawrh phawrh a, kan kal lui zel ta tho a. Darkar khat pawh reilo tur kha Darkar 3 hnuah in kan thleng chauh mai chu.. Thiante hmel hmuh a nuam fahran lo khawp mai. In kan thleng a, engmah pawh sawi lovin, Bath room lamah kan ke uih zet chu kan sil fai hmasa te te a la ngai zui a. Bike chinchang hriat loh khalh ngawt chu ka sim ta ngei mai...:)

Zoram Zunzam

2008-01-21T11:26:00.000Z

Tuk khat chu ka in ngaihtuah lunghnur a, ka nu han biak mai ka tum a, a lo leng bo daih mai si a. Ka nu tluka ka ngainat leh ka biak fo Pi Lalsangzuali Sailo lah chu biak tur a awm tawh si lo va. Ka khua a har ru hle a ni. Khawhar zual changa ka han biak veleh zauh thin thiannu runlum nuthai chang tawh Daduhi lah chu chhungkim lenlai chenin London khawpuiah a khua a har lo nasa tawh mai si a. Han biak buai rual chi lah ni suh. Internet ka han khawih dawn a, ka mit lamin a lo ngei ta deuh nge ni, a thip vet tawh mai a, khawih tam loh a that zia ka hre si. Ka guitar ka han hmet rak dawn emaw chu aw ka tih lahin, a mood ah ka awm thei ngang si lo va. Thiante in lamah ka han leng chhuak mai teh ang, ka han ti zet a, mahse nikhua chuan lenchhuah lohah min tlak ta zawk a. Tichuan, ka khumah chuan ka muzal ta mai mai a, lehkhabu chhiar ka tum zet a, mahse a fuh chuang si lo. Ka rilruah chuan ka thian te, ka chhungte, kan thenawm te, kan naupan tet lai te chu a lo lang riai riai ta mai a. Eng dang ngai lovin ka suangtuah ramah chuan ka cheng ta ni berin ka inhria a. Darkar tam tak chu ni mah suh se, chu suangtuahna khawvel thlawhtheihna chuan min lenpui veng veng mai a, hmana kan tuanna tlang leh mualah te chuan min hruai kir a, Muvanlai ang maiin thangvansang atangin ka chhuk en em ni chu aw tih theih turin a fiah kurh mai a. Nuam ka va ti em.

Chu ram chu Romei khu zam raih mai chuan a lo bawm chiai mai a, a chhehvela Zobawm dingdi te chuan ka lung min len a, va tinrengten an tlan thin Tuangtuah par te chu a vul lai tak mai a lo ni bawk a, a par tlantu sirva leng rualte hlim thin zia te kha aw, Sakhi leh Sazuk te tana chawtui ber mai Thingvandawt te chu a rah bawr lai tak mai a lo ni bawk a, phunchawng leh nauban par te chu mawi takin an par kur nghiau mai a. Tlangsam leh zapanhlo erawh a kuhmum a awm tawh lo va, a par awmchhun pawh a tang par ang maiin a chuai tan tawh a. Han deh deuh phei chuan a til ar ar mai thin. Kan han ram vak a, vahluk leh ram-ar beiseiin thawm dim zetin kan han vak thauh thauh mai a. Chutihlai chuan,vaukama ngaihngam taka lo tla kerh kerh Vahmim leh ram-ar kan thawng thlawk dawr dawr ta mai thin a ni. Chu suangtuahna khawvel chuan nunhlui min fan tir zel a.

Unau hmelhai hunah zet phei chuan Siahthing zar bela zaitin rem thiam Sirva zai te chuan hawn a hun tawh tih min hriat tir thin a. Kan vanneih chang phei chuan ram-ar tui leh thuro nupa te kha kan ak hawng ve thin kha a ni a. Vanneih zual chang phei chuan chingpirinu pawh khawih phak lek lekin kan sir lawkah a sawt auh auh thin a, Vau ngaw khup atanga riakmaw nau ngaia tap ri erawh hriat a nuam fahran thin lo. Hre ngailo tan phei chuan chak mangkhenga tlan dawr dawr na tur a ni. Mangkhairalveng leh vamur hramri erawh chuan eng emaw ti zawng takin lung min len a, khua an tihar ru tlat thin. Changkak thlawk del del te kha a mawi thin ngawt mai. Hlawhtlin deuh chang phei chuan in lama chaw eia min lo nghak tlattu ka nu leh ka naute thawm hriat chak hrim hrim avangin, thim thet thetah pawh kan tlan haw dawr dawr thin kha a ni a.

Naupang pawnto rual kan ni a, khawlaia 'tin dial dial tin dial' kan han ti a, kut invuan tawna kan han in kai diat diat mai te leh, ring zet zet a 'lallo kawng ka kian ngailo' kan han ti rual thep thep mai thin te kha hringnun bul tanna hlu tak a va ni teh lul em. 'Kinga lu thleleka, laikinga lu thleleka' ti paha kan han thle dual dual thin te kha kei ka tan a hlu si thin. Zing khua a lo var a, Arpawmin kan han chhuak leh hna hna mai thin te kha, engto nei lo rual kan nih a va hriat thin tak em. Kan Arpa chhiarkhuan huai theih zia te kha aw. Zofaten Sappui nun reng ngai bil lova, a thlum a al ei za ho va, ngaihngam taka vahkhuai ianga kan lenna ram chu ui tak chungin ka hawi kir san ta rih a.

Tuan leh mang atanga ngaihngam taka kan pi leh pute tuallenna, sahrang leh mihrang hmaah pawh zamlo tea do an lakna khua leh tui ngei mai chu kan Zoram nuam hi a va ni teh lul em. Israel te iangin babulon ramah te chuan zion hla mawi rem ve kher ngai mah suh se la, he tuipui ralah hian Zoram Zunzam phur zawh erawh a har lua ka ti. Tuipuisahlahah te chuan ka tingtang bang ve kher lo mah ila, engtinge Miramah hian kan Zonunmawi kha ka hnuchhawn theih ngawt ang le. A ni, tuantul vanga inthen ngai hi hringmi lengte chan atan chuan a rawng lua deuh lo maw tih mai a awl fo. Chhimthlirpui a lo hrang a, kei ka thinlaiah lentu chhawl iangin min vel a, ram a zawnga ram nuam leh mawi pawh, ram a zawnga ram hreawm leh nunrawngah a lo chang thei teh meuh mai hi a lo ni. Kan rama thenawm khawvengte ngaihngam taka kan han inkawm dar dar thin lai te kha suangtuahna ramah chauh lo chuan han ngaihruat thiam pawh a har ta talh mai ka ti.

Kum hei leh chen mahten, an sawi thlang sappui iangin luiral rammawi kai mah ila, nang ngaih lai bang ni awm dawn si lo, khuangruahpui sur haw pui luang te leh turni sa virthli leng pawhin a len zo lo va, a tleng fai zo hek lo. Aw, Zoram zunzam leng ngaih hi a va na em. A ni, a len hian a leng zual e, tinkim dawn changin hmana lungrualtea chhungkima kan lenna tlang te, kan zolur leh thal romei zam chiai te, Zolentu leh lalthang zai nem diai mai te chu thinlaiah a cham reng a. A ni, Zozia leh Zonun te chu puan ang hnawl zai kan rel lawng e, kumtluang pawhin.

(Hmasang kan piputen, Sahrang, mihrang hmaa zamlo va, Luchhum banchhum huama an lo venhim, Ngaihngam tea laitual an lenna Zoram.!! A thlum a al pawh ei bil lo vin, Sem sem dam dam, eibil thi thi' ti a, thih leh ruam khatah, dam leh tlang khatah' an lo tihna ngei mai chu he Zoram hi a lo ni si a.)

Chu ram nuamah ngei mai chuan, chung vansang atanga Zan lalpa leh zan lalnu Hrangchhuana leh Chawngmawii te chuan lanu valrualte tana malsawmna nih tum ranin an en mawina an chhuah hram hram thin a, Pi Hmuaki erawh chuan zaitin phuahtin Zonun a lo awi thin, Saikuti leh Laltheri ten an di vallung an hnem thin a. Ropuma leh Kamlala ten pheihkhai rual takin zai an sa a, Jesse Lalrova leh Laltuaia te an her thul thin. Chu Zoram ngei mai chu mizo hla kungpui sakhming chullo Rokunga'n 'Kan Zotlang Ram nuam hi chhawrpial run i iang e' a lo ti hial a. Vankhama leh PS. Chawngthu ten zaitin vawrin chhuatpui rem mam laiah an chheih thung. Zoram leilung a ral a nih loh chuan an kutchhuakte hi a boral tawh dawn si lo, an va hlu em.

Suihlung muang te a Zofate tuallenna Zoram hi, mawina tinrenga thuamtu chung Pathian van lalin vengin, hual him zel se, hlemhletna leh sualna te chu thuam ang do zelin, in hmangaih tawnna nen thuam zel ila. Leilung leh a chhunga awm zawng zawng a boral hma loh chu Zofate luah ram nuam lo ni zel se ka va ti em. Hei lo liam a Zunleng ngah, thlang sappui ngai bil lo va chhawrpial run kan kaina ram ngei mai hi, kan ram kan tih theih awmchhun chu a ni si a. Nang leh kei hi khawiah pawh awmin, changkang viauin in ngai thin mah ila, he 'Zoram Zunzam' ah ngei hian chhawl ang kan uai zawr hnap reng dawn a nih hi mawle..

Thlahtu lam thung

2008-01-18T19:52:00.001Z

Ka Pu Shillonga chanchin atangin lo chhui hmasa ila. Aizawl dintu leh lal hmasa ber chu Lalsavunga a ni a. Lalsavunga chuan Vanhnuailiana, Lalphunga, Thawmvunga, Lalchawngpuii (Laltheri) Chawngpuituali(Vanpuilala nupui) leh Ropuiliani (Chhim lam lal Vandula nupui) te a hring a. Vanhnuailiana chuan Liankhama, Lalburha, Dothiauva, Buangtheuva leh Chinhleia te a hring a. Liankhama hian Hrangchhuana, Hrangkima leh Thangkhuma te a hring leh a. Hrangchhuana chuan Lalzidinga, Phungchawnga leh Shillonga te a hring a. Shillonga hi ka pu chu a ni a. Engtia Shillonga tih hming pu tlat nge a nih tih hi zawhna awm thei a ni a. A pa Hrangchhuana chu Khua leh tuite tana mi tha leh british sipai ho thu a awih avangin Shillongah chawimawina nopui pek a ni a, hei hi an nupa a an kal laiin ka pu chu Shillongah a pian avangin Shillonga an tih phah ta a ni. A lo seilian a. A u Lalzedinga chuan kum 1920 kham matric a pass ve bawk a, mizoramah matric pass hmasa ber pawla sawi thin a ni. Nupui a neih hnu reilo teah Ngopa awpin a indang a. A nau Phunchawnga pawh Khawkawn khua awp turin a indang ve ta bawk a. An te ber ka Pu Shillonga chuan a pa awmpuiin inpui a luah a, a pa thih hnuah Khawdungsei chu a awp ve ta a ni. Lal ban an nih thleng khan a awp.

Ka Pu Shillonga hi mizopaah chuan a sang pawl tak a ni a. Fit 6 thuak a ni. A nu te chhungkua hi Mizoramah chuan mi sang chhung an ni a, R.Thangmawia of ZoRo chuan ka pu nu nau mipa te chu; 'Ngopa kan awmlai chuan an rawn leng lut hi kawngkapuiah pawh an kun a ngai a, khanchhuk te pawh hi an ban pha hial hlawm a, an va sang e aw', a ti thin. Tun hnu hian mi zawt lehling a, ka hre tawp si lo va. Pu Tumpanga te unau an ni hlawm awm e. An ni hi ka pu nu nuta te an ni.

Ka Pu Shillonga hi kum 1954 thlengin a lal a, a hnuah lal titawp an nih khan ei leh inah an lo harsa tan a, reilo teah Mautam a lo thleng ta bawk nen, a unau hmeichhiaten aizawl lama pem tura an tih laiin Manipur lam phai kuam a zuam ta zawk a. Buh leh bala intodelh leh thlawhhma neih chu a tum ta zel a ni. Tunhnu hian a nau hmeichhe la dam te chuan ka u khan kan thu awih ni se, khatih lai kha chuan aizawlah hian lal tan chuan inhmun pawh an duh lai lai an kawka, an pe mai thin kha a ni si a. A duh tlat lo pek a, an ti thin. Kum 1977 khan Lamkaah a thi a, Lamkaah bawk vuiliam a ni. Ka Pu Shillonga te chhungkua hi mi ngilnei tak, mi pawisawi hlau tak leh thulai tak la thin mi a ni a, chuvangin a pu atang tawhin an unau ni lem lo, awmpui hi mi tam tak an inah an cheng thin a. Chhiahhlawh ang pawha en chuang lovin, unau pianpui anga an en pawh tam tak an awm a ni. Tin, Mizoram CM ni tawh T.Sailo nupui pawh hi a nulat tleirawl thlenga an ina cheng thin a ni.

Ka Pu Pabawka (Hrangthiauva) chanchin ve thung: Ka pu Hrangthiauva hi an koh duat nan Pabawka an ti thin a. Mizopaah chuan a sang pawl tak fit 6 dawna sang a ni a. Mitmeng dur khuih mai, hnar bang sang tak leh ngo tak mai a ni a. Mi tam tak chuan Sap thlah emaw an ti fo thin. A nu chu Vuta thlah Liannguauva farnu a ni thung.

Ka Pu Chawngsavunga atangin: Khawzawl lal thin chu Chawngsavunga a ni a. A hnuah Khuangphah khua a din leh ta a. Hnahlan khuaah a unaute an lal bawk a. Reilo teah in tam tak an lo tling leh ta mai a. Mi rilru zau leh chhungkaw rual tak an lo ni bawk nen, a rorel thiam zia chu an sawi fak thin a ni, an ti thin. Chawngsavunga hian Lalthantuma a hring a, Lalthantuma hian larna chihnih a nei a. Chungte chu; Japan ral a lo len khan, Hnahlan leh Khuangphah vela an che na hle a. A pa a thih tawh avangin Khuangphah leh a chhehvel a awp nghal a ngai si a. Fapa mal a ni bawk nen, a rilru pawh a buai thin hle a ni awm e. Japan Sipai hovin a khuaah an flag an tar kulh ta mai chu, a duh ta lo va. Ka khuaah hian Japan flag a awm a thiang lo ve tiin zanah a lo la thla hmiah mai a. A tukah Japan sipaite an rawn kal a, tunge kan flag tar hi pawt thla ngawt a? tiin an zawt a, mipui te chuan an lal chu an kawk a. A ni chuan, zam hmel pu reng reng lovin, ka khua a ni a, Japan a ni lo ve, tiin a chhang hmiah mai a. An hlauthawn pui hle a. Mahse, engtinmah ti lovin, huaisen an ti ta zawk hle a. Kawng leh lamah chuan thah nghal emaw, sawisak emaw an ni thin mai thei e. Lalthantuma hi a vannei a ni ang. A hnuah British sipai hovin a huaisen zia leh a thiltih an lo hriat chuan an ngaisang ta hle a. Lawmman pawh an pe nghe nghe a ni.

A hnuah Champhai leh a chhehvela lal zawng zawng chu British sipai lal te chuan an ko khawm a. Lal pasarih ngawt an kalkhawm a, chumi zingah chuan ka pu Lalthantuma chu British chawimawina sang dawng turin an thlang chhuak ta nalh a. Hei hi a lar pui hle a. A hnua a fapa upa ber ka pu Bawka hian ka u hmingah chu mi chawi chuan 'Lalthlanthlangi' tiin a chawi hial. Ka pu Lalthantuma thlah hi sang tak ngo vehvawh, hnar bang sang tak vek an ni a, fit 6 dawna sang vek an ni hlawm. Tunhnuaa ka ngaihtuah hian sap ramah hian kal ve se, an hmel atang ngawt chuan sap an nih lohna an hre reng reng lovang ka ti hial thin. Thingtlang hlo thloa eizawng ni mah se, an mahni tawkah chuan an hmel a eng hlawm hle. Lalthantuma hian fapa ringawt 5 a hring a, a fapa upa ber Bawka(ka pu) pawh hian fa 13 ngawt a nei. Chhungkaw rual tak, khua leh tuite tana chhanfak awm tak an ni a, lal ban a nih thleng khan an lal. A ni pawh Aizawl lama pem thla livin Phaizawl leilet a thlahlel zawk a, Manipur ram awl a zuan hnuin Khampat Bungpui khuaah in leh lo dinin a awm a, Nikum 2007 khan zamual a lo liam ve ta. Kum 90 a dam a ni.

Mite angin an fate lehkhathiam lamah hma an sawn tir loh avangin an thlahtute atanga an rochun darkhuang leh thul te bakah ral laka an lak thri tha chi hrang hrang te chu a riral zo tawh a, kan tet lai kha chuan Vanhnuailiana chibur leh thingrem kan la kawl thin a. Thingrem hi Meitei ral lak an lak a ni mai thei. A chibur pawh tunah chuan khawiah nge a thangbo tak ka hre ta lo.

Ka Chetchhiatna..:)

2008-01-05T18:44:00.000Z

Chetthatna hlir hi kan ta tur a ni emaw tih hi a awl khawp mai a. Chetchhiatna te hi kan ta ve tho hi a lo ni a, a mawi tawka chawhpawlh ang hrim hian ka nunah pawh hian a inzep tel fo a, eng emaw chang hian rilruah a lo lang leh a, tinuitu awm hran si lo hian mahni tea nuih vur vur a awl duh khawp mai. 'Uipui pawh a vah a vah chuan ek thing a tawng nge nge thin', an lo tih ang deuh hian hmun hrang hranga lo khawsa thin tan chuan boruak in lum let hriat tawk loh avang te leh nunphung a danglam avang te pawh hian chet that reng chu a theih bik loh a ni chek ang chu. Nui vur vurna tur tawk hi chu ka hringnunah hian a tlazep ve leh thin. Chungte chu tlemte chauh lo tarlang ila:

Kan tleirawl lai deuh khan Aizawl New Market bulah hian nula thenkhat kan kalpuite nen kan din laiin car pakhat in turn tur hian a number plate hriam tak mai hian ka mawngah a rawn tai hrawih mai pek a, a thler tuarh mai a, fit 6 lai dawn hian a tet thla a, mawng tam lang deuh thaw hian ka awm pek a, mipui tamna hmun a ni lehnghal a, ka zak mai mai teh a sin.. A tih luih a ti tawp si lo va, han hau vak dawn ila, din lohna tura ding ka ni zawk zamah lehnghal si a.. nula zah rual vel nih lai kha a ni bawk si a, khawhawi a zim duh khawp mai.

Pune Mizo Kristian Fellowship ah kan in khawm hmasak ber tumin kan kal hma ang reng si a, tlar hmasa lamah min thut tir a, nula hmuh ngai lo tak tak, hmeltha tak tak leh no nalh tak tak an rawn lut zut zut ta mai si a. Mit pawh a lo hlei deuh a ni mai thei e. Sir zawna nula pakhat phei chuan lung a dum hman hle mai a. Ban nan lal tawngtaina kan chham zo chu tlar hmasa ber atanga chhuah tur a lo ni si a, ka thiante nen kan han inzui chhuak a, nula lam pawh chuti bawk chuan an chhuak hmasa ve a.. ka hnung chiaha rawn pen chhuak ve nula chuan ka pheikhawk hnunglam hi a rawn rap palh pek a, a lo mawih tawh viau pawh a ni thei e.. a hnuai phah hi a tla hlawk mai pek a.. mawza lo tharlam em em tawh bawk si lo nen, tlar hmasa lama thu kan ni bawk si a, mipui paltlang tur a la thui nasa mai si a, ka va zak em ve aw.. min rahsaktu lah zak bawk.. a hma zawnga ka lo hmuh hmelthatna pawh kha, ka cancel leh vek tih a awl teh a sin.. a hnuah erawh kan in kawm ngeih ta zek a.. kan sawi chhuah chang hi chuan kan in chum awn awn mai thin.

Vawikhat chu MZP president thin ka thianpa te nen hian meeting kan kal ho va fawren ah. Meeting hall hi darthlalang bang deuh vek a nih avangin hre ngailo tan chuan bang neilo emaw tih a awl hle a..ni khat chu Ka thianpa tlai hlau lutuk chu chak fal tak hian a kal nghauh nghauh mai a, darthlalang bang chu bang tih hre hauh lovin a han su pawp mai a, a ri dawp mai a, a hnungzuia chak taka kal keini lawmah a tla a, kan nui dar dar mai a, a rawn leh hawi a, ka hai chhawlh mai a, a rawn tia.. A hnu lawka building pakhat zawka kan coffee in zo, tei chhuak tur chuan thianpa ang bawkin ka han tauh ve leh bawp mai a, nuihtu ni tawh lovin an nuihah ka tang ta zawk a, mi dang an tam nasa mai si a, khawhawi a zim duh khawp mai. Keini chauh pawh kan ni lo, midang pawhin an tauh chawrh chawrh fo mai.. a hnuah erawh darthlalang bang pawh ni lo, bang nei lo hrim hrim pawh kan ban zuau zuau hmasa ta fo..:) mi fimkhur ve tawh te..:)

A hnu lawkah hmanhmawh em emin Rail Station chu Bus nen ka pan phei a, ka thutna sirah hian ka jacket zeeper head hi a tla zep a, a tang tlat mai pek a, a hma atang tawhin ka han pawt a, ka han sik kual vel ngial thin a, a nghet tawlh tawlh emaw tih mai turin a zep thuk telh telh mai a. Rail Station hmunah pawh chuan chhuk thei lovin ka chuang tlang ta zel a.. A tawpah ka han ding chu amah hian a rawn pawk chhuak nawlh mai a, ka han en chian nak alai chuan ka thutna kha a lo che thei a, ka thut hnan mai lek lo niin, ka sira nu pakhat chuang ve lunglawmah a tla a, a nui tet tet reng mai a.. Ka Rel chuan tum chu ka chuanglo chiang teh a sin, darkar khat ngawt ka nghah leh phah.. mi hrelo ve te..:)

Kumtharah Rilru Thar

2007-12-28T11:02:00.000Z

Kum kal taa ka hun hmandan te ka chhut kir a, kawng hrang hranga ka dinhmun leh a rahchhuahte ka dawn kirin ka lung a awilo hle a, ka rilru takin a tlawmngaih thlak ka ti a, kum 2007 chu hman nawn leh hial ka duh phah a ni. Amaherawhchu, 2007 kum chuan mual min liam san tawh a, kan au kir zo tawh lo vang. Ka hun kal taa ka thil tih leh harsatna ka tawh zozai te chu hunin a her liam pui tawh a, ngaiin ngailo mah ila, 'PAST' an ni zo ta. Inchhirin, in ngaihtuah lunghnur thin teh mah ila, kan au kir tawh chuang lo ang. Chuvangin hun lo kal tur zawkah hian ka ngaihtuahna leh suangtuahnate chu ka hmang tha zawk tur a ni tih chu kan ngaihtuah ho tur a ni ngei ang. Hun kal tawha kan tihsual leh siam that ngai lai te chu kum tharah kan siam tha tur a ni.

Sap thufing chuan; 'i hun kal tawh thlir let la, fin phah nan hmang ang che', te an lo ti a. Chinese thufing pawhin, 'kum kal taah ngai awh a i in hriat chuan, i hnungtawlh tihna a ni', a lo ti ve bawk a. Kan hun hman liam takah khan, ngai kan awh nia kan inhriat chuan kan hnungtawlh tihna a ni. He khawvel intlansiakna ramah hian ngaiawh thei kan ni lo va, dinhmun ngaia ding nia kan inhriatna chu kan hnungtawlhna a ni. Chuvangin kan thlen chin chinah hma kan sawn em? ngai kan awh em tih hi kan in enletna tur chu a ni. Kum 2008 lo her chhuak hi engtiang chiahin nge kan nunah Cho-na kan siam dawn? Kan thlen tum chin leh kan beiseiah in hlankai ngei kan tum dawn lawm ni? Mi tam tak, Mei zu te, Zu in te, Drugs khawih te leh sim tur neiten, kumtharah chona nen an sim duh te sim phah nan an hmang thin. Sim tur neilo khawpa famkim hringfaah awm tak ang maw..

Hringnun hi chona tello chuan hmasawn theih a ni lo va, chutiang bawkin kristianna pawh hi chona tello chuan a limit tlat a ni. Chona chu enge a nih chiah tih erawh kan chian a ngai thung ang. Kohhran enkawltute chuan a kohhran mipuite tana thlarau ruaipui a peih a ngai ang a, kum danga an budget an khum ngei theih nan hma an la tur a ni. Thil man a to zel a, ei leh bar a harsa tulh tulh ang bawkin mitin hlawh a sang tulh tulh thung a, pawisa hlutna erawh a tla hniam tial tial lawi si a, chuvang tak chuan ngai awh chu hnungtawlhna a ni. Zirlaite tan kum kal taa an mark hmuh aia sang an hmuh loh chuan an hnungtawlh tihna a ni ang a, hnathawka eizawng tawh ten kum tharah chuan kum hlui aia an hlawh an khawl tam a, hmasawnna kawng hrang hrang an chuaikai a ngai. Chuti a nih loh chuan an hnungtawlh ve tho tihna a ni ang. Kristiante tan pawh intuaitharna leh harhtharna nei lem tawh lo nun neitute kan nih chuan kan thlarau chan pawh a hlui viau thei bawk. Nitin intuai thara, nun thar nei turin Baibul chuan min zirtir a nih kha. Kum liam taa kan nun te kan chhut let ang a, kan tlin lohna te, kan hriat lohna te, kan fel lohna te leh kan bawhsualte chu siam thain kan intuai thar tur a ni ang. Chu chu ringtu nun dik tak pawh a ni ngei ang. Heng te hi kan tan chona chu a ni awm e.

Thenkhatte tan, nupui/pasal neih kum a lo herchhuak ang a, thenkhatte tan erawh naute thar pian kum a lo ni bawk ang a. Chutiang deuh bawkin nausen piang te tan pawh khawvel eng an hmuhna kum a ni ngei bawk ang. Kan B'day kan lawm kumtin ang bawkin pitar leh putar tu emaw chuan za mual min liam san leh ngei ang a. Sik leh sa avang leh natna hrang hrang avangin tute emaw chuan an lei hringnun an chhuahsan ve leh ngei bawk ang. Tawhsual leh rikrum thil avanga chhiatna tawk kan awm leh ngei ang a, nunna hial chan phah te pawh kan awm ngei ang. Khawvelah kan cheng miau si a lawm le. Amaherawhchu, thenkhat tan kum ropui, an la tawn ngai loh hlawhtlinna dawhsanah an chuangkai ang a, lawmna avangin an biangah mittui a hnam chhuak mai thei bawk. Hringnun hi a inchawlh pawlh tlat si alom le.. hlawhtlinna chauh hi kan nei theilo va, hlawhchhamna te leh vanduaina te pawh hi kan ta ve tho a ni. Chuvangin, a inchawhpawlh tawka pawmdan thiam a ngai hle dawn a nih hi.

Second, Minute, Darkar tin mai hi au din rual lohvin a kal chawt chawt a, kan hmahun lo kal tur phei zawng kan hre hauh lo na a, kan fimkhur hle tur a ni. Hun leh ni te an liam zel ang bawkin kan nunah pawh inthlakdanglamna a herchhuahpui a ngai. Nun hian danglamna a chan ve loh chuan minung kan ni dawn si lo. Chuvangin, kum hluia kan thil tihte atanga in chhut leiin, kum tharah tanlak phah nan leh hmasawn nan i hmang ang u. He hringnun lamtluang hi beidawn san mai lovin kan um dawt dawt tur a ni a. Kan tawhsual tawh te, kan beidawnna te leh kan hlawhchhamnate chu kan tan zirna tha leh min tichaktu ni hloh teh se. Chu chu chonaah pawh kan ngai tur a ni. Baibul chuan ' bei la, bei nawn rawh' a lo ti a, chak tak leh huaisen takin kan 'hmabak' chu hmachhawn zel turin kumtharah chuan rilru tharin tan ila zel ang. Ka Mizopui zawng zawngte Kumthar 2008 hi in tan malsawm in dawnna kum lo ni mawlh se, Pathian awmpuina leh a hmangaihna lo chang hlawm ang che u.

Chhungkim Dar Ang Lenlai

2007-12-16T21:50:00.001Z

Kan unaua a tlum ber hi hmeichhia a ni a, a tet lai atangin a hmel leh hawiher a danglam bik a, nausen ngo vingveng, mit meng pawl deuh phau mai hi a ni lehnghal a,a sam pawh a buang deuh thar thin. Sap naupang a an em avangin ka pan a hmingah 'Baby' tiin a ko thin a, 'Baby Lalkrawschhuangi' tiin kan ko hlen ta a ni. Chutianga hmel danglam bik tak mai chu ni mah se, a tawng erawh a fiah lo hle thung a, lian tak a nih thlengin a tawng fiahlo reng a ni. Atan 'masi' chu 'mati' a ni rei hle a. Engtikah tak rawn tawng fiah ve ang maw, tia kan nghah laiin kan hriat loh hlanin a tawng chu a lo fiah ve ta viau mai a, a han tleirawl meuh phei chuan a tet lai hmel a thlah a, a sam rawng a lo danglam zo ta a, a aw leh chezia thleng maiin a inthlak zo ta a ni. Thil mak tak zawng a ni phawt mai.

'Masi' lam fiah thiamlo a nih laia 'Mati' a tih tlat lai hi keini chhungkaw tan chuan ' Chhungkim dar ang lenlai' an lo tih ngei mai chu a ni a, reilo teah ka pa'n min boral san a, kum tam a ral hmain inchhung chhuahsanin hmun khawhar lamah lehkha zirin ka chhuak ve ta bawk a. Ka tleirawl hun chhung chu Hostel velah chawthing leh chawthar inpawlh ringin ka hmang liam a ni ta ber mai. Chhungkua anga Kristmas kan hman hnuhnung ber kum kha ka han ngaihtuah let hian ka mittui hi a hnam lo theilo a ni. Tunah chuan a thenin mual min liam san tawh a, a thenin nupui fanau an nei zo tawh a, nung dama la awm te pawh tuantul vangin kar hla tak takin min kar cheh tawh avangin inhmuh a lo har zo ta. Chuvangin 'kar hlaa lenrual lung duh zawng te, in dam lai a ni em?' tih hla te chu kan chhungkaw tan chuan Zaipawl saka sak tham a ni.

Unau pali lek kan ni bawk a, kristmas urlawk zanah ngat phei chuan kan unau thenkhatte an rawn riak ve thin a, thleng kan dawh a, masi putar hnenah kan ei chak zawng te kan thil duh te kan dil a, uluk takin kan theih tawpa rei kan tawngtai thin. Naupang chumchhiap mai kan la nih avangin chham ngai kan chham ngun tlauh tlauh thei hle a, zing khawvar kan nghahhlelh thin zia kha aw, Masi putar chuan kan thlengah enge a lo thlak ang? kan tawngtaia kan dil te kha min pe ang em? ti reng renga khawvar hma atanga khuma let kual tawh naupang rual chu kan han tho ta ngei a. Thlengdar chhungah chuan kan thil ei chak leh duh zawng thenkhatte chu a lo awm rui mai ta thin a, kan va lawmin kan va au nasa thei em. Uluk taka kan tawngtai laia lo ngaithla ru khiautu ka nu khan Pathian tihdan a zir a ni ngei ang, kan duh zawng ngawt aiin kan mamawh kha min thlak sak ta thin a. Tunhnua ka ngaihtuah let chang hian ka ngai vawng vawng thin.

Kum a lo vei a, kan nau-i pawh a la tawng fiah chuang lo va, in chhung lum chhuahsan a, hla taka boarding sikula awm tur ka ni a, Kristmas pawh hawng thei ka ni dawn lo va, hawng tur pawh ka ni bawklo a ni. Kan te beri chu kum 5 emaw lek a ni a, ka kalna apianga mi ngen chiam thin avang leh ka hruai ve loh chuan a trah chiam thin avangin thenawm naupang te nena kawmchara an inkhualtelem laia chhuahsan ni se, tia ka nu remruat chu a tlawrh palh a, kan kawt zawla ka chhuak mai tur thawm chu a hria a ni chek ang, a rawn tlan hawng vang vang a, mi rawn kuah chawt mai a, chu ta a thusawi chu ' A u, Mati ah lo hawng lawh aw' tih hi a ni. "A U, Masi ah lo hawng rawh aw" a tihna a ni a. Huphurh lawk ang ngei maiin Kristmas a lo thleng hnai a, rilruah eng dang a lang tawh lo, kan thenawm naupang insual hrat tak kei aia upa hret tawh lehnghal, min vel trap fo thintu te pawh huat lamah a lang tawh lo va, a sual a sual khan a ngaihawm em em tawh mai a ni. Kan huana Zawngtah leh Antram te kha an rah vul chuk awm si a, ka va han ei chak thin tak. Kan kawmchara kan vawkpui nguk ri te pawh thinlungah a ring tulh tulh mai a. Kan arpui tuk ri leh kan arla kak ri te, kan arpa chhiarkhuan pau ri te chu kan kawmchhaka UPC khuang ri thin ai pawh khan ka bengah chuan a ri ring zawk a. Thlang sappui rimawi chitinreng ai pawhin ka thinglungah chuan a mawi zawk thin. Fiahlo taka Masi pawh Mati titlat thin kan nau-i thusawi leh ti ti ri te chu ka bengah a mawi tulh tulh mai a, fiah leh fiahlo pawh thlu lo va, a han zai lang lang ri te chu, zai a zawnga zaisa thiam ai pawhin ka bengah chuan a mawi zawk a, ka ngai vawng vawng thin.

Pa nei tawhlo chu chhung inkhawm pawh ka nu'n a vaihma vek thin a, ding chunga baibul chang kan by-heart te kan han sawi ve lauh lauh te a nih loh chuan kut kuangkuahin ka nu thusawi kan ngai thla thap thin kha a ni a. Vawikhat phei chu kristmas hnaih tawh takah hian chhung inkhawm kan nei a, ka nu hian a thusawi atanga a lakchhuah thu tawi te te min zawt hlawm a, a tawp berah kan te ber tawng fiah vak lovi chu a han zawt ta a; Masi hi tu pianchampha nge Baby? a han ti a. A han ngaihtuah ve vang vang a, a tawpah chuan 'A u Mampuia pantam niang, ka te lo e' tiin a chang a, kan nui ta dar dar a 'A U Mampuia Piancham a ni ang, ka hre lo ve' a tih ve na a ni a. Tawng fiah vak lo kan nei chu kan hlimpui thin khawp a, a tawng fiah hnuah erawh a bawl theih tawh si lo va. Khang hunlai kha a lo nuamin a lo hlimawm ngawt mai. Keini unau tan chuan kan vanglai a ni a, ka pa'n min hmanpui lai phei kha chu kan kim lai ber a nih avangin 'Chhung kim dar ang lenlai' tia vuah loh theih loh a ni ngei mai. Tunah erawh hmanlai an chang zo ta. Au kir theih ni tawh si lo.

A ni, nangni chhungkima Masi hmuak thei te u, in vanneih bik zia kha chhut ula, hlim takin kristmas hmang ang che u. Hun leh ni te hian min nghak lo va, hlim ni a her chhuah pui ang bawkin trah ni te pawh a lo her chhuak thin. Keizawng, Kristmas kawl a lo en apiangin ka lung a zing a, ka lungduh then tak te min ngaihzual tir si thin. Bazar a thil zuarte au rawl te, naupangten an nu leh pate hnena ngenngawl tak maia a mamawh a thlen ri ka hriat te hian ka mur chum chum a, nu leh paten an fate kai dam dama laitual an leng vel ka hmuh chang te leh rawng chihrang hranga in leh a chhehvel chawimawi chuk te chuan ka lung min len a, kristmas hla mawi tak tak te chuan kan 'Chhungkim Dar Ang Lenlai' min ngaih tir fo thin. 'Kumpui sul a lo vei chang hian, lunglen a zual leh thin' tih hla te phei chu mittui tla zawih zawih chunga ka sak loh theih loh hla mawi a va nih teh lul em.

Aw, hringnun hi ka han dawn vang vang thin a, kan vul lai ni te hi a va rei lo em. Kan vanglai kan hmang dawn tan chauh emaw kan tih laiin chuai lam kan pan leh mai si thin, van boruak thiang kak mai te khi, reilo teah chhum thim mupin a khuh phui mup ang maiin kan hlim lai ni te chu khuh bovin a awm mai thin. Hnah hlui te an til zo va, hnah tharin a thlak ang hian tu te mah hi kumhlun tur kan awm si lo. Chhung kima awm reng thei kan ni lo va, thihna leh changkanna te bakah retheihna te chu kan hmachhawn loh theih loh an nih ang bawkin, chhungkua min thendarhtu mai an ni lawi si. Kan kim reng dawn emaw kan tih laiin he leia hmuh tawh hauh lo tura chatuan ram min pan san ta; kan u, kan nau, kan nu, kan pa, kan pi kan pu leh kan thiante kha an va ngaihawm tak em, intawn leh ni awm tak ang maw. Keizawng Masi a lo thlen meuh chuan, he lei hnutiang chhawna hawilopar min thliahsan ka hmangaiha leh hmangaihi te ka va ngai thin tak em. He leiah hian hmu leh dawn tawhlo mah ila, van jerusalemtharah erawh kan in tawhkhawm leh ngei ka ring tlat a. Mihringa min duang chhuaktu, ze hrang hrang te zaikhata min hruaikhawmtu hian "Chhungkim Dar Ang Lenlai" zamual liam hnu kha a taka min la tawn tir leh ngei ka beisei tlat a ni.

Here is Blue Christmas by Jon Bonjovi

Pi Zualbawihi kha aw

2007-12-15T21:50:00.000Z

by; LP Sailo

Tuk khat chu thlasik ni eng no paw riai mai chuan chhaktiang kawlrawn a chhun no riai mai a. December thla nichhuak a ni tih hriat fahran leh Pathianni tih hriat tur ngawih ngawih hian khawpui lunlai te chu a reh thuap mai bawka, ka han hawi vela eng emaw kim lohna riau nei hian ka inhria a, ka kim lohna chu upaten 'khawtlang lunglen' an lo tih ang deuh hian ka khua mi tihar ru riau mai pek a. Mahse, Ka khawhar rukna ber erawh ka han ngaihtuah vang vang pawhin, ka hrechhuak mai thei si lo. Ram hla tak atanga mahni chhungkaw bela Kristmas hmang tur ka ni si a, eng chu nge maw ka engtoa ka han ngaih em em dawn ni chu aw, tiin keimah leh keimah chu ka in zawt nawn awn awn mai a. Ka tih ngaihna hre lo chu inchhungah ka tei sek mai a, a chang leh TV ka on-a, a chang leh pawnah ka chhuak a, ka nu lah pek chuan 'tukin chu i va tho hma ve, mampui ' min lo ti ve bawk a. Chutia tih tur nei nia inhria, tih tur ber hre si lo chuan ka Mobile chu khal chhuakin hming list awmsa ho te chu ka han hmetchhuak kual ta vel a, a tawpah Pi Zualbawihi mobile number ka hmu ta thut mai a. Ka han ngaihtuah ta vang vang alai chuan, nikum te kum hmasa tea ka biak thin Pi Zualbawihi ngei kha a ni tih ka hrechhuak ta. Kum khat kal ta a, ka khawharna te, ka lunglenna te leh Zoram ngaihawm zia ka lo hrilh fo-na, ka nu tluka ka ngainat Lalsangzuali Sailo phone number ngei mai kha a lo la ni reng mai. Chu ngei mai chu ka min mawlhtu chu a ni ngei ang.

Tichuan,Pi Zualbawihi Phone hi a pasal Pa Dina talin a rochun mahna tiin ka han ring chhin ral ral mai a, beisei ang ngeiin Pa Dina chuan hello- Enge ni? mi han ti thut mai chu, tih tak chung siin ka lawm hle a. Hun eng emaw tichhunga ka thiltih tum hmasa ber pawl ni si, ka buai luat vanga ka lo mangnghilh Pu Dina ral chu ka tih vat tur niin ka hrechhuak ta a. Tichuan kei chuan, Pu Din, Puia ka ni a, hei aizawl ka rawn thleng tawh a, mahse ka rawn kal lawk ta lo va, ka inthiam lo hle mai, engtik hunah nge inah in awm thin? tiin ka zawt a. A ni chuan, E ni maw, hmuh i va chakawm ve. Engtiknge i lo len hman ang? mi ti a. Kei chuan,chhun lamah chuan ka hman ngei mai a, vawiin inkhawm in tum em? ka han ti leh a. A ni chuan, tum lem lo va, i rawn kal hman dawn chuan inah ka lo awm ang e, a ti a, tichuan zing chaw eikhawma leng nghal tur chuan ka insiam nghal rilru a, ka thian thenkhat lenpui tura ka sawm te pawh chu a chawp leh chilh tak em avangin ka sawm ngam ta meuh lo va, nidangah a hranin thianzo hova len leh tho a la ngai ang tiin a hmasa ber ni atan chuan keimaha va len chu ka tum ta zawk a ni.

Ka awm loh hlana, kan ina rawn lenga, chawi ei tura min sawmtu ka putea te chhungkua(Chhinga Veng) chuan ka nu hnenah hrilh tura thu ah chah kha, min lo la hrilh loh avangin tlangval zan leng rei tih takah a tuk ni chhuah fe hnuah mi hrilh chauh si a. Tichuan chawlhni tukah chuan ka puteate chhungkaw chawhlui kilpui tur chuan ka liam thla nghal a, ka thlen tirh phat atangin "hei, Pi Zualbawihi-te inah len ka lo tum a, a hma lamin chaw ei ka va duh awm ve" ka ti a, an ni pawhin tuk dang aia hma hret a ei mai theih turin an bawl sawk sawk a. Tichuan chaw kan eikhawm meuh chuan inkhawm tur ho an chhuak sang sang tana, tichuan ka sana-in dar 10:30 a kawk vuh tawh avangin kawtchhuah lama Taxi phar ding turin ka tei chhuak ta nghal a, mahse sunday a nih vang a ni ang, taxi hmuh tur avang hle mai si a, tichuan rei fe ka han nghah hnu pawh chuan ka chang chhuak zo ta si lo. tichuan ke-in Bazar Bungkawn thleng mai chu ka kal chho tawh tawh mai a. Thlan sa buanin Kawn lai takah chuan Taxi chu ka va hmu ta a, tichuan Bungkawn Nursery Veng, Lalsangzuali Sailo te inah ka kal duh a, min hruai thei em? ka han ti a, kha Taxi Driver takngial pawh khan a hriat chakzawng tak mai a lo ni a. A hre hran bik mai lo na a, min zawnchhuah pui ngei a tum thu min hrilh hnu chuan kan in phur thla ta a ni.

Tichuan, sunday a nih vang bawkin Nursery veng kan thlen pawh chuan Pi Zualbawihi-te in awmna lai vel pawh chu han zawh mai tur kan hmu leh lawk lo va, kan kual kan kual a, inkhawm reh lai tak a lo ni bawk. Mahse a hnuah chuan tlangval pakhat hi kan tawk ta a, kan han zawh meuh chuan kan lo chhuk thui ngang mai hi a lo ni a. Tichuan, kan tlanchho leh a, min hrilhtu sawi ang ngei chuan Pi Zualbawihite IN chu kan hmu ta a, keimah chauh a lut tur ka nih avangin ka huphurh ru hle a, a rei berah darkar 1 bak ka awm lo ang a, thianzahova len leh atan tiin ka chhuahsan leh mai ang tih thinlung nen Taxi Driver pawh chu tikhan min lo nghak la, darkar khat bak chu ka rei ka ring lo va, mahse ka rei leh min lo kalsan mai dawn nia tiin ka hman man chu ka pe nghal a, sunday a nia, ka lo nghak law law ang che tiin kawng sir rem laiah chuan a in Park ve bawk a. Tichuan, Pi Zualbawihi-te varanda chu rapin kawngkhar ka han kik a, tleirawl lam deuh pakhat hian bel a lo nawt ri ret ret a, an nula a ni ngei ang. Tichuan, khawiahnge i pu? a awm em? ka han ti a, awm e, Bed Room-ah a awm a niang ka han ko ang e, tih pahin a han au a, tichuan, ka hmuh hreh tak, mahse hmuh ngei ka duh si, Pu Laldinliana chu a rawn chhuak a, "E-Puia i lo thleng tawh maw" Kan nu a awm ve tawh si lo tih pahin mi chibai nghal a, eng dang sawi thei lo chuan a trap nghal tlawk tlawk ta mai a. Keipawh chuan sawi mai tur ka hriat loh avangin ka ngawi ve ta vang vang a. Patling insum har ka va ti em.

An banga mite lo ral tawhna leh thuziak thenkhat an lo tar ho te chu min hmuh pahin mittui nen mi han hrilhfiah zet mai chu, ka bing chum chum mai a, a nui lai hmel te, a sam zuah lai hmel te leh tawngkam mawi leh tha tinrenga mite ui-na thuziak te chu mittui tla chungin mi han chhiar sak hram a tum thin, mahse a har a ni ang, patling a insum zo lo. Tichuan, a lehkhabu pindan(book room) lamah te kan lut ta zel a. Tangkapui leh Certificate hlir mai hian a khat thut mai a. A ma kutchhuak bik dahna phei chu a kuthnu ngai ngaiin a lo la awm tha thlap mai a ni ngei ang. Khawihsawn loh tih hriat tak hian a la inrem thap mai a. A boral hma hreta a thlalak te chuan lunglam a khawih che hian ka hria a, sawi ber tur pawh hrechuang si lovin ka ngawi leh vang vang thin a. Chutah Pa-Dina lahin tah aw fahran hian mi hrilhfiah zel mai si. Tleirawl tirh ata tap leh ngai tawh lo val chu ka biangah mittui a luang thla ta zawih zawih mai a. Insum ka tum pauh leh ka mittui a tla hnem ting mai si. Ka rilruah Zoram tana a thahnemngaihna te, thalai ruihhlo ngaite tana a hla phuah tha zet mai Youth Icon ho sak lar mek "Rawlthar Tang Fan Fan" tih te chu mi ngaihtuah chhuah tir lo thei si lo. Aw, theih ni se, lo tho leh atan ka va duh che em tiin Pa Dina sirah chuan ka thu tlawk tlawk mai a ni.

Thingpui te kan in dun hnu chuan, pindana lehkha ziak intel pakhat a va la a, chu chu a thih dawn trep a, a thurochhiah a ni. Pa Dina'n hei hi hre ve ngei la ka duh a, lo ngaithla rawh aw, kan chhiar mah ang e..a ti a. A tir atangin a han chhiar thla ta char char a, a chhiartu lah mittui tla bawk, a ngaithlatu lah mittui a hul bik lo. Chu a hnekin a tawp lama thu inziak phei chuan mi va han vel chiang tak em..chu chu hei hi a ni.

" A tawp ber atan..khawvela mipa piang tawh zingah ka pasal Laldinliana tluka ka hmangaih hi an awm lo va, an piang leh tawh bawk lovang. Ka fate hian an pa hi lo ti thin ur ngai hauh lo turin ka duh a, duat taka lo enkawla, a thu te lo zawm turin ka va duh em" tih hi a ni a. Amah Pu Laldinliana ngeiin hei hi a chhiar pahin kum 28 kan innei tawha, vawikhat pawh kan la inhau lo a sin, a mak teh a nia, kan nu hmangaihna han ngah zia hi..A ni anga hmeichhe hmangaihna ngah leh duhawm hi Mizo zingah an piang leh pawhin ka ring lo ve..a ti hial a. Mittui tla zawih zawihin kan inkawm a ni ber e.

A ni a sin, hringnun hi in dawn ve thin em. Tuk tin par iangin mawi takin kan parchhuak pawh a ni thei e.

Mahse kan damlai ni te chu hlobet par ang maiin chuai ni a nei thuai si. Hlim taka kan leng dawn emaw kan tih laiin kan lungduh hmangaih tak takten zamual min liam san zel a nih si hi..Tute mah hi kumhluna par thei kan awm lo ang bawkin chuai ni kan la nei dawn. Tarkun thleng phak lo va tliak kan awm fo zel dawn zawng a nih hi maw. Dawn la, han dawn nawn leh thin teh. Dam chhung ni reiloteah hian I ram leh hnam tan enge i hnutchhiah ve dawn? Tangka tam tak i hnutchhiah thei kherlo a ni thei e. Rohlu thil tamtak pawh i nei kher lo a ni thei. In leh lo tamtak pawh i nei kher lovang. Mahse i ram leh hnam tana i tihtheih ngei ngei pakhat chu, i nun a ni. Chu i nun chu i chipuite tan i hmang hlawk tawk em? I chipuite tan malsawmna thlentu i ni ve tawh reng em? Zolanute u, in ngaihtuahna han hmang teh u khai.

Pi Zualbawihi tangkapui dawn tawh zawng zawng te leh a certifecate dawn zozai sawi loh, a hlaphuah leh a lehkhabu ziak tam tak atang hian zir tur a va tam em. Engtikahnge Pi Zualbawihi tluk a Zonu nih tling hi Mizonu chhul hian min hrin sak leh dawn? tih hi zawhna lian tak niin ka hria a, ka ngaihtuah vawng vawng thin. Tunlaiah Mizo nula fel tak tak an lo chhuak mek. Lehkhathiam leh changkang tak tak pawh an kat nuk ta. Mahse ram leh hnam sawi loh, khawtlang nun vei pha chu tlem te an ni lawi si. Thalaite nun vei pha phei chu an tamlo hle reng a ni. Pi Zualbawihi nunah hian Mizo nulate hian zir tur an va ngah em, chonaah pawh ngai thei se ka ti ngawt mai. Inlak changkanna hian ram leh hnam hnutchhiah lul suh se tih hi tunlai taka kan nulate kan fuihna tur pawh niin ka hria. Lehkhathiam leh zirsang apiangin mahni nawmna an ngaihtuah emaw tih mai turin a ram neihchhun a hnuchhawn fo thin. Lalsangzuali'n mual min liam san tawh mah se, a aiawh zo tur hian tutenge lo chhuak dawn? Hla kan phuah thiam lo a ni thei e. Kan zaithiam ve kher lo pawh a ni thei. Mahse kan thinlung erawh Zoram leh hnam tan kan hlan thei a ni.

A ni chuan ruihhlo avanga thalai hmel mawi tak takte nitin mual an liam chu na tiin hetiang hian a lo chham chhuak hial a;

Vanduai Vannei

2007-12-08T10:40:00.000Z

Ka nghahhlelh em em December thla a lo thleng dawn ta e tia thlumtea thlira ka lo thlir thin Zoram chuan chhuah hun chu thulh thut a lo ngai ta. Eng dang vang a ni lo va, he "Informal Meeting on Future of WGIP" vang hi a ni. Urgent information ka dawn avang leh zin tum tawh te pawh tulh leh theih ni se tia ngenna an rawn siam deuh kher avangin keipawhin ka tum chu ka thulh leh ta zawk a ni. Engpawhnise, meeting nazawng hi a pawimawh em em vek kher lo va, tel vek kher pawh a ngai lo va, thu leh hla han thawn mai chang te pawh a awm fo a, tuntum erawh a pawimawh satliah pawh a ni lo va, a tul em avangin ka han tel ve leh ta a ni. He Meetinga thurel leh sawihona lam chu tarlan ka tum rih lo va, ka vanneihna leh vanduaina lam zawk hi tuntum hi chuan tarlan ka han tum zawk ang e.

December 4 khan a nikhatni atan meeting chu kan tlingtla a, meeting hun ka tlai tep tawh avanga ka bungrua leh thawmhnaw thenkhat chu Geneva Rail Station locker-a ka hnutchhiah chu han lak zet a, ka thlenna tur UN Mandat lam pan leh nghal deuh mai ka tum avangin ka necktie leh kawrchung pawh a ngai ngaiin ka ha rih nawk nawk a. Bus chuan dan hi tih than loh chuan direction diklo zawk lama chuan palh a awm avangin leh ka chuan sual fo tawh avangin ka fimkhur hle a, chuvangin ka zawng kual rei fu reng a ni. A tawpah ka chuanna tur nia ka hriat Bus number 5 chu chak takin ka pan phei a, ka lawn chho chiah rual hian mi pakhat hmanhmawh taka rawn chhuk hian a meitalh leh Meizial a thlauh palh a, chu chu ka rah sak ka hlauh avangin ka ding chawt mai a, a ni pawh chuan ka rah sak a hlauh avangin ka kekawr hmawrah a chelh ve bawk a. Tichuan, a chhar a, an chhuak a, bus a inkhar a, a kal ta a, ngaih tha taka ka thut lai chuan mi pakhat hian sap tawngin ka pu i wallet han check teh, a bo em? mi rawn ti a, ka han check chu a lo awm ta der lo mai a. Eheu, min ruk sak ta em ni dawn? tiin hmun hrang hrang te ka han dap kual a, ka ahna kekawr ipte veilam chu a lo ruak ta tlat mai si a, ka bing ta chum chum mai a. Bus driver ka han hrilh nghal a, english a lo la thiamlo zui nen tawng te kan han let te te a, tichuan a hrethiam nghal a, Police a phone nghal a, tichuan bus stand hmasa berah tawng lettu nen chuan kan chhuk nghal a. Rail Station lamah chuan kan kir leh ta a, mahse khua a thim tawh avang leh dar 8 lai a nih tawh avangin Police office pawh chu a lo inkhar hlawm tawh si a, tichuan city Police station kan pan ta nghal a. Rilruah ngaihtuahna a kal thui hle a, ka wallet ah hian Geneva ka cham chhunga hman tur pawisa fai ka dah a, ka credit card te, ka ATM card te, ka medical Card te, ka Bus/Tram/train card kum 2 tana ka siam te bakah thil pawimawh tam tak ka dah vek mai si a. Ka rilru a buai ru hle a ni.

Mahse, thlaphan hmel tak leh buai hmel viaua lan erawh ka duh hauh lo va. Ka buai avang leh ka phi chung avanga kawngro a sut teh chiam dawn loh avangin cool tawka awm mai chu tha ka ti ta zawk bawk nen, Police Station ah chuan ka han in report ta a, an ni chuan an lo hrethiam nghal deuh mai a, tunlai hian hetiang hi a tam a, fimkhur hle tur a sin, min lo ti ve bawk a, ka luh hma hret hian Mumbai lam Vai pahnih Wallet tibo ve tho te chu an lo awm ve bawk a, an ni pawh French thiam bik maplo an nih avangin an khawngaihthlak hle mai a. Kan han inzawt a, an ni ai chuan ka thil tihbo chu a letin a tam si a, pawi min tihpui hle a ni. Tichuan, kan thil tihbo te chu detail taka kan hrilh hnuah min register sak thlap a. Min hriatpuina lehkha te chu min pek hnuah kan chhuak leh ta a. Zan dar 9 a rik tawh avangin ka thlenna tur UN Mandat pawh an khar a hun tawh a, chanchin han hrilh turin ngaihtuahnaah a awm meuh tawh loh avangin engmah ka hrilh ta bawk si lo, ka buai ru ang reng hle a. Cheng khat pawh ka nei bawk si lo va, ka buai em em a ni. Ka bank card emaw credit card emaw te chu lo kawl ila, khawiah pawh pawisa a lak chhuah mai theih tur kha a ni si a, mahse, wallet hian a keng tel vek avangin kut bengin ka awm ta a ni.

Ka han ngaihtuah ta vang vanga, hmelhriat lah chu an vang nasa mai si a, tin, an tawng ka thiam loh avangin ka tlangnel lo hle mai bawk si a. Chutia rilru beidawng ang reng taka ka awm lai chuan ka Mobile chu ka bag chhungah a lo la awm hlauh mai chu lo niin, ka han la chhuak ta a, hmana ka hmelhriat tawh genevaa khawsa ka Zohnahthlakpui Davida number chu ka han zawnga, ka lo la nei hlauh mai pek a, ka lawm teh a sin. A hnathawh zan a nih chuan a awm dawn lo chiang khawp zan dar 9 ah phei chuan. Mahse, ka han be thei nghal a, a dam vak loh avangin leave a lo lak ni kher kher a lo ni a, chuti ni lo se zawng zan dar 12 vel thleng duty nei thin a lo ni a, vanduai tak chu ka vannei fu ta mai a. Tichuan, ka harsatna te ka hrilh hnuah ekhai, lungngai suh, ka rawn lam nghal ang che, tikhan lo awm rawh, mi rawn ti a, reilo teah kan inhmu ta a, ka lawm kher mai. Mahse, ka Credit card kha min ruk sak zingah a tel avangin rilru erawh a nuam thei lo va, bank han call mai turin a number ka lo nei si lo, a tuk zingah ka bank number te chu zawng chhuakin ka han call nghal a, min lo block sak nghal thuai a, tichuan ngaihngam tak chuan ka awm thei ta a. Meeting lah chu zing dar 9 a tan tur a nih avangin zan lam mut that vak loh nen chuan hmel a lang phuai duh kher mai. Mahse, thulh thei ka ni lova, thulh tur pawh ka ni lo va. Rilru nuam tak leh lungkham lo hmel taka awm hram hram ka tum ta zawk a.

Ka rilruah heti hian a lo lang ta a. Khawiah pawh hian mi tha an awm rualin misual pawh hi an lo awm vek mai a. Geneva phei chu khawpui muang tak leh mihring cheng te pawh hawihhawm tak mai a ni thin a, mahse, misual rukruk ching pawh an lo awm ve nual tho hi a lo ni a. Chumi khami ah lo dah ila, a bo lo tur, khatianga meitalh leh meizial a tih tlak lai khan trick a lo hai a ni awm sia, lo din lek loh tur, te ka ti a, ka ngaihtuah neuh neuh a, Sebo hnua kawngkhar an changzo ta a ni. Chutihlai chuan heti hian ka han ngaihtuah ta zawk a, tihbo tur neia kan awm te hi a lawmawm zawk a, a rutu ni lova, a ruksak nih te hi kan va nihlawh em. Ruksak duhna thinlung nei lo va kan han awm te hi kan la vannei ma nge. Ka wallet leh a chhunga awm zawng zawng ka sum te, ka cards te leh thil dangte chu ru vek mah se, ka hlawh lak tur min ruk sak thei lo va, ka nunna pawhin engmah a tuar bawk lo va, ka la vannei ma nge, Lalpa hian kan mamawh chinah chuan min veng chiang hle mai. Tiin ka ngaihtuah chhuak ta a, ka lawm ru hle mai a. Lawmthu ka sawi ta zawk a. Ka pawisa te kha thil sual tih nana hmang lo va, thil tha tih nana an lo hman zawk nan pawh lungsi takin ka tawngtai thei ta a ni. Pathian chuan engkim mai hi a relfel thin a, kan tana tha ber turin rem a ruat thin a ni. Vanduaina a awm chuan vanneihna pawh a awm thin a, chhiatna kan tawh hun a awm a, malsawmna kan dawn hun a awm bawk thin a, a thil tha leh kan duh zawng zawng te hi nei vek thin ila, siamtu kan hrechang hauh awm si lo, chhiatna kan tawh aiin malsawmna kan dawn a tam fe zawk a, chutiang bawkin kan vanduai hun aiin kan vanneih hun a tam zawk thin si a.

He Meeting ah hian Bolivia ram tan Case lian tak mai khelho a ni bawk a, an ambassador chuan mittui tla zawih zawihin report a pe a, tanpui an tul zia nasa takin a sawi a, tunah hian Bolivia ramah chuan civil war a thleng mek a, an ram hruaitu pawh UN in a ruat rih hmiah mai a ni a. Tawngtaipui an va mamawh em. An ni chauh a ni nemaw.. Khawvelah hian keini aia a let tam taka vanduai, an mihring nihna chanvo pawh hauh pha hlawl lo, thihna ruam kara khawsa mek, indo avang te, khawmual chhiat vang te, hrileng avang te leh natna hrang hrang avangin nitin mi tamtakin hreawm tuarin nunna an chan mek a, kan chenna khawvelah hian remna leh muanna bakah he khawvel hi a lo him theih nan nang leh kei hian chanvo kan nei ve a ni.

Heal The World:

Zorock (Rosangliana) Zunzam

2007-11-29T13:55:00.001Z

Kum tam a liam ve ta, Pu Rosangliana (Zorock) pawhin a vanglaini a hmang chul tan a, kawngna leh chak lohna hrang hrang bakah nupui fanau chawmna lamah a hmanhlel ve ta viau a ni mai thei, a thawm a ring ta meuh lo, Sipai a nih vang chauh pawh ni lovin, chhungkaw paber tan chuan chhungkuain ei leh in kham khawp an neih a lo ngai a, fate an lo seilian a an hau tak chho vei tawlh tawlh nen. Atan chuan "Zoram Ngaih hla" nalh tak han phuah pawh thil har tak a ni kher awm lo ve. A dinhmunin a zir miau si alawm.

Pu Rosangliana hi Mizopaah chuan pa sang pawl tak a ni a, fit 6 vel zeta sang a ni. Kum lamah pawh kum 50 a hnaih thuak tawhin a rinawm e. Hmun hrang hranga a khawsak hnuin a hna nghet ni turin Shillong mualah Indian Sipai music band ah a awm mek a, amah hian bass a perh a, a zai pah bawk. Tin, Jazz lam tuimi tak a nih avangin hetiang lam hla hi an sak tam ber a ni hial awm e. India ram chhunga Sipai Band lar lang pha zingah an tel ve hial. A naupan tleirawl lai hi atan hriatreng tur vek a ni. Mizoram thingtlang khaw pakhat "Khawkawn"(Khawkawn khaw lal thin Phungchawnga Sailo chu ka pu u chiah a ni a, Zote ah insawnin lal a ni leh a, rei vaklo ah a thi ta a) an tihah a lo piang a, a pa hian a naupan laiin a thihsan a ni awm e. A nute zinga upa ber Pu Tlangthanga Tlau chu Burma Sipaiah a lut a, a nu nau Thansiama pawh health lama thawk turin Mizoram atangin Rangoon lamah an chhungkuain Seventh-Day Hospital an pan ve bawk. Hetih hun lai hian Seventh-Day Hospital Rangoona mi hi damdawiin tha pawla sawi a ni a. A bik takin Mit lamah phei chuan a ber a kai hial awm e. Chutah chuan Missionary anga rawihin a nu nau Pu Thansiama te chhungkua pawh chu an awm ve ta bawk a. Tin, Rosangliana nu ngei Pu Rodallovi pawh chu a unaute awmna lamah chuan a pem chho ve leh ta a. A ni hi Khampat lamah in leh lo neiin a khawsa zui ta bawk a.

Chutia a nu te lam bela a khawsak a lo tul tak siah chuan Rangoon lamah a putea(Pastor Dr.Thansiama Tlau, tunah chuan Maryland, USA-ah an chhungkuain an khawsa mek) te hnenah te chuan a han awm ve ta a, lehkha zirin a tleirawl hun chhung rei vaklo chu a han cheng a ni. Chuvangin a tan chuan Rangoonah pawh in zali(400) kan chuang e, han tih chu a awm hliah hliah a ni. Mahse, hun a lo inher zel a, a Pu Thansiama te chhungkua pawh India lamah tla thla leh in Pune (Spicer Memmorial College) lamah a zir belh leh ta a. Tichuan, India ramah a thawk hlen ta zawk a. A zir zawh hnu reilo teah Shillong(ATS) lamah a thawk chhun zawm ta a, reilo teah Seventh-Day hmunpui Hosur lamah health director hna chelh turin an ruai leh ta a, Mizo zingah a awm chhun leh thleng sang ber pawl a ni hial awm e. Tichuan a pension hnuah an chhungkuain USA lamah an pem ta a ni. A ni hi Rosangliana tan chuan pa nih tling tak leh kawng hrang hranga enkawltu a nih avangin a ngaina hle ngei ang a, "USA-a unaute ka ngai", a han ti pawh hi awm hle a ni. A tet lai zawnga a pianpui tluka a lo awmpui thin a unaute awmna ni miau hek le.

A nute zinga upa ber Pu Tlangthanga pawh Sipai atanga pension in Khampat lamah inhmun leh lo neiin an chhungkuain an khawsa ve ta bawk nen, Rosangliana nu Pi Rodallovi a lo awm sa bawk nen Rosangliana tan pawh awlsam taka khawsak zawm ve nan a remchang a ni thawkhat ang, a tleirawl len hnu deuh thleng chu a han khawsa ve leh naw naw a, hetih lai hun hian Thlanvawng thing nena tuk chawp Tingtang chu khawlaiah awrhin, zan Thla eng hnuaiah a thiante nen an zai ho thin a ni awm e. Nula la rim ngam chiah si lo, ral khat atanga zai khum vel an chin lai pawh a ni fahmiang, a zai ring thei rap a ni awm e. Amah hi pa sang tak a nih avangin an thian za hoa Football Field a an han thut khawm te hian fiamthu thawh pahin a til hi a hmuam vek thei..an ti. Chutiang khawpa pa sang tak leh ria tak chu a ni a. Sipai atan chuan tling ngei tur pawh a ni reng reng e.

Hun te an lo liam zel a, tleirawl hun chhungte chu an liam dawn meuh chuan Shillong lamah chhuk thlain a thiante nen Sipaiah an lut ta hlawm a. Silai kah thiam tak a lo ni veleh zel a, an duh hle a ni awm e, BSF ah a tang phawta a hnuah Assam Regiment lamah a lut ta zawk a. Shillong atang chuan a thianpa Khawtinkhuma(Khampat atanga a thian tha ber) te ho nen music band an zawm ta a, hla a phuah tan ta bawk a. Chung a hla phuahte chu a thianpa Khawtinkhuma nen chuan a thluk leh music kalhmang turte an duang pah zel a, kum tam tak an beih hnuin Mizote music rimaw hmanga dengchhuak thei tu a Album hmasa ber 'Ni berin alang' tih chu a han record ta a. A hla remsaktu T.4 band te hi hranghlui musicians chuai theilo ho an ni a. Rosangliana hian a han thlang fuh ngei mai. An ni lah lawm, Rosangliana lah lawm, hla pakhat a sak zawh a piangin an in chibai zel e, an ti hial a. A awmzia chu, Rosangliana hian perh nawn ngai emaw record nawn ngai emawin a sa sual ngai lo va, a beat pawh vawikhat te mah a tisual ngailo. He a Album hmasa hi chawlhkar khat chhung lekin a record zo vek a ni. Heng avang hian a remsaktute hian thiam an ti lutuk a, a zai zawh a piangin chibai an buk ziah a ni awm e. A hnuah pawh heng ho hian Rosangliana tluka zai remsak nuam leh zaithiam kan la remsak ngailo. An ti hial a ni. A hnu deuh lawkah Pachhunga pawhin a lengzem album hmasa ber atan 'Di loh Di' tih chu a han record veleh ta bawk a. T-4 band bawk a han hmang a, a hnuah pawh Mizo zingah hmangtu an awm ve ta zel a ni. Ni e, a mah pawh musician bassist a lo ni ve bawk a. Tin, mahni hla phuah leh kum rei tak a lo chaih tawh a nih vang te pawh a ni ang e. Talent kan nei vek miau si alawm.

Tichuan, a hnu lawkah chu Album hmang chuan a han lar tan ta a, Mizoram mai pawh ni lo, Zoram khawvel a han deng chhuak ta mai a. A talent neih that zia chu miten an lo hre tan ta a. He a lar vanglai denchhen hian Vulmawi Recording te chuan Lammualah(A ni chuan 'khawpui lammual' a ti kher thin) concert nei turin an ruai ve leh ta a. Musicians pawh khawchhak lam mithiam rawih ni se, an ti a. Rangoon lammi an ruai nghe nghe a ni. Khatih laia Effect set pawh la thiam mang lo leh a hang deuh tlawnga zai thin Mizote tan chuan music ah bung thar kan lut a tih loh theih loh ang. A ni, tum ang ngeiin Shillong tlang atang chuan a rawn rock ta mai a. Rosepari te, Ka thai duh lai, Ni berin lang, Vei suh AIDS leh 4, Aw Mama, 5 Stars, Can't live without you, Ka pianchampha, etc.. te a han sa a, a album a music tlukin a remtute an thiam a ni bawk a, a va nalh hlawm tak. Musician te lah thiam, a zaitu lah thiam. Guest Artiste ho Rebecca Saimawii te ho pawh an rock viau a nih kha. 'Spending my time' tih Roxette hla a sak phei kha chu a va nalh em ve aw, a music khan a ori a tluk hialin ka hria. Tichuan, Mizorama a hmasa ber leh hnuhnung ber ni rih turin Mipui an pung khawm tam a, tun thlengin record a la ni ta zel a.

Lammuala lenglo khawp mipui an pung a, pal hungna pawh tih chhiat vek khawpin ticket nei sa ho pawh an lenglo a nih kha. Tichuan, he mi hnu lawk hian Album 2nd pawh a siam veleh ta a. Mizorama an lo lawm em avang leh an lo duhsak em avangin 'A' side hmasa berah 'Sailo' tih a thun nghe nghe a, hei hian khawpui lammuala Zorock concert neih hlut a nih zia leh Mizo mipuite lawm a hlawh zia a tilang chiang hle awm e. He ti khawpa lar leh zaithiam si hi sum leh paiah a intodelh hleithei chuang hauh lo mai a, a chhan chu Mizo Hla market hi a la zim em vang a ni. Amaherawhchu thil tha tak mai chu kha Zorock huhang kal chho zel khan Mizoramah pawh music lamah nasa takin tan a rawn lak tira Rock Band tha tak tak Tribal Power te, Dream Hunter te, Albatross te an rawn chhuah phah hi a ni. OP-a of Tribal Power phei chuan Rosangliana atang hian Mizo hla sak rock dan te kan zir a, Mizo hla rem rock dan thlengin, a zaidan hi kan zir nasa thin khawp mai. A ti hial a ni.

Awle, kum tam a liam ta, Zorock pawh a reh ta vang vang emaw kan tih hnuin thangthar zingah a mah ngaisanga chawimawi phu titu an pung tulh tulh a,a zaithiam zia leh a rimawi ropui zia te chu Zofate thinglungah a rawn vul thar zel a, tunlai zaithiam lar 'Mizo Idol' zinga mi hriat hlawh tak tak Remkimi te, Awmpuia te leh Mathlenga te chuan Mizo zingah zaithiam an tih ber thu an sawi chhuak a, tin, a hla record hnuhnung ber 'Zoram ngaihhla' te chu an sak sak ta fo siah chuan Zorock chu chawi larin a awm thar leh a ni ber e. December 15,2007 chu 'Zorock Nite' tiin a tan hun an siam dawn a, amah Rosangliana ngei pawh Shillong tlang atanga rawn tel ngei tura sawm a nih angin tel ngei a tum thu te pawh a sawi tawh a, amah chawimawina hun hman a nih tur thu te a hriat phei chuan a lawm em em a. Ka phu loh malsawmna a ni, a ti hial a, keini thangtharte thinlungah pawh "Zorock Zunzam" chuan bu a la khuar nghet hle a ni ang. Ngaihthlak ngun pauh leh a ril zia a chiang a, han ngaihthlak nawn leh hian a music leh hla thluk inchawih tawn zia a hriat theih a, han by-heart chiah hian a a zunzamah kan uai ta thin a ni. Chul tihni neilo tur Zorock rimawi vul zel se, thang leh thar lo awm zel turten hlut nachang pawh kan hriat deuh deuh a rinawm.

A Album te chu:

1.Rosangliana Vol.1 (Rangoon)
2.Mizoram Centenary pual
3.Rosangliana Vol.2 (Rangoon) hei hi Paite version a siam.
4.Rosangliana Vol.3 (Monalisa,Aizawl, Guitarist: Hmingpuia)
5.Rosangliana (OTTO Recording,Aizawl, Guitarist: Thangbawiha)
6.Zoram Top 3 with Muanpuia of Dream Hunter and OPa of Tribal Power (An mahni hla phuah theuh an sa, guitarist: Hmingpuia)
7.Thlarau Rosepar (Rangoon)
8.Zoram Ngaih Hla

Heng a chunga tarlan list-a hla zawng zawng hi a ma phuah vek a ni hlawm.
(Note: Rosangliana hi kum 2001 khan a chenna in Shillongah nilenga ka lo kawm ve tawhna atang te leh a putea te bakah a cousin thenkhat hnen atangin heng a chanchin tlangpui ka han ziah te hi ka hriat a ni hlawm. Amah ngaisangtu lo nih ve manah a tan ka han hlan nghal bawk e)

Kristian Chhungkua by Rosangliana

Tuaia & Jessea Rock 'N' Roll by Rosangliana (Zorock)

When a child is born?

2007-11-21T18:33:00.000Z

Ka inhleiin ka han fiamthu pah ve bawk alawm. Hotute: Sawmpuia te, Azuali te, Avena te etc.. hovin han en zuai se, ka paihbo leh daih ang..:)

Hring Kan Chan Chhung

2007-10-14T11:21:00.000Z

Mihringte hi ze hrang tak tak nei kan ni hlawm a, chu kan zia theuh chu a thup thiam deuh te, a thup thiamlo deuh te kan awm leh a. Chutiang deuh bawk chuan, kan khawvel thlirdan pawh hi a in pelhsawlh thei viau mai bawk a, thenkhatten a thim zawng hlira an ngaihtuahna an sen chiam chiam laiin thenkhatte tan erawh khawvel hi a nuam a, nunna petu an nu leh pa te an fak a, khawvel leh a chhunga awm zawng zawng te siam chhuaktu leh enkawltu Van Pathian fakin an chawimawi thin thung a lo ni. Hringmite chenna ram hrang hrang te hi inangkhat vek, danglamna nei lo ni ta se, nuam kan ti ngut ang em? tih hi zawhna tling a ni a. Kan chenna ram leh leilungte hi an mahni theuhah an danglamna hi a ropuina chu a ni thin. Siamtu chuan rawng hrang hrangin min siam a, mingo nih tirtu chu Midum an nih ang bawkin hmeltha kan hriat theihna chu hmelchhiate vang chauh a ni.
Chuvangin hmelchhia te hi awm lo ila, hmeltha kan awm lo tawp ang. Ram ro kan hmuhte hian ram hnawm min hriattir a, thlalera phul buang thurh te hian vur tlang min hriattir mai chauh zawk a ni. Heng te hian mawina leh tangkaina a nei vek a,an awmna theuhah an awm hian siamtu khuarel famkim zia leh felzia a tichiang thin a ni.

Chuvangin engkim mai hi a nihna tak kan hriata, kan ngaihtuah phawt chuan khawvelah hian ze chi hrang hrang te, rawng chi hrang hrang te leh ngaihtuahna inanglo tak tak ni awm reng kan lo ni. Amaherawhchu, kan awmna tur dik taka kan awm hian mi tangkai tak leh hmantlak tak vek kan ni thei a ni. Chu lai tak chu hrethiama, a thim zawng ni lo, a eng zawnga hun chhiardan kan lo thiam a ngai ta a ni. Baibul commentator hmingthang tak Mathew Henry chu a khualzinna chawlhbuk pakhata tui taka a muthilh laiin suamhmangten a bungrua neih zawng zawng an lak sak a, zing a han tho chu a riahna pindan chu a lo ruak vek mai a. Ram hla taka khualzin a nih piah lamah la kal zel tur a nih avangin a tan chuan a mangan thlakin a rawngbawlsak Pathian pawh chu han dem mai pawh a awl viau ngei ang. Mahse, Pathian a dem lo va, lawmthu a sawi zawk hlauh zu nia. "Aw Lalpa, tui taka mut theihna min pek avangin ka lawm e. Suamhmangte ruk tur bungrua ka neih avangin ka lawm a. Ka bungrua la fai vek mah se, ka nunna min ven sak tlat avangin i hming fakin awm se, ka thlatin hlawh lak tur min ruk sak theih loh ka neih avangin ka lawm e " a ti hlauh nia mawle. A ni, Suamhmang rukru ho rawn luh lai hian lo harh chhuak hlauh se, a nunna pawh an laksak nghal duh mai thei.

Fuke kim biaia piang leh rilru pangngai tak pu te zawk hian kan chantawka lungawi har kan ti zawk a, siamtu khuarelah kan lung a awi zo lo va, kan chanvo leh nihnaah kan hlim lo, sawisel a pui kan ngah a, engkim mai hi a ninawm kan ti thin. Mahse, heti zawng hian ngaihtuahna kan hmang ngai em? Khawvela mihring cheng 30% te chuan in tur leh ei tur an nei mumal lo va, mi tam tak erawh fuke kim lo an ni thung a, a then erawh vanduaina avangin an piangsual a, a then erawh tawhsual an tawh avangin an piansual phah ve bawk a. Thenkhat erawh a mit a del a, thenkhat erawh an rilru a kimlo thung a. Thenkhatte erawh chuan natna khirh tak zeng natna te, thluak natna te, vun natna te, thisen cancer te leh natna hrang hrangin a tlakbuak thung a ni. Heng te atang hian kan dinhmun chu darthlalang a inen aia fiahin kan ngaihtuah chhuak thei maiin a rinawm. Chuti chung pawh chuan kan dinhmunah hian kan la lungawilo cheu dawn em ni? Kan nun tihremawmtu chu kan suantuahna hi a ni. Philosopher lar tak Epictetus chuan " Kan taksaa pangtichawrte zai chhuah ai chuan kan rilru ngaihtuahna thalo zai chhuah hi thil tul zawk tak a ni" a ti.

Khawvel history-a thusawitu lar leh chanchin ropui neitu France ram ropui Sipai General hlawhtling berte zinga mi Nepoleans chuan " Ka dam chhung hian ni ruk lek pawh hlim taka awm lai ka neih ka hre ngai lo" a tih laiin Midel, Bengngawng, tawngtheilo Hollen Keller ve thung chuan "Hringnun hi a va mawiin a va nuam em" a ti thei tlat thung. A ni, hringnun tinuamtu leh tihreawm theitu chu keimahnia awm kan rilru ngaihtuahna hi a ni. Kan taksa hrisel nan chaw tha kan ei a ngai a, vaitamin te kan ei a ngai ang bawkin, kan hringnun tinuam a, tihrisel tur hian insawisel, inrel leh in hauh chiam chiam ai chuan, kan tlinna lai awmchhunte, in chawimawi tawn thiam te, in dawmkan tum te hi kan hringnun lamtluang zawk mek tan chaw tha tak a ni a hei aia vaitamin tha a awm chuanglo, khawvel tinuamtu leh hringnun ti parmawitu an lo ni zawk. Inkhawm apianga muthlu ziah te hi muthlu tur tho tho chuan inkhawm ve lo law law mai se, kan ti dawn nge? Muthlu tur tal pawhin a inkhawm hram hram, kan ti zawk dawn?

A ni, kan chenna leilung leh tlang hrang hrang te hian mawina theuh an nei a, pawimawhna theuh an nei a ni. Chhim lam mi te tan chuan Hmar lam boruak leh leilungte chuan danglamna a nei a, an ni tan chuan khualzinna ram, ram nuam tak a ni thei. Chutiang bawk chuan Thlaler ramro a khawsa thinte tan pawh Vur ram leh tuipui zaupui te chu chawlh hahdamna tha tak a ni thei a, an thlahlel ngawih ngawih ta ve ang. Chutiang bawkin tuktin zantin ni eng pawh hmu ngai mang lek lo va, ruahtui leh daifim ringawt mai kara khawsa Vur tlang leh thlasik kumhlunna rama cheng te tan chuan ni eng tamna thlaler ramro chu chawlh hahdamna tha tak a ni ve hlauh thei bawk a ni. Hei hian hringmite pawh zehrang tak tak nei awm reng kan lo nih zia a tichiang a, chu kan zehrang hrang te chu chawlhpawlh tawk kan lo thiam a ngai ta a ni. Inhriatthiam tawnna te, kan nihna ang anga inpawm tawnna te, kan tlin lohna lai in hriatthiam tawna indawmkan tawnte hi hringnun tinuamtu a lo ni e.

"Human Rights Council, Geneva"-ah

2007-08-30T16:17:00.000Z

Informal Meeting of The Human Rights Council, Geneva-ah

Ka beisei phak ngai loh leh tling thei tur pawha inring ngai lo ka nih laiin he meeting atan hian sawm ka ni ve hlauh mai a, mak ka ti a, phulo ka inti a, tlinglo ka inti lehzual a ni. Mahse, he meeting-a tel tur hian UNO hnuaia thuneitu sang Ecosoc chuan passcard thlenga min siam sak theih dawn avangin a lawmawm lehzual a, tin, ram 77 atanga minority people ho tana din Geneva base NGO pakhat "docip" hotuten tel ve ngei tura min duhsak avangin ka lawm em em a, an ni hi UNO ah pawh dinhmun pawimawh tak an luah a ni. Tichuan, Khawvel ram hrang hranga Human Rights activists leh an ram aiawhte report ngaithla tur chuan Geneva ka pan ve ta a. "Informal Meeting of The Human Rights Council" hi UNO hnuaia Human Rights meeting pawimawh ber a ni a. Hei hian nasa takin nghawng a nei thin a. Thutlukna leh kal zel dan tur pawh rawtna siam nghalin President hova ngaihtuah zui a ni thin. Hmana "Commission" tia kan hriat thin kha tunah chuan "Council" tiin an thlak tawha, hei hian dinhmun sang zawk leh thuneihna sang zawk hlankai a nih tak vang a ni.

Vanhneihthlak tak maiin ka thlenni hian UN Expert thenkhat ho nen kan inkawm a. Heta ka mi kawm Wilton Littlechild phei chu New York a UNO Permanent Forumah pawh kum 6 ngawt chairman lo thawk tawh leh kum 30 ngawt UNO-a lo inhmang tawh a nih avangin vannei ka inti hle a. Pathian hnenah ka rilruin lawmthu ka sawi mawlh mawlh mai a ni. Wilton hi Canadian a ni a, pa tawng duh tak leh fiamthu thiam tak a ni bawk a. Kum lamah kan pa te rual ngawt ni mah suh se, naupang kawm dan tawk a thiam bawk a, a bula awm a nuam a, hahdam thlak ka ti tak zet a ni. Amah ang bawka a thawhpui Canadian Tribal Leader an tih mai Henry pawh Permanent member a ni a. An ni tan chuan khawi UNO office ah pawh ni se, Car nen check awm ve lovin an lutin an chhuak thei a. Zin hlek se, 5 stars hotel ah an thleng thei a. An senso pawh fund atangin UN hian a pe tur a ni a. Chutiang khawpa mi pawimawh an nih avangin an hnen atang pawhin beisei ka nei sang hle a ni. Beisei sang han tih lemah sum leh pai lam a ni lo va, UN hnathawhdan ngialngan taka hriat leh engti chiahin nge khawvela hnam hnuaihnung leh ram hrang hrangte chunga an rilru puthmang tih te chu ka hriat chak zawng tak a ni si a. A bik takin Mizote ang bawka ram hrang hranga minority zawkten an chanvo engtia chiahin nge an lo beih thin tih te leh an rights te chu ka hriat chak ber pawl a ni fo thin.

India ramah Mizoram chu state te ber leh naupang ber pawl a ni a. MP pawh 2 chauh kan neih theih laiin State dang te chuan MP 20 aia tam deuh vek an nei hlawm a. Hetiang a nih dawn chuan Mizote tan chuan Rawl neih len a har dawn hle a ni. Chuvangin hetiang lo deuh hian Khua leh tui theuh theuh MP pawh inzat vek dah ni ta zawk se, intluktlanna pawh a khuangrual zawkin ka ring thin. UNO ngaihdan hi a pawimawh hle ang a, nawrtu leh sualtu an awm chuan ngaihtuah sak a la nih ka ring tlat a ni. Chuvangin rorelna sang berah palai pakhat lek kan neih chauh si chuan vote pakhat chauh kan nei tihna a ni a. Kan MP duhdan leh ngaihdan te hi thupui hlapui ah min lakpui ngai meuh dawnlo te pawh a ang hle mai. Chuvangin MP ngawi reng hi kan nei zel dawn te pawh a ang ka ti.

UNO hnuaia indigenous working group meeting-ah hian kum 2002 atang khan kumtin mai ka han tel ve thin a. Mahse, human rights council em ema tel ve tur chuan ka inbeisei ngai lo va, a chhan chu Human Rights council hi HUman Rights Commission an tih thin ai khan thuneihna a nei sang zawk a. Chuvangin commission pawh ti tawh lovin Council tiin an thlak ta kha a ni a. Chuvangin Delagates te pawh an fimkhur a, security lam pawh an uluk hle a ni. Orginazation lian tak UN hriatpui aiawh lo chuan tel theih emaw luh theih emaw a ni lo va. Tin, NGO hrim hrim pawh Ecosoc hriatpuina tello chuan tumah luh phal emaw tel phal emaw a ni ngai lo. A chhan chu, khawvel hmun hrang hranga NGO lian te hnathawhdan leh Sawrkar lam atanga thu kallam leh hawnglam zir te a ni hlawm a. A tul phei chuan ram thenkhatte chu nasa takin an zilh mai thei bawk a ni. Heng avang hian Sawm bik ramte atangin an sawrkarin palai a tir a,chungmite chu an ambassador te an ni tlangpui thin a ni. Tin, sawrkar lam ni lo, UN reporteur ten thil awmdan report an pe thin bawk a.

Islamic Organization aiawhin Pakistan Ambassador Masood Khan statement a submit a, amah hian a chhiar chhuak a. A ni hi Pakistan's permanent Representative to the United Nations a ni. A statement hi interesting tak a niin ka hria a. Mizo tawnga lehsak hial a tha khawp mai. Muslim te ngaihdan hi kan hriatthiam pui a ngai ve a. An dinhmun leh an nihna te pawh kan hriatpui a ngai a. Hmun hrang hranga Muslim te tawrhna pawh chiang takin a tarlang ve a ni.

Chutiang level chu a nih avangin khawvel hmun hrang hrang atangin mi pawimawh an an rawn kal a, a bik takin Japan, USA,Canada,New Zealand, etc. atang hian member an tam lehzualin ka hria. An active deuh pawh a ni mahna. Zing Dar 10 atanga tanin hun hman a ni a. Human Rights Council President Mr. Doru Ramulus Coste chu a chair a, mi pawimawh tak takin an thutpui bawk a. Ram hrang hrang; Japan, Mexico, Brazil,Canada, USA, England etc.. atangin report tawifel tak tak kan ngaithla a. Chu report an pek rual chuan a tawp lamah rawtna an siam tel nghal thin a ni. An thu leh hla a felfaiin mi te inpekna a fakawm thin ngawt mai. Mihringte hriselna, dam reina, tawrhna, ei tur nei loh vanga harsatna hrang hrang te, indona avanga tuarte leh kawng hrang hranga Mihring an nihna tihbawrhban sak ho te dinhmun hian rilru a hneh duh khawp mai. Bengvar thlak ka va ti chiang em.

Tichuan, darkar 4 chhung kan ngaithlak hnuah Chairman chuan hmalakdan zel dan tur leh hmalak tawhnaahte lawmthu a sawi rualin September thlaa New York lama meeting awm leh tur atana inbuatsaih leh theuh turin ruat bik te chu a sawm a. Mi pawimawh tak takte inkawmna hun an siam te kha intluktlanna hmanraw tha tak a niin ka hria. Mahse, pum lam a rik deuh ruk ruk tawh avangin UN Cafeteria lam kan pan ho leh ta a. Building chhunga ka hmelhriat ve chauh, mahse ka thianpa Wilton erawh chuan kum tam tak a lo thawhpui tawh UN Expert thenkhatte ho nen chawhlui kan kilho a. A hlimawm mai pawh a ni satliah lo va, an zarah UNO kalphung leh hnathawhdan kawng hrang hrang ka hriat phah niin ka inhria a. Thil harsa taka kan lo ngaih thin tam tak chu harsa tak a ni lo va, thil ho lam taka kan lo ngaih thin te chu a lo ho lem lo hle a ni tih te ka hriat phah a.

Tin, vanneih thlak takin Geneva ka thlen khan city chhung lun lai bera Hotel changkang tak pakhat 5 stars an tih ai pawha ropui zawk tur Geneva khawpui timawitu Tuipui kama "Grand Hotel Kempinski Geneve" an tihah ka tan hmun min lo buatsaih sak avangin ka lawm hle a. He Hotel tukverh atang hian Geneva khawpui timawizualtu fountain lian tak van lam hawia tui phuh chhuak vut vut mai te chu mawi em em mai hian a lang thei a. He fountain hnung lamah hian Prebyterian kohhran dintu John calvin-a Museum a awm bawka, chuti lai hmun chu tunah chuan old city tih a ni tawh a. Kan thlenna hotel lam hi new city chu a ni tawh a. Bulding leh Market te pawh tuilai mithiamten an duan a nih avangin a tunlai hle. Kan hotel sirah chiah hian train ang deuha siam mahse khawmuala tlan thei eng eng emaw entertainment atana an siam a awm a. Mihring pawh an tam viau a, ramdangmi an tam em em bawk a ni. He tuipui kamah hian chhas nena han ti ti na vel tur hmun fianrial tak tak a awm bawk a. Tin, Bike dangdai tak tak Parking a awm bawka. Ka Harley Davidson hmuh pakhat phei chu a chak tha viauin ka ring a. Chanmari leh Bawngkawn inkar pawh reilo te chhungin a tlan thlen thuai ka ring. Nalh ka ti em a, a thal ka lak sak nghe nghe a, mahse thenkhatte in di tlawk tlawk lai hmuh fo erawh a nuam fo lo..:)

Tin, meeting hunlai leh Lobby vela min buaipui tur UN Expert Wilton chu UNO lamin a tulna apianga a hman atan Mercedez Car thar tha tawk tak hi an kawl tir bawka. Vahkual vel pawh a awlsam phah hle a. Tin, He Hotel hi zankhat riah man Franc 500 a ni a, chu chu US Dollars 450 vel a ni a. Breakfast ei man pawh hi billa a landan chuan Franc 50 a ni a. Mahse, a tuihnaiin ei tur a tam hle. Room lian tak khum 3 thawl taka dah theihnaah min dah a, zan lamah roomate ten nula khawhar hnem tura min chhuahsan hlawm avangin mahniin tv te ka en vel mai mai a. Chutia hnemtu mamawh taka ka awm lai chuan a hun te-a rah thin, a hnah pawh uai ve ngailo chuan vanneihthlak tak maiin aizawl atangin mi rawn call hloh mai chu ka lawm kher mai. Chawlhkartin mai ka hmaih phal ngaih loh Ningani zan apianga lo chhuak thin "The Prison Break" pawh ka en hman ta lo mai pawh ni lovin, ka hrechang tawhlo hrim hrim a ni. Darkar 2 dawn kan in bia a, a bill pek turte ka ngaihtuah letin ka inthlahrung ngei mai. Tu tih erawh ka sawi lovang auch..

HMANGAIHNA PAR CHHUANG (Part-1& 2)

2007-08-18T16:19:00.000Z

(Hmangaihna thamrallo beiseina nung)

Hun leh ni te an ral zel a, hnah hlui te an til zo va, hnah tharin an thlak leh thin. Thil hlui te chu hlihlawnin a awm a, thil tharin a thlak leh thin thin. Hmana kan theihnghilh theih pawha kan rin ngaih loh kha tunah zet chuan kan ngaihtuah chhunzawm ta meuh lo va, nunhlui te chu hnutiang chhawnin hma lamah kan pen thin. Mahse, hmangaihna erawh nitin a thar zel a, chuai tih ni a nei lo, hmangaihna hnah chu a uai ve ngai lo va, a par vul reng thin zawk a ni. Hmana kan hmangaih lung duh kan then tak te pawh dawn kir changin chu hmangaihna chuan a rawn par chhuah pui leh a, a rawn ti vul thar leh thin a lo ni. Chu hmangaihna chuan ramri a kham thei lo va, kori a tu ngai hek lo. Chu hmangaihna chuan tuifinriat zau tak pawh kal pelin, van dum pawl piah lam ramah pawh awm san thin mah se, awmhmun tlukin a hnai a, thlaraua awmpui tlukin thinlai hnemtu ber a ni fo thin. Chu hmangaihna chu a ni daih ni awm ve ngai lo leh chuai ve theilo 'Hmangaihna par chhuang' an lo tih thin chu.

Tlangval pakhat hi a chin hriat reng reng loh vin hun rei tak a pil bo vang vang mai a, thenkhatte chuan misualin an dah tha tawh a nia nge tiin hriatreng an tum tawh lo va, a then erawh chuan khawi ilo lai Taninah a tang a nia nge tiin a rawn chhuah leh hun an beisei a, thenkhat te erawh chuan mi ui, mi ar-ah a chang ta a nia nge tiin ngaihtha taka awm hram hram an tum thung a. Mahse, hmangaihna mit nena nitin lo thlir a, engtik lai pawha beiseina mei mit ve ngailo, tlumtea thlira nitin thlirtu-i erawh chuan a tlangvala a hmangaihna chu a dai ve ngai lo va, miten kawng hrang hrangin a chanchinte chu lo sawi hnawng thin mah se, beiseina thamrallo tarmit nen a hmangaiha a hmangaihna chu a hmu chiang a, thamral tir mai a tum hauh lo. Tuktin nichhuak chhiarin a hun a hmang a, engtikniah emaw chuan chu a beiseina chu la thleng dik dawn tlata a hriat avangin hlimna thuruk chu a nei a nei a ni. Valdangten helin thlemna chitin reng hmangin tihlawm tum thin bawk mah se, a hmangaiha a hmangaihnaah chuan a chiang tawk em avangin an inkara hmangaihna hnah chu uai mai thei hian a hre lo va, a tan nitin beiseina thar nen a hun leh ni te a hmang liam thin a ni.

Tlangvala erawh chuan, kha leh chen a chanchin mumal a hriat tawh loh, nula a zawnga nula hmeltha leh piannalh, aw no tak leh nula bengvar tak maii chu a tan a rinawm zovin a ring tawh ngai lo va, engti khawpin a hmangaihna pawh lo sang thin mah se, chanchin hrilh hre tur zawkin a hrilh hleitheih loh avangin theihnghilh hram hram a tum a, inthiam lohna lian tak nei chungin, tlangval fel fai tak, a mah hmangaih em emtu a lo tawng ta a nih pawhin lawm taka lawmpuina biakthu hlan chauh lo chu a tan tih theih a awm tawh lo tih a chiang a, inthiam lohna nasa takin a bual a, a hun leh ni te chu a hmangaihi tan awmze nei hian a hre tawh ngai lo va, a ngaihtuahnaah te chuan awm reng thin mah se, a thinlungah 'hmeichhia leh uite a chul nel peih peih' tih te chuan a rilru a keuh tlu a, kaithawh zawh rual lohvin a bawhbet thin a ni. Mahse, a tan hmangaih dang han neih san ngawt chu thil awl a ni lo va, hlim taka lenlaini han hman te chu har sa a ti a, a theilo a ni. A hmangaihi a hmangaihna chu a tla hniam ngai lo va, a hnah pawh a til chuang hek lo, mahse an inkara indaidanna thingluang lian tak inkham ruah avang erawh chuan a ni chuan beiseina thamral chauh lo chu chan tur nei hian a in hre tawh lo a ni.

Nula-i pawh chu a chang chuan a han beidawng dawn rum ruma, a thian tha tak tak engkim a lo hrilh thin te pawh chuan fuih lam aiin an beidawipuina lo chu han ti ti pui tur an hre tawh meuh lo va, an inkawm ho chang te pawh chuan tlangval dang han dem der vel te chu nuam an ti a, chutia an thiannu khawhar taka a awm reng chu thain an hre lo va, an lainat a, an khawngaih a, an duhsak bawk vang a ni ngei ang. Eng emaw chang chuan han nui ve bawrh vawrh thin mah se, fim taka a han ngaihtuah chet chet chuan tlangvala hmangaihna chuan a thinlung a luah tlatin a hria a, a 'feel' tlat si a ni. A chang chuan mumang lamah te a han mang phan ve bawk thin a, mahse a han harh chhuak a, mumang mai a nih thin si avangin a biangah mittui a lo luang chhuak a, a hreawm ti luttuk chu han tah hawm hawm mai te a duh thin a ni. khawvel hi nuam a ti tak tak thei lo va, then leh rual tam tak nei bawk mah se, mal tlat riaua inhriatna a neih tlat avangin a khua a har ngawih ngawih a, hnemtu dik tak a hmangaiha tanghnem chu a thlahlel ngawih ngawih a ni. Engtikniah emaw chuan kan la intawng leh ang a, a tana ka rinawm zia leh a tana ka inhuam zia te, a tana ka nun zawng zawng ka hlan fak vek thu te hi awmhmunah ka la hrilh ang a, hlim takin kan la khawsa dun ngei dawn a ni tia a ngaihtuah chang te chuan a hlim thin a, a hmangaiha tana hreawm tinreng a tawrhna te chu a thlawn lovang tih a ring tlat a, hreawm tinreng tuarin rinawm takin a awm thin a ni.

Kum tam a ral hnu meuh chuan ni chhuak zawnga ni chhuak duhawm leh kum a zawnga kum duhawm a her chhuak ta. Beiseina thamral chauh chantawk neia inhria tlangvala chuan a beisei leh tum vang reng ni hauh lovin a hmangaihi te khua a thleng ta thut mai. Fanau maltluan chawia hlim taka mi nuthai lo ni tawh tura harsa ti taka a tawngtainaa a lo chham tel thin a hmangaihi chuan fa engzatnge a neih tawh ang a, tunge a pasal ni ang tia a ngaihtuah buai reng reng laiin huphurh tak chung chuan an tualzawl chu a han pen lut dawn a, a tawng tur leh a chetdan tur te chu a han ngaihtuah lawk leh zet thin a. A chang chuan a mittui a parawl a,a han hru fa leh rih thin. A han hawi vela, hmana a len fo laia Lamkhuang kungte chu kuttum tiat tiat tur hian a lo sen thiau hlawm a, an kawt vela pangpar erawh a chul tih tih hlawm tawh a, hmana a lenlaia par vul chuk ang kha chuan awm tawh lo mah se, a tang par te chuan an theih ang angin mawina an chhuah hram hrama, an par chhuak ve hram hram hian a hre tlat thung a. A han inngaihtuah nawn leh a, a hmangaihi chu a nu leh pa bakah a pasal leh fanaute nen lo awm khawm ta ang ni se, engtinnge ka han chet vel ang tia a ngaihtuahna bing chum chum chung chuan 'ka nih nih ka ni ang' tichung chuan a pen lut ta a. (chhunzawm tur)

Part-2 (Part-1 chhunzawmna)

Kawngkhar a han kik tur chu a tim deuh thut mai a. A chhan chu naupang aurawl ri leh infiam ri a hriat vang ani pakhat a. Tin, Nula-i pasal pawh chu lo awm ve ngei turah a ngai a. A chhan chu Chawlhni tuk, zing chaw ei hma hret a nih avangin chhungkaw kim hun a ni si a. Mahse, a ni tan minute khat lek nghah khawtlai pawh harsa a ti a ni si a. Tichuan, a aw a han thian a, a hmui chu a han liak kual a, a han in sangmar nawn leh a, kawngkhar chu a han kik ta a.

Trawk trawk trawk: Lo lut rawh, tunge ni (Nula-i nu chuan inchhung lam atang chuan a rawn ti a)Kawngkhar chu hawng pahin keimah ka nia, Ummm-i a awm em? a han tih rual chuan, pindan atangin Tunge tih hmel pu fahran hian Nula-i chuan a rawn bih dek dek a. Chutah Nula-i nuta fate pawh chuan, chu mikhual hmel an hmuh chuan an thil cheih kual vel pawh chu an tawp a, an lo thlir ve dak hlawm a. Pindan atanga rawn dak chhuak Nula-i chu a mengphawk a, a mit a han nuai a, mahse a mit chuan a hmufiah hle tho si a. Mumang emaw ti niawm fahran hian a melh ngai chu a han melh deuh vang vang a. Mahse, tlangvala a ni chiang a ni tih a hre ta a. A pindan atang chuan rawn chhuah mai a tum na a, mahse, tianghawl lo chuan a rawn chhuak thei si lo, a tiang hawl thin ber naupang hovin inkhualtelem nana an lo hman sak avangin choka lamah an lo dah sak daih si a. Chutia pindan atanga a rawn chhuak nghal mai ta lo chu Tlangvala ngaih chu a thalo ta deuh deuh a, a pasal nen emaw a bialpa nen emaw an ti ti laklawh lai em ni dawn chu aw, ti te pawhin a ngaihtuahnaah a lo lut hman a. Mahse, thil awmzia a han hriat hnu chuan a hrethiam ta a.

Naupang inkhualtelem rual leh pi ber an awm avangin han pawm vawng vawnga, han fawh chawt chawt mai chu a awmna society tih ve ngaih loh thil a nih avangin insum hram hram a tum a. Mahse, a rilru erawh a hlim a, a fala han kawm thuai thuai mai chu a duh a. Pa ber thenawmte ina leng pawh chu a rawn lut ta a, awww, nang i ni maw, ekhai, i hmelte chu a va lo danglam ta ve, ka hai dawn che alom mawle, tih pah chuan an han inchibai a, ekhai, Mami-nu chaw han thlak belh leh rawh khai, tlangvala hian chaw ei ve nghal rawh se, a han ti a. Nuber-i chuan Mamipa thlak belh a ngai reng reng lo, ka chhum tam a, tukdang zawng aiin ti pah chuan, a ni te chu sap rim a nam tawh ang a, chaw pangngai pawh a heh vak tawh lo tawp ang. A han tifiamthu a. Tlangvala chuan, aaaa, ni bik lo ve ka pi, kei hi chu Zo ve tak mai ka ni a, kum 6 ngawt mizo chaw ka ei lo na a, hmana ka heh ang khan ka la heh reng tho a nia, a ti fiamthu ve a, mahse, a mizotawng hi a pai deuh hlek tawh a.

Mizotawng kum 6 meuh tawng chhuak ngai lo chu a thluk lamah a ti awn kual diklo deuh hlek a ni mai thei. Pi ber chuan ekhai, i tawng chu a va sap talh talh ve mawle, ti pahin a fanu chu a han melh zeuh a. Nula-i chuan ka nu chaw chu kan ei mai dawn em ni inkhawmte in tlai ang e, a han ti a, naupang ho pawh chu a nun a rawn lam a, an hawng ta hlawm a, tichuan hlim takin chawhlui chu an kil ho ta a. Tianghawl lova kal thei lo Nula-i chu inkhawm ve thei a nih loh bakah in nghaktu ber a nih avangin a nu leh pate pawh chuan, Mami, tikhan in lo nghak rawh u, Tlangval, lo nghakpui la, hun te i neih chuan. Tichuan, inkhawm ban veleh kan rawn hawng ang a, Mizo chhang i kang ho ang u tih pah chuan an nupa chuan an chhuahsan ta a.

Tlangvala: Ka mumang emaw ka la tireng a nih chu, entiziange i ke chu ni reng renga?

Nula-i : (A lung a chhe thut a, a biangah a mittui a luang a, a chhang lawk thei lo va)
Tlangvala: Engtiziange, i trap elo, ka zawt fuh vaklo che em ni? ( a han ti a)

Nula-i : (Insum hram hram tih hriat fahran hian) Fuhlohna awm lo ve, ka lung a chhe thut a, chuvang a nia.

Tlangvala: Aw, ka hrethiam khawp che a sin, kan awmdan hi a mak tiraw, mumang a ang ngawt mai.

Nula-i : Nia, U.... englo a nia, kei chu, i tan ka tling tawhlo tih ka hria a, mahse, i thianah tal chuan min la en thei ang tiraw?

Tlangvala: Engtiziange? chutiang te i sawi tak mai le?Nula-i: Ih maw, min hriat tawh pawh ka ring lo va, kei chuan ka thinlung zawng zawng ka pek tawh che avangin, i tan rinawm takin ka lo awm fan fan a. Mahse...( A mittui a tla ta zawih zawih a, a sawi zawm thei leh ta lo va)

Tlangvala: (Nghalhlel tak chung si, hlauthawn hmel tak chung si hian, a chhan hun a nghak a) chuan, engtinmaw?

Nula-i: Ih maw, i chanchin hre zui miah lo chung pawh khan, i tan rinawm takin ka lo awm fan fan a. Ka thiante leh unaute pawhin i tar hlum dawn em ni? nupui dang a nei daih tawh ang, ngaihzawng dang hi nei tawh mai rawh, min ti nasa em em a.

Tlangvala: aw, aw, aw, chuan engtin zel?Nula-i: Mahse, khawvela ka hmangaih ber leh a awmchhun i nih avangin ngaihzawng dang neih hi ka thei thlawt lo va. Mahse, kumin kum tir lam kha chuan ka bei a dawng ve deuh tak tak ta a. A ni hi, nupui a nei tawh ang a, chhungkuain hlim takin an khawsa tawh a niang, kei hi ka aa em ni? tih tein ka in ngaihtuah ve tan a. Chuan, Officer pakhat hian min neih nghal hi a duh a, min duh phawt chuan a ni mai, hi a ti ziah a. Mahse, ka duh thu pawh ka sawi mai chuang lo va.. Mahse... (part-3 in chhunzawm tur)

My Gibson Les Paul

2007-06-24T14:29:00.000Z

Tunlai hi chuan miin tingtang a han tih tawh chuan guitar alom tia lo hrilh an lo awm ve chhen tawh nia. Hmasang mizo pi leh pute khan guitar an hre ngai lo va, an nei ve lo. An neih chu Tingtang a ni. Chu an tingtang chu Sap tawng chuan Guitar an ti thung a, mizo tawng chuan tingtang a ni thung. Chuvangin he mizopa hian guitar a ti dawn lo va, tingtang a ti dawn a ni..:-)

Kum 1987 vel khan kum 9 mi vel ka ni a, kha tih lai khan kan sap hla ngaihthlak ve thin ber chu: Guns & Roses te kha an ni a. An rual hian Scorpions leh midang tam tak pawh an lar tel hle a. The Eagles te hi sawi loh alum ni se. Mahse, chung zingah chuan keini naupang ho tam tak kha chuan Slash-a guitar Gibson Les Pual ngei mai kha mittla dawn dawnin kan lo thlir thin kha a ni a. Sweet child O'mine tih hla vel a han zut ngat phei chuan nalh kan va ti thei chiang tak, chil thli far lo chauhvin kan en thin kha a ni a. Chuta ka rilrua thi thei miah lo chu a tingtang Les Paul Sunburst ngei mai kha a ni.

Hun a lo kal zela, zirna belin Phai lamah te kan han awm ve tan a, mahse Slash-a tingtang ang Les Paul erawh hmuh tur avang kher mai. Phaia kum 5 ka awm chhung zawng khan pakhatmah ka hmu lo va, ka thianpa pakhat Vai musician Joel chuan Les Paul Studio a nei thar a, kan va awt thei tak. A ni hi a pa USA ah a awm avangin a fapa tan a rawn present kha a ni a. A ni hi guitar ai maha Keyboard thiam zawk a nih avangin chuti teh chiamin a Les Paul Studio pawh chu a ngaihlu lutuk chuang lo va, han lei sak dawn a ralah chuan a phal hauh si lo vang.

Chuvangin hawh sak leh hman sak chu keini a thian tha te tan chuan a ui reng reng lo va, kan ta chei deuh ngawt zel a, tunlai kan Mizo zaithiam lar Michael M.Sailo-a tak hian a sin perh ngun ni, a hawh sak reng mai khan ka hria..:-) Vawikhat chu Thal Favang Kut kan hmang a, chutah chuan he Les Paul ngei mai hi kan hman sak a, Michael-a te ho nen hian concert ang reng kan nei ho a, kan hla zir laia duh tawka kan hman sak Effect neitu Banglagesh lam vai pakhat hian kan concert neih ni ber kher hian a Effect chu a mamawh tlat mai a, a rawn la daih mai a, Effect tello vin ka han zut ta a nih kha, kut hnu a van ngan duh chiang. Michael-a vang a ni e, guitar solo hi paih ila, ka ti a, a phal lo va, a hangin ka han zut ta tlawng tlawng mai kha chu, a zahthlak duh khawp mai..:-)

Chutiang khawpa mi rilru zau leh thiante tana thil phal tak mi a nih avangin Mizo thil tih nikhuaa Music Band anga kan zai dawn reng reng chuan kan hman sak ngei ngei thin a. Mahse, Les Paul Studio hi chu Les Paul a zawnga quality hniam leh man tlawm ber pawl a ni a, tin, a rawng pawh wood rawng deuh tawp a nih avangin a ri lam aiin a hmelah kan buai zawk ani chek ang, kan duhthusam Les Paul kha chu a ni hauh lo, mahse perh nuam kha chu kan titlang a ni. Spicer College hovin an college chhunga zaithiam zawng zawng te pualin Album siam a tum a, chutah chuan kan thianpa Joel-a bakah Michael-a te ho pawh chu zai tur leh musician zingah an tel ve a. Keipawh Joel-a hian a ma hlaphuah "The River" tih hla country style deuha a phuah chu perh sak turin min ti ve bawk a. Khawvel hmun hrang hranga an thehdarh tur leh an college hmai tilang thei tur a nih avangin an duh uluk hle a. Tichuan, a hman remchang apiangin recording-ah an voice an thun a, remchangah sound track nen an siam rem thin a. Keipawh kan thianpa Joel-a chuan a room ah min hruai a, ka hla hi han perh chhin teh, a ti a, vawihnih kan perh chhin a, a tha, i kal tawh ang, a ti ta a, recording lam pan chuan kan chhuak ta a.

Chutia, vawi hnih emaw chauh zir kan nih avangin recording lamah uluk zawkin kan zir leh ang chu tiin ka rilru pawh a hmanhmawh em em lo va, tichuan recording hmunpui kan lut a, mi an lo tam ngang mai a, hour system a fees an lak avangin mi re re an hmanhmawh tlangpui hi a lo ni a. Joel-a pawh chuan kan zai chhin ang e, lo rem rawh aw, a ti a, a zai a, theih ang angin room pakhat atang hian ka lo rem sak a, headphone hmangin. Tichuan, mi an tam em mai, zan dangah kan ti leh mai dawn nia, tiin kan chhuahsan leh rih a, mahse, zan dang a lang ta lo, Album hmel hmang an rawn siam chhuak ta, release turin chanchinbu pamah an chhuah tih ka hriat veleh Joel-a chu ka han zawt a, a ni lah chuan, It's ok, not that bad, min lo tihsak hmiah mai a. Tichuan, release zan hian ring mangkhengin an play a, tin Joel-a hi an musician leh mawhphurhtu ber pakhat a nih avangin a hla hi an sak tir deuh kher bawk a. Mahse music hi play back an hman avangin livea rem a ngai chuang lo va. A Les Paul Studio nen chuan a hla phuah country Style "The River" tih chu kum khuaa ka kut chhuak ni ve turin albumah an thun ve ta a ni. Chu chu Les Paul ka perh hmasak ber a ni.

Hun a lo in her zel a, ram dangah te kan han chuang chhuak a, mahni thawh chhuah ngeia kan han khawsak hnuah chuan naupan zual lai atang puitling kan nih thlenga ka it reh theih loh Gibson Les Paul Standard Sunburst ngei mai chu neih ve hlan ka nghakhlel em em a. Theih ang tawk tawka sum khawlin ka duhthusama tha leh ka mit la bertu Slash-a hman ang ngei mai "Gibson Les Paul Sunburst Standard" chu neih lungkhawng tak meuh meuhvin ka lei ve thei ta a. Ka va lawm em. Ka lei ni khan inah ka hawn a, ka khumah ka zalh a, Pathian hnenah lawmthu ka sawi hnuah Mizo Kristian hlabu a mi, "Lal Isua chaknaah in nghatin" tih hla ngei mai kha ka han zut ngei a. Hei hi ka guitar thar nena hla ka zut hmasak ber a lo ni ta a ni.

Pathian zarah thenrual tha te ka lo nei ve a, mi zai kan rem sak ve theih ngawr ngawr chauh ni mah se, concert teneu neuh neuhah tingtang remsak tura sawmna ka dawng ve leh zauh thin a. Biak-In leh fellowship velah kan perh ve naw naw tih lo chu chutia han perh vak turin kan thiamnain a tlin si lo. Mahse, Mizo tlangval hi a zam bik lo va, a hun neih ang zelin a perh ve leh zauh thin a ni...:-)

Check it out here:

Mother's Day (Chun'nu tan)

2007-04-10T08:19:00.001Z

by: LP Sailo

"Chun'nu Lunglawm kim ve nan, ka neih rohlu hmangaihna hlan let ve nang e! Run timawitu Ka Nu kiangah chuan a hrailengten nui hiau par tlanin hlim zai kan vawr thin! A ni, a hmangaihna chuan a fate hrui angin min phuar tlat a, a rilru leh suangtuahna chenin min tuam thin. Aw, he ti em a hmangaihna ril hian a ni maw a fate min lo hmangaih le, keizawng sakhming chullo ka chun'nu nunnemi hriatreng nan nghilh loh par hlan zel ta nge!"

A hmasain Mother’s Day tia kan hriat lar, Nute Ni lo chawrchhuah dan tlemin han thailang hmasa dawn ila; Kum 1600 vel khan England ramah chuan Mothering Sunday tiin Easther Sunday atanga Ni 40-na ah Nu te chawimawina ni atan an hmang tawh thin a.

Tin, Kristianna in Europe khawmualpui a tuam chhoh zel takah chuan a hnu deuhah Mother Church tiin an nu te chawimawina ni atan Pathianni ni khat chu an lo serh hrang tan niin alang. Tichuan, Kum 1872 vel khan USA-ah an hmelhriat chho veleh a, kum 1907 khan Pi Ana Jarvis leh a thurualpuiten theihtawp chhuahin mi pawimawh tak tak Minister te, Business mi te leh Politician hote hnenah ziakin National Holiday a hman ni turin an lo nawr chiamna chu an hlawhtling chho hle a, kum 1911 phei chuan state tinten an hmelhriat chho tawh a ni.

A hnu deuhah an President Woodrow Wilson chuan 1914 kumah official-in National Holiday atan a lo puang ta bawka. Tin, hetih lai hian Europe ram thenkhat, Denmark, Finland, Italy, Turkey, Australia, leh Belgium ram te pawh hian Mother's Day chu May thla chawlhkar hnihna Sunday-ah an lo hmang ve thin tho bawk. Chumi zulzuiin USA pawh hian May thla chawlhkar hnihna Pathianni chu an lo hmang ve ta a ni.

He ni pawimawhna hi sawi teh chiam ngailova hrethiam mai turah in ngai ila; Hringmi kan chan chhunga kan nun tidanglam theitu leh tikhawlo theitu chu kan nu te hi an ni a. An rilru puthmang a zirin an fanaute kan felin kan sual thei a ni.

Khawvel missionary ropui leh communist kulhbang su tlanga Lal Isua chanchintha hriltu pa huaisen leh dik Krista Tawrhna(Tortured for Christ)tih lehkhabu ropui ziaktu Rev.Richard Wurmbarnd te chuan "Ka nu ang hi khawvela nu zawng zawng te hi ni teh reng se, khawvel hian Tanin(Prison) a mamawh lo tawp ang" a lo ti hial mai a ni.Tin, Khawvel doctor hmingthang leh lar tak Siamese naute phir lu inzawm tlatte pawh dam biai a zei damtu miin Gifted Hand tia an koh hial Dr.Benjamin Carson, MD(Pediatric Neurosurgeon) chuan 'ka nu hi tuna ka dinhmun min hruaithlengtu a ni a, a mi enkawlna avanga vawinni hi thleng thei chauh ka ni' a ti. A nu tawngtai sakna leh enkawlnaah lawmthu a sawi bang thei lo.

Heng kan tarlan thenkhatte atang pawh hian pa tello va Nu te thil tih ropui theih zia an tarlang a ni. Keini Zofate zingah pawh Nute pawimawh zia sawi thei kan tam ang a, Nu hmangaihna ropui zia leh ril zia uar taka sawi tur nei kan tam awm e. Hmanlai deuh phei chuan paberin tapchhak kilah hnang hlai pahin nu ber bai chhuan a vil saka, nu berin puan a tah san hlauh hlauh thung a, chutihlaiin a bai chhuan a lo phul liam meuh chuan, pa berin, "ekhai! Mama nu i bai chhuan a so liam e, Fate u lawm rawh khai!" a ti thin. Bai so liam lo chu bai fuh lo tihna a ni a, nu ber bai a so liam barh barh erawh chuan chhungkaw lawm a kim thin. Pa berin chu chu hriain tapchhak atangin a thai duhlai chu a ko thuai thin reng a ni.

Chhungkaw tihlimtu leh nun ti famkimtu chu Nute hi an ni a. An tello chuan hringnun hi a nguai ngiai a, a khawhar thlak ngawih ngawih thin. Chhungkaw hlimna thuruk kawltute an ni a, nu berin inchhungkhur a awp lum thiamdan a zirin chhungkaw nuam leh chhungkaw hreawm a siam thin. Chhungkaw nu ber awplum lohna inchhungkhur chu a rethei a, dam lai thlanthim ang maiin a thim mup mai thin a ni. Kan naupan lai deuh hian Kan thianpa kawmngaih tak pakhat chu a nu'n hunlo takah a boral san avangin nu nei lo a lo ni ta reng mai a. Vawikhat chu Mother's Day a lo thlenga, Biakin-ah Nu-te chawimawina hun hmangin mifaten an nu te chu pangpar mawi tak tak an hlan a, lawmthu an hrilh laiin, a ni chuan nu nei ve tawh lo a ni tih a in hrechhuak thut mai a, Mi faten "ka nu i mi enkawlna avangin ka lawm e" an tih sap sap laiin a ni erawh chuan hrilh tur nu a nei ve ta lo. A rilru suangtuahna vakvel chuan a nu ngaih a tizual a, a biangah mittui lo luang chhuak chuan a ka a hup zo ta lo, a trap ta zawih zawih mai a, a nu hmangaihna chhang let hman lova kha leh chen a lo awm kha a in thiam thei lo va, na a ti a, hreawm a ti a ni. Aw, ka nu khan min la dam pui ni se ka hmangaihna hian a va tuam let dawn chiang em tiin a thinlung atanga rawn hnam chhuak zawih zawih a mittui chu a hul hlei thei lova, Mother's Day a lo thlen apiangin a thinlungah a nu hmel a lang thar leh thin.

A nunna pe a, an hmangaihna chhiarsen rual loh thuk leh ril Lal Isua hmangaihna hnaih bertu chu Nuin a fate a hmangaihna hi a ni. A ni, Nu chuan a fate a hmangaih a, a rilruah an awm reng thin. A thinlung zawng zawng a pe a, ram hla taka an awm pawhin a tawngtai sak a, a hrereng thin. A suangtuahna vakvel chuan a fate a awmpui a, tawhsual leh hreawm tinreng an tawh hlauvin thindama awm har a ti a, a hmangaihnain nitin a awmpui thin. Pa ber lung tih awi loh hlauvin hreawm tinreng a tuar huam a, a tuar chhuak thin. A ni, Nu te hmangaihna hi a thuk a a sang a, a ril bawk a ni. Nausen kan nih a ta hnuntui nen a fate min chawm liana, hnute tui a lo neih tam nan, a tui tih lem loh hriselna tam tak a hmawm luih hram hram a ngai thin.

Chaw kan ei theih hma a ta chaw min fah thin a, kan tlei loh hlauvin min awi nileng thin. Kan lo seiliana kan hrisel loh hlauvin kawng engkimah a tha ber min zirtir a duh a, zirna run kan belh chinah phei chuan a rilru zawng zawng mai chu a fate enkawl nan a hmanga, hreawm tinreng karah a hmangaih hrin fate tan a theih tawp a chhuah thin. An sual pawha ngaidam a, thu tha leh zirtirna dik kawhhmuha ngilneihna tinrenga enkawl thintu an ni a, Sual rawng kan bawlin a muhil ngai lo va, a rilruah a fate a ngaihtuah reng thin. A ni, Nu te hmangaihna chuan a fate a tuam tlat a, a endawng ngai lo. He ti khawpa hmangaihna nena min enkawl thintu kan nu te hi kan chawimawi ngai em? Kan tana an thinlung petute hi kan hmangaih let meuh em? hmangaihna chuan hmangaihna vek a phut let tlat a sin.

Kan hmangaih ten min hmangaih let si loh chuan kan rilru a na a, kan nun a hlim thei lo thin. Nu-te chawimawia hmangaih let nachang hre lo khawpa kan bo a nih chuan inenfiah kan mamawh tihna a ni. Hmangaihna nena min chawmliana min enkawltu kan nu te hian hmangaih let an va phu em! khawvel ram tam zawkten NU te tana NI an siam hi a ropui a, keini pawhin thinlung leh tih tak zetin kan nu te kan hmangaih let ve zia kan tilang ve dawn lom ni? ka nu ka hmangaih che a sin, I mi enkawlna avangin ka lawm e! kan ti ve ngai em? Zofate hian zir tur kan la nei tam awm e. Kan nu te hi chawimawi a, duat taka enkawltu ni ve turin kan thinlungte i sawiharh thar leh ang u.

Hla thu chuan; Ka chunnu kiangah ka lunglawm a kim, Ka rilru hahin min chhawka, ka tana a rilru min pekna te, min tawngtai sakna te kha a va hlu em. A hmangaihna chuan a hraite min tuam lum tlat a, suahsual rawng kan bawlsanin hlim ni reng a nei ngai lo. Heti ema hmangaihna nena min chawiliantu ka chunnu tan, enge tihsak ve theih ka neih aw! thil ropui tak tihsak thei lo mah ila, ka tih theih awmchhun a hmangaihna chhanlet chu ka bat a ni zawk e. tiin.

Lalsangzuali Sailo hla phuah fuh zet "Thlan Nung" tih Hmingtea Chhangte sak hi ngun takin lo ngaithla ve ta che:

Ka Suihlung A Leng Em Mai..!!

2007-02-27T15:51:00.000Z

Chhungkim dar ang lenlai dawn kira, ka hringnun lamtluang ka thlir kirin ka suihlung a leng vawng vawng. Hmanah chuan chhungkaw kim takin "sem sem dam dam eibil thi thi" tiin in huphurhna awm hauh si lo hian kan awmkhawm tel tel thin a. Kan in leh lo ngeia keimahni buh leh bal thar ngei mai kan han fak thin te kha a va lo ngaihawm em! kan thenawm khawvengte that zia leh kan chhungkaw chunga an ngilneih zia te kha thu hian ka hril zo lo. Chawhmeh nei tui deuh leh hrawk fah rimtui nei zawkten thenawm khawvengte kan in suah a, Ka nu ka pa hei hi lo hmeh ve teh u, ka nu bai a nia, a tui reuh lutuk ti pah fawma thenawm naupang rawn tirtu a chunnu chawhmeh siam te kha a va tui thin em.

Tlaikhua a lo thim hnaia, khawthlang lam ni herliam mai tur eng deuh phut te chuan naupang nih a ti nuam a, tualchai tawk lekin unau hmelhai a rawn her pui thin te khan pawnto a va ti nuam thin em. Thenawm khawveng naupang zawng zawng mai tualpuiah kan inchai a, a pui apang a lian a te chena kan han inkai duah duah thin te kha a va ngaihawm thin. Chutah khua a lo tlai deuh a, atawp ber nan tiin kut invuan meuhvin "trin dial dial trin dial dial" tia, kan chaikual thin te kha ngilhni awm tak ang maw. Khang kan thenawm naupang te kha an la dam kim a nge maw chu?

Kan Zonunmawi nawm thin zia kha chhut tam pauh leh a lo hlu a, a lo nuam thin. Thenawm khawvengte in hmangaihh dial dial leh angkhat pata laitual kan lenna kan Zoram nuamah tlawmngaihna par ang lo vul zel teh se. Hringmi kan chan chhunga kan damchhan chu hlimna a ni a, mi hlim thei apiang hi mi vannei an ni ringawt. A ni, unau in ngaina em em vaimin fangkhat pawh inphel hial mai thin Zofate tana chhenfak kan hnamzia hi i chhawmnung zel teh ang u. Tuaisiala leh Liandova te unau inhmangaih tluk zetin vaimin fangkhat pawh insem dial dial thin ni lem lo mah ila, unau in hmangaih tak leh in thenhrang thei ngai lo kha, ram hla taka thendarhin kan awm a, anka pawh inchhawn theilo hial maia kar hla taka kan han awm meuh chuan hmangaihna pawh hian a lo daih rei meuh lo awm mange tih theih turin a lo dal ve thei ngei mai. Karhla taka Ka mizo puite tan pawh a ni ve ngei ang. Amaherawhchu hringmi kan chan chhung hian kan zonunmawi hi i thlahthlam lovang u, a hlu a, a mawi a, a par a chuai thei lova, kumkhuaa chhawm nung reng turin i ngai hlu ang u. Chu Mizote tlawmngaihna chu a hlu a, mi te tan malsawmna a lo ni thin. Mi te tana malsawmna thlentu chuan malsawmna alet tamin an dawn belh si thin.

Kan pangpar huan mawi tak mai te kha ka va ngai thin em. Kan ningnawi eitu atana kan vulh kan vawkpui note neihni a kan chhungkaw hlim theih zia te kha a va ngaihawm thin em. Kan uipuiin note a han neia, kan unau za kan han in ko khawm a, an hming kan han sa den den thin te kha theihnghilh har ka ti thin. Kan kawmchara Zawngtah rah that theih zia te kha a hun lai chuan min ti hnianghnartu a ni tlat. Kan theite kungte kha a va rah tha thei tak em. Kan khanghu kungpuite kha kan va chhawr tangkai thei em ve aw. Ka nu bazarna khawp hlawh petu a ni ve tlat. Kan thlai tharte kha kan sumhnar chikhat an ni a. Ka nu'n bazar a thlenpui tawh chuan a fate kan hlim thin a, ni chhuak mawi takin tlang sang a pelh tam pui hmain a bazar a rawn hawnga, Anu enge min lo hawn tia a faten kan lo bawr lat lat a, chhang rawngmawi chihrang hrang a han phawrha, a fate hmangaih em em te inangkhat pata min han sem thliah thliah thin te kha mitthlaah a cham reng mai.

Exam a lo hnaia, kan tih that loh hlauin min vil tlat a, kan mut a chhuah chuan chawhtawlhah tuivawtin kan ke min chiah tira, kan muthlu leh tawh ngai lo. Nilenga sikul run bela kan thang vang vang changin in lamah kan tan kan ei tur te kan in tur te a lo buatsaih thin a, result a lo chhuaka, kan pass phei chuan Artui min han chhum sak thin te kha a lo hlu thin a sin. Lehkhathiam tia sawi tur ni hauh si lo, nu ngilnei leh zaidam, a huna naupangte tana mi inpe chunnu ngurpuii kan nei kha kan lo vannei teh e. Mi te angin BA,MA nu ni lem lo mah se, a fate min enkawldan kha MA nu tamtak tluk rual a ni bik lovang. Mizo nunmawi chhawm tlat tura a fate min zirtir thin te kha theihnghilh har ka ti thin. A ni chuan; Khawiah pawh kal ula, tlawmngai ber ula, tha thawh ngaiah in tha ren ngai suh u, Pipute chuan "Tha leh tuisik chu ren thiang a ni lo ve, amahin a rawn awm leh zel", an ti ngai e, tia a fate min fuihna aw te kha a lo va mawi em. Chu kan Zonunmawi ngei mai chu vawng zel nang nge.

Tunah erawh mualza tam tak kar danin thaikawi biahthu mai loh chu in hlan mai a lo harsa ta. Aw, hmasawnna kan tih hi chhungkim te a tih ho dial dial theih ni teh reng se, ka chunnu kiang ngeia awmni khama nitin zantin chen ka nuam thin. An sawi thlang sapui nun hian ka lung a len zo lo va, ka kham khawp hlimna min phuruk sak zo lo pawh hi an demawm bik lem lo ve, Mizo ka ni miau a lawm. Engtinnge mi ramahte zoin hla mawi kan sak theih ang ni. He Mizo nunmawi lo tem vir ve tawh hian Mizo nunhlu chu min ti ngaihlu a, Mizo chaw te, mizo chawhmeh te, mizo artui ngei mai ei a, mizo tui leh mizo chhang ngei lo seilen hnan tawh thisen hian a mizo nunphung a ngai hniam thei lo va, nitin a ngai zual zel zawk thin a nih hi. Thal romei a lo zam a, Si-ar Hrangchhuana leh chawngmawii te kha an bo zo ta em ni tih theih hialin ni leh thla, arsi leh van thiangrengte mawina chu khuhbo a awm ang maiin vanboruak khian awmzia a nei ta lo em ni tih a awl thin.

A ni, keizawng ka suihlung a leng em mai, theih nise, rauthla tira kan runchhung ngeia kan buh changrum leh kan tuithiang va dawn a, awmni kham hial ka nap thin. Hringfate kan dam chhan nun chhungril hlimna thuruk chu kan zonun vulna rammawi Zoramah ngei a awm a, chu chu a hrin Zofaten nghilhni kan nei thei si lo. Nitin hian chu ram ngaih chu a zual thin a, a tello chuan hringnun hian kim lohna riau a nei tlat zu nia. Tu ngaih sawi hlei thei si lo hian kan khawtlang lunglen veng veng mai thin a nih hi. Zotuithiang leh zobawm dingdite vulna ram chu kan ram ngei a nih avangin khawiah pawh awm ila, kan lung a len lo thei si lo. Keizawng ka lung a leng em mai.

Thlalak Lawrkhawm

2007-02-27T00:04:00.000Z

Lalpa zara ka thian tha te nen

Cemetery of John Calvin with Rev.Lallawmzuala Khiangte Family,Geneva

Basel

Corvarch

Home of Upa Zoliana Royte, Khatla

Picnic in Maloja

Maloja

Di Ngaih Lunglen!

2007-02-18T21:27:00.000Z

Tuktin Parmawi iangin zawlkhawpui vangkhaw mawitu i lo nih zel ka beisei a. Keipawh ka rilru tih loh ka taksa te chu an hrisel a, an dam a ni ve mai e. Amaherawhchu, thinlai erawh i tello chuan a dam hleithei lo a nih hi. Ka duat, Nang ngaih lunglen hi natna chikhat ni teh reng se, kei hian dam tih ni reng ka nei dawn si lo. Nang ngaia a riang val thinlai na erawh min rawn hriat thiam pui la, chutin puan ang min pawm tura'n.

An sawi vandumpawl piah lam ramah nang ngai reng renga tahkhua sei tur hian em ni khuanun min duang bik? An sawi thlang sappui nun iangin leng thin mah ila, khawiahmah Nang ka di ka parmawii tawn ni awm thei si lo, chantawk khuarelah lungawi a har thin mang e. Lenrual te chu a thianga lenlaini chenin hlimten an nui hiau a, kei erawh chhingkhualah ar-ang min vaih tir si. Hlim zai vawra V.Day ni chena an indi lai te chu kei ka tan tahna titamtu a ni a, i tellova tlaini len zawng Thuro kawppui thisan ang hrimin ka riang ngawih ngawih zu nia. Ka thinlaiah ai-ang i cham reng thin a nih hi. Baw ar pawhin pau zai reng an rel si lo.

Tlaini tla tur thlirin tuipui kam pan mai loh chu a riang vala lunglawmna awm si lo. Aw, tlai tla eng, lung min len, tlai tla eng lenkawl eng ririai, va tireng kawp lai di nen, lungrualten an leng za ti vawng vawng ka nap hial thin a, I tan chu ni tla tur chu chhiarin zing nichhuah thlengin ka thinlai lalnu i ni fo asin. Theihnise chung muvanlai iangin in run chhunga rawn thlawh del del ka nuam a, chutin i sakruang chu kuah vawng vawng ka duh ngei ang. In sumtual zawla tudang ngailo va kan lenlaini te kha dawn ve thin che maw! Kei chuan nghilh zai reng ka rel thei si lo, min vei ve thin rawh aw, i thinlai lungrukah.

Chinghnia leh Sihal te chuan bu an nei a, chung leng sava te chuan riah buk an nei a sin. Kei erawh nang ngaiin riah run ka vai si thin. Mahse, nang ngaia tuktin zing nichhuak chhiara intawn leh hun nghakhlel a riang vala hi min nghilh suh la, i thinlai lairil berah min vei ve rawh aw, chutin nangnen khuanu samsuihin runhmun kan leng dun dawn si a. Val dang te chu sirah hnawl zelin rinawm ten lo awm thin ang che aw, chu chu ka tana mi tihsak theih hlu ber leh awmchhun a ni si a.

Hringnun Hi!!

2007-02-17T19:47:00.000Z

Famkim lohna khawvelah kan chenga, famkimna reng a awm lo. Famkim lo bawka he taksa hi vaivuta kir lehin he hringnun ram hi an lo hnuchhawn thin a ni. Hringmi kan chan chhung hi kum 70 emaw kum 80 emaw a ni thei e. Kan hrisel viau phei chuan kum 90 thleng pawh kan dam thei ang. Amaherawhchu kum rei tak dam thleng lem lo khawvelah an tawm zawk. A ni, i lo ngaihtuah ve ngai em, i nu pumchhunga i awm lai atanga he khawvel eng i lo hmuh thlenga a pianpui ken tel tlat chu i rilru a ni. Hringmi zawng zingah rilru nei thlawt lo chu kan awm kher awm love.

Rilru nei lo khawp chuan kan vanduai bik lovang. Nausen chumchiap i lo nih atangin hnute hnek i zir a, hnute tui chu i tana chawtha ber a nih avangin puar khawpa i fawhchhuak thiam a ngai. I lo len deuh hret hnuah taksa chetdan kalhmang i lo zir a ngai leh a, i chunnun tumbailek tumbailek a tih tir thin che a nih pawhin chu chu i tih ve tur a ni tlat. Boruak hip i lo thiam theih nan an chawisawn che a, i kum mil tawka i thiam theih thil reng reng chu hmaih hauh lovin zir zel tur che in an ti hram hram ang. Chu chu hringnun bul tanna a ni miau si a ni.

Kum 5 i lo tlin zet chuan Zirna run bela i ah zawh tawk tiffin leh zirlaibu nen sikul run i pan ve a. A,AW,B,CH te chu i thiam hmasak ber tur a ni a, pensil hum leh lehkhabu thaikual dan pawh i thiam nghal kher lo a ni thei e. Amahearwhchu i zir thiam theih thil vek a nih miau avangin hma i sawn chho zel dawn tih i hre kher lo a nih pawhin he hringnun hian a kentel tlat a ni. Tichuan KG atangin BA,MA i zawh thlengin zirna runah i hun tam ber i hmang tihna a ni a. Kum 5 i nih atanga BA,MA thleng zir chhuak tur chuan a lo berah kum 23 vel i lo nih a ngai. Tichuan kum 23 vel atangin hnathawh tur i zawng tran kher lo a ni thei a, i zawng tran a nih pawhin hna tha tak leh hlawh tha tak chu i beisei bur kher lovang.

Central Service i zawm a nih phei chuan kum engemaw ti chhung chu trainning leh thil dangah i kum tam tak i khawhral leh a ngai ang. chutiang zelin Companyah emaw lut pawh ni la, i dinhmun leh hna sawhnghet tur chuan engemawti chhung chu i hun i khawhral a ngai tho tho. Tin, Master degree mai duh tawk lova, M.Phil emaw, Ph.D emaw a level pui zir zawm i nih phei chuan a lo berah kum 5 atanga kum 7 chhung zet chu i talbuat leh fat fat a ngai ngei ang. Chuti a lo nih chuan nupui/pasal nei ngam meuh khawpa dinhmun nghet tawka dinga i in hriat meuh chuan kum 30 vel i lo ni dawn tihna a ni. Mi te angin duh zawng i hmu thuai lo a ni thei a, a nih loh vek pawhin i duh zawngten an lo duh kher lo che a ni thei bawk a. Chung boruak kal chho velah chuan a lo berah kum 2 vel chu i hun i khawhral leh a lo ngai mai thei. I vannei viau a nih chuan nupui/pasal tur i hmu thuai thei bawk a. Tin, chhas ngialnghet tak nei sa i nih chuan kumtluanga run rem pui khawpa in lo in lungdum a nih chuan sawi hian a siak lo ang a, mi awhawm tak i ni thei bawk. Chu dinhmun thleng pha erawh mi tlemte an ni lawi si.

Amaherawhchu nupui/pasal neia fanau maltuan chawia i lo awm ve hun tur chu a lo berah kum 35 zeta upa i ni dawn tihna a ni ber a. Tichuan chhungkaw mamawh leh fate tan i thinlung leh ngaihtuahna tam ber chu i senral a lo ngai tawh dawn a. Chumi thinlung nei lo mi i nih chuan nupui fanaute ngaihsak lem lo pa rintlak vak loh i ni dawn tihna a ni a. Pa rintlak tak nih i tum chuan i nupui leh fanaute tana i hun tam zawk leh ngaihtuahna tam zawk i hman alo ngai dawn tihna a ni. Chuti a lo nih si chuan i fate chu Matric sawi loh BA,MA an ni thlenga chawm tur i nih phei chuan theih tawp chhuah chhungkaw tanrual ni tling khawp hna thawh a ngai dawn tihna a ni a. I faten BA,MA an lo zawh meuh chuan kum 55 vela upa i lo ni tawh ang a. I thinlung leh i sum khawlte chu i fate zirna atana i hlan fai vek phei chuan i pension huna i inchawmna tur sum i khawl a lo ngai leh dawn a ni. Hringnun hi tarlama hreawm taka hman liam kan duh kher awm si lova. Chuti a lo nih leh si chuan kum 66 kan nih vel thleng chu hna kan thawh leh a lo ngai dawn tihna a ni.

Heng a chunga tarlan te hi mi pangngai leh vannei tan lo ni se, he dinhmun thleng zo hauh lo, thihna vang emaw dam lohna vang emaw vanduaina chi hrang hrang vang emaw a zirna ngaihtuah hman hlek lo kan ram leh thenawmah an tam ang. Chung ho dinhmun chu BA,MA val i nih zet chuan i hrethiam uar ang a, i vanneih zia chu i ngaihtuah ngun pauh leh i hre ril ang. Chu chuan midangte hmakhua leh dinhmun hreawm zawkte rilru a hriat tir lo che a nih chuan i vanduai letling a ni ang a. Leiah malsawmna i dawng meuh lo a nih pawhin i vui hlei thei bik lovang. Chu chu helei hringnun kentel te zinga thil thleng dik ber zu ni tlat pek a.

Tichuan, kum 60 over tawh i lo nih chuan tar nih i hlawh tawh ang a, hnatlang leh puipun nikhuaah thalai zawkten awl an tum che ang a. Ka pu ka pi he tah hian lo thu zawk rawh tia i hming an lam meuh chuan hringnun hi i tan a thui lutuk tawh kher lovang. Chutiang dinhmuna i din meuh chuan tarchhia an tih che pawhin huat vak loh kha a him ber ang a. I haw deuh thin a nih pawhin i phu ve rengah i ngai thei a nih chuan pa/nu vannei tak i ni ang. Kan pitar/putar chu a fel khawp mai tia i tu leh faten an fakder chang che pawhin lawmawm tih nachang i hriat fo a tul ngei ang a, vui hmel pu hrima i phun fo phei chuan tar kawl hreawm tak nih i hlawh ang a, monu emaw makpa emaw i neih fuh vak loh phei chuan tar lamah i hreawm hle dawn tihna a ni. Hringnun chu i tan kin thuai se i ti ang a, I ning hluah hluah ngei ang. Amaherawhchu tu leh fate, mo leh makpa fel leh duattu tak che i nei a nih erawh chuan mi vannei tak i ni ang.

Chuti a lo nih si chuan, nausen kan nih atanga kan tar hun thleng hi chhut ta ila, eng hun berah hian nge ka hun hi midangte tan kan hmang ve ang! tih zawhna chu tuna i thatlai chhung ngei hian in zawt la, BA,MA i zir zawh hma ngeiin ngaihtuah thin teh le. Khawvel mi ropui leh mi te tana malsawmna bulpui lo ni tawh ho hian engtinnge an hun an hman thin le? A bik takin kan Zoram leh Hnam veimi i nih phei chuan i thatlai hunchhung leh i hun hlu taka i ngaih chu eng lai ber hi nge ni ta ang? German thufing chuan kum 17 kan nih atanga kum 60 kan ni thleng hi kan chhungkua mai ni lo, kan ram leh hnam, kan sakhua leh kan mipui tan tangkai taka hmanna hun a ni e, an lo ti a. Chu chu engtia chhut chi nge ni ang tih erawh mahniah in zawt ila, a fuh berin a rinawm. chuti a nih chuan kum 40 chhung zet chu i hun i vawn thiam dan a zirin i chhawr tangkai thei dawn tihna a ni ber a. Mahni zirlai bahlah em em phah si lova, midangte tana tangkai leh malsawmna nihdan a awm ngei ang. Tin, Nupui fanaute uaplum chunga khawtlang leh kohhran bakah ram leh hnam tana malsawmna kan nih theih hun kan in siam thiam chuan hun kan nei tihna a ni a. Chu hun chu i chhiar thiam dan a zir a ni mai dawn tihna a ni.

Hringnun par vul lai hi dawn la, i hun leh ni te chhiar thin rawh, he hringnun hi a ho lova, a nep hek lo. Amaherawhchu i hun hmandan leh i suangtuahna a zirin a ho lam thei ang a, a nin awm thei hial bawk a ni. Lal Davida chuan chuan hringnun hi a mawi a, hlim taka hman liam ka duh e a lo ti a. Kan rilru sutthlek dan a zirin he hringnun hi a mawiin a a hreawm mai zawk a nih si chuan a pawimawh ta ber chu i hun chhiardan a ni. Mite tana malsawmna tling khawpa hlawk taka i damchhung i hman ngat chuan khawvelah hian i ngaih a ngam ang a, dam manhla zia leh dam man awm zia i hre tawlh tawlh ang a. Lungchim takin i hringnun i hnuchhawn a nih phei chuan khawvela nang aia vannei leh ropui an awm chuang lo tih i chiang ang a, i hlim veng veng ang. Hlimna hi khawvela thil hlu berte zinga mi a nih si chuan i tan khawvel hi a hreawm lova, a ninawm hek lo. Mite tana malsawmna thlentu chuan malsawmna i dawnglet leh tihna a ni. -LP Sailo

Hmangaihna Kawngthuam Puiah..!!

2007-02-11T10:15:00.000Z

Heti hi a ni a, "ngaiteh i chhung a ta, a hnam hmangaihtu leh khawvel eng rawn tawnchhuak a, Zofate tihmingmawitu tur chu a rawn chhuak ang a, a ni chu kawng engkimah a hnam pui Zofate entawn tlak leh ngaihsan a la ni dawn si a".A Ni, Ram buai vanglai a ni bawka, chhungkaw lam harsatna namenlo avangin inhlawhfa chunga lehkha zir chu thil awlai lo tak mai a nih avangin renchem takin a sum neih te chu a hmang hram hram a, thawh tur tul tul a thawk a, atan hnachhia leh hnatha thlir theih a ni lo va, inhlawhna a hmuh reng rengin a lehkhazir a tibahlah phah dawn a nih loh chuan a thawk chawt thin. Hun a lo kal zel a, a zirna a lo san chhoh tak siah chuan ram dangah a zir zawm a lo ngai ta. TLeirawl aia upa hret, tlangval tih dawna la tuai deuh roh si a ni ve tawh a. A hmel pawh a chhelo nangiang mai. A sakhmel atangin mize zawi tak tleirawl sual pawh neih ve hmel loh tak mi nunngil tih hriat fahran a ni. A naupan deuh lai a ta a thlah ngai loh,thian tha leh ngaihzawng anga a lo en leh a hmangaih hmasak ber-i chu a awmbo san rih a ngai tlat mai le, hmeichhe naupang hmeltha leh nunnem, tlawmngai thei tak leh ngilnei tak, a sakhmelah dar a zam bik em ni tih tur khawpa ngaihno bei leh hmeltha-i nen hian an inphu tawk viau reng a ni.

Chutia hmun danga lehkha a han zir ta chu a lung a leng thei em em mai a, hawn leh mai te pawh a tum rum rum fo thin, mahse a hma hun te a han thlir a, a han ngaihtuah vang vangin a zirlai chu hlawhtling ngeia Zoram kir a tum fan bawk si. A chang chuan rambuai avanga a chhungte a ngaihtuahna chuan a pawt hneh zawk lek lek emaw tih mai turin hawn a tum leh thin a, chutia a rilru inkhap buai lai chuan a hmangaih beri lah a chanchin a hre zui reng thei ta si lo chu a khua tihar zualtu pakhat a ni bawk si a, zan a han mu te chu mihil hleithei si lo hian a let a let thin a ni. A suangtuahnaah Zoram lo chu hmundang a lang theilo. Hreawmna tinreng kaltlanga a dinchhuah pui tur chu mite zah leh ngaihsan IFS a ni dawn tih erawh a hai hauh si lo. Mahse a boruak inhlum chho vel chu a tan tuar chhuah a harsa dawn tih erawh a hai mawlh si lo.

A thawhrimna leh taimakna avangin officer tranning thei turin a inziak tling thei te chu lawm hle mah se, Zoram hawng mai thei dinhmuna a han awmlo leh zel te chu lunghnur puina tham a tling a, sum leh pai lamah ni se, chhungte beisei tur nei si lo chu a rem rem thawkin a inhlawh pah a ngai leh thin bawk si nen, beidawnga hawn san nal nal mai a duhna chuan a pawt hneh zawk thelh thelh fo ta mai. Mahse bei nge sei rundung tih changchawi tlat mi a nih avangin a tumruhna leh taimakna chuan a buk hneh leh thin chauh avangin kum eng emaw tichhung chu mi ramah chuan a tap ral thei ta hram hram a. Amaherawhchu, Zoramah erawh rambuai chuan zual lam a pan tak zel si avangin Vai Sipai ho chetdan chu a na chho tawlh tawlh thung a, Naupawm lai nunau ngei ngei pawh zah zo lo va, pawngsual chawt chawt ngam Sipai lubawk te chu an pung tulh tulh tak si avangin miin Sipai thuneihna hlauvin a tlawnna awm zawng zawngin an tlawn thin emaw tih mai turin khaw thenkhatah phei an zahawmna pawh an hum him ngam tawh si lo. A va retheih thlak dawn tak em.

Chutia Sipai lubawk mai mai pawh an lal viau tawhna hmunah chuan officer chin phei chu lal tak an ni ringawt tawh a, an thu chu thutawp a nih nghal mai thin avangin miin an fanute hial an lo pe thin reng a ni. Chu dinhmunah chuan he Mizo tlangvala thinlai lalnu tleirawl hmeltha leh ngaihno bei zet-i pawh chu Vai Sipai lalin a chhungte neih a dil a, a vau khum a, an pek loh chuan an in leh lo hal sak vekah a vau zui bawk siah chuan an phallo ngam mai pawh ni lovin, an hnial ngam lo hrim hrim a, chu a hnekin phal ang taka lan kha an sahimna tur a ni tih pawh hairual a ni tawh lo. Chutia neihluih a hnehchhuh tur Mizo Nula-i chuan a theih ang tawka rangin lehkhathawn a ziak sawk sawk a, a tleirawl tirh atanga a lo hmangaih, vawikhat te pawh a a la phatsan chhin eih loh Mizo Tlangval officer trainning meka chu lehkha a thawn ta vang vang a.

chu a lehkhaah chuan heti hian a in ziak a "Dear Ka hmangaih ber leh duh ber ka thinlai luahtu...., Hei kan ram chu a buai tawlh tawlh tih i lo hriat ka reng a, Sipai lah chu a ni telin an sual tulh tulh mai si. Ka u tlangval te phei chu an khawng nasa lutuk a, an dam chhuak leh tawh pawhin kan ringlo zo tawh lo. Hei kei ngei pawh Vai Sipai Officer pakhatin min neih luih tumin ka chhungte a vau hrep a, duhlo eng ang mah ila, min neih dawn tho tho tih a chiang ta. Mahse, nang zawng a hmingin officer tranning te i lo ni ve ta bawka, a rang thei ang berin rawn hawng la, keipawhin ka theih ang angin lo tihkhawtlai ka lo tum ve bawk dawn nia. Tawk rih se, Hmangaih em em tu che...tiin a hming a signed hnan a.

Ram buai vanglai a nih avangin a lehkhathawnte chu a kal muang em em mai a, chawlhkar khat hnu zetah Mizo Mizo Tlangvala chuan a dawng chauh reng a ni. Amaherawhchu, a han chhiar thuak a, thil awmzia a man nghal tih hriat fahran hian, a hak lai nen chauh chuan a rang thei ang berin Zoram lam chu a pan nghal ta vang vang a. Motor kal remchang a awm mai loh avangin a chang chuan ke nen te a han tlan leh dawr dawr thin a, a khat tawkin thui vak lo te te motor kal te chu an awm pheuh pheuh chauh avangin a hmun thleng rak chuang thei ta lo chu a beisei aia rei fe chu kalkawngah hian a thang a ni.

Mahse, chawl hahdam hauh lo va kal ta fan fan chuan a hmangaihi te sumtual chu a dai ta. Mahse a nu leh paten thil awmzia an han hrilh chuan, kha Sipai officer khan an mahni khua ngeia inkutsuih a duh avangin Phai lamah hawn pui zet a tum ta a, a chhungte hnen atang chuan la hrang tawh mah se, a nupui a la ni lo tih zawng a hre ngei ang. Chutia motor nena Phai lam pana Zoram chhuahsan tum mek Officer leh Mizo Nulate chuanna motor pawh chu an duh angin an kal chak hleithei bik lo va, ram buai tih takah kawng lakah check a tam em avangin an ding zing hle ta ve ang. Tin, an hnungah umtu an awm tih hre hauh lo chu an hmanhmawh em em bik kherlo pawh a ni thei e.

Chutia an kal liam chiah tih a hmangaihi nu leh paten an hrilh veleh chuan a rang thei ang berin Thirsakawr a hawh lawka, a um ta vang vang mai a ni. A mitin khua a hmu fiah tawh lo va, engkim mai chu a hmu phe ruai vek tawh avangin a hmuh fiah theih awm chhun chu a hmangaihi chauh a ni ta. Tuman an dang ding zo tawh lo va, thlir liam mai loh chu a thenrual thaten tih theih an nei chuanglo. A rilrua lian ber chu, a hmangaihi rilru hahdan tur zia te, hreawm tinreng a tawrh tur te chu a hriatpui avangin a hmangaihna a zual rualin a khawngaihna pawh chu a sang tulh tulh mai si. Chutia a tha neih zawng zawng sawrkhawma a han tlan zet chu a chak pawh a chak ngang mai. Tichuan kar lovah gate thenkhata Jeep lo ding chu a han nang ta le..a chhuk lawka motor chu a han thlek kual thuai a, a chung lamah chuan a naupan lai atanga a puitlin thlenga a lo zui tawh leh a hmangaih awmchhun-i a hmu thei ta, a han ko nghal thuai a, rilru hreawmna tinreng nena Vai sipai zuitu Mizo nula-i pawh chu a lehhawi ve thuai bawka, mittui tla zawih zawih chung chuan "rawn chhuk nghal rawh le, ka rawn thleng ta" tiin a kai thla nghal a, chu veleh a sir lawka thu ve Vai Sipai officer chuan vin zet mai hian" Hets..sala, tunge i nih? engatinge khatia ka nupui tur i pawh thlak ngawt mai?" tiin Sap tawngin a han vin thawt a. A ni, Mizo tlangval lah chuan " Mai mai, a ni hi ka tleirawl tirh ata vawiin ni thlenga ka hmangaih awmchhun ka bialnu a nih hi" a han ti ve nghal piap mai a. A sap tawng atang chuan Vai Sipai officer pawh chuan lehkhathiam tak a nih a hai lo va, a zam phah hle reng a ni. Tichuan, an in hial ta zel a, kawng sira mipuite pawh chuan an kil hnaih sawt hle a, Sipai lubawk leh officer thenkhatte pawhin an thlir thap mai bawk a ni.

A tawpah chuan hetiang hian Mizo tlangval chuan zawhna a siam ta a "Ka pu, ka zah hle mai che, mahse hei erawh min chhang hram ta che tiin aw nem takin a han zawt ta a..Ka pu, he nula hi nei ta lo la, i thih phah ang em? a han ti ta a, Vai Sipai Officer chuan "thi phah kher lovang" tiin a chhang a. Chuveleh Mizo tlangval ve thung chuan..umm, a nih ka pu, kei chu he nula hi ka neih loh chuan ka thi dawn tlat mai a..engtinnge maw kan tih dawn le? tiin a han zawt ta a, a hmel leh mitmeng atang pawhin a thinlung chhungril ber atanga tawngchhuak tih hrethiamtu Sipai officer chu..a nem ta. a han en a, an ni pahnih inkuah riai mai leh mittui tla chunga in pawm vawng vawng hmel a han hmuh chu...Awle, ka thiam loh a ni. Hawn pui leh mai tawh. tiin a thlah liam ta a ni.

Chu Mizo Tlangval chu Zofate zinga IFS hmasa ber leh, thu leh hla hmanga Zofate min chawm thintu Pu K.C Lalvunga(L)kha a ni. Mi tam zawkin Zikpuii-pa tiin kan hre lar zawk awm e. Tin, he ta a bialnu hi a nupui lo ni ta Zikpuii-nu a ni. A lehkhabu ziak pakhat "Nunna Kawng Thuampuiah" tih atang ngawt pawhin a rilru put hmang pawh kan hriatthiam pui ngeiin a rinawm.

PS/ True Story Base-a ziak mai a nih avangin chaw tak khuka khukpui chiam turah ngailo ila. by; LP Sailo aka Zorun

Hmangaih Lehkhathawn

2007-02-10T09:00:00.001Z

Dear Thian duhtak;

Chibai le, I nunkawng chhukchho harsatna chitinreng karah hrisel tak leh hlim taka i hringnun i hman ka duh sak a che. Hei erawh hrereng la ka va ti em, i tana ka thinlung leh ngaihtuahna ka senral zawng zawngte hi e, a thlawn mai chu chantir lul suh la; Ka thian, ih e, I nu pum chhunga i awm atang daih tawh khan kei chuan ka lo hmelhriat tawh che a, khaw eng i hmuh theih hma atang tawh khan i tan hian ka thinlung ka lo pe daih tawh zu nia. Nausen fuke kim leh hrisel taka i nun a pai chhuah theih nan che duhsakna tinreng ka lo hlan thin a. Tichuan, i lo piang ta a, nausen duhawm tak i lo ni chho zel te kha ka va hlim thin tak em. Mi lawm pawh i hlawh em em reng anih kha.

I lo thanglian chho zel a, kumtling i lo nih tak hnu atang chuan engkim mai hi nangma duhthlanna ngeia i hmachhawn tur a lo ni ta a, nangma duhthlanna ngeiin i nunkawng i hmang chho ta zel reng a nih kha tiraw. Amaherawhchu, kawng engkima lo ngaihtuahtu che kei chu sirah min hnawl ta a, mahse i duhthlanna a nih phawt chuan tiin kei chuan ka lo thlir reng che a, mahse ka kal bo san phal ngai hauh lo che a. Tanpui i mamawh huna tanpuitu hnai ber nih inhuamin i kiangah ka awm tlat thin a. Mahse maw ka thian, Nang chu khawvel nawmsipbawlna zawngin i tlan ta chiam a, mahse hlimna tluangtling erawh i tawng chuang si lo. I luh thuk pauh leh i beidawnna a thui ting mai si. I nunkawng a beidawng a, rilru hahna tinrengin a tlakbuak che tih erawh ka hriatpui che a, chutih lai pawh chuan i sirah tanpui che in huamin ka ding reng a, mahse nangin min ko ngai si lo. Ka hming i lam ka rin em em laiin nangmahin chu i harsatna chu sutkian i tuma,i bei chiam a, mahse i sukiang tak tak thei si lo. I nu pum chhung ata vawiin ni thleng hian i thil tih leh ngaihtuahna zawng zawngte kha ka hre fai vek a sin.

Ni khat chu e; i nun tuihala chau em em mai chu in varanda-ah i lo muhil a, chu i rilru hah lutuk taksa chau tak chu ka rawn thlir che a, I hmel chu ni eng mawi tak lo chhuak chuan a rawn chhun set set a, i mit i nuai a, i suangtuahna chuan i lei leh ka rawn tawn chhuakin i tawngvai ta a, chu ta i chham chhuah chu maw "Aw, ka nun hi ka va ning em, chhantu ka ngai a ni" i ti a, i sir lawk atangin ka thlir reng che, i harsatna te chu chhawk che ka duh a, lainat em emin ka en reng che a, mahse tanpui tur chein vawikhatte pawh mi ko si lo. Ka va han lainat tak che em. Ka khawngaih che tluk zetin ka hmangaih che a sin. Aw! Ka ngaihtuah zia che hi engtikah tak hrechhuak ang che maw!

Vawikhat chu rilru hreawmna tinreng leh nun beidawnga i awmlai khan kawngsir phai hnimbuk kiangah i harsatna te leh i nun chhukchho hahthlak tak sawipui tur che in ka lo in beisei em em, ka lo nghak reng che a, mahse mi rawn pan duh ta si lo. A tukah pawh chutiang bawk chuan ka lo chang leh ran che a, a hma a mi ang bawkin rawn kal tih hun reng i nei thei si lo. Nitin beiseina in ka lo thlir thin che a, mahse ka thian, rawn kal tihni reng i nei ta si lo. I harsatna chhawk che ka duh a, i phurrit chu lakkian sak che ka duh thin a sin. Nun beidawnga i vahvaih ka phal lova, nitin tanpui tur che hian i bul hnaiteah ka awm thin, mahse e tanpui tur che in vawikhat te pawh mi ko ngai si lo.

Ka thian, hei erawh lo vawng tlat la ka va ti em; Tuktin parmawi leh hlobet tinrengte vulna rammawi, van jerusalem tharah khian hmun i chang ve thei tih i hriat ka duh a, saron par leh lily parmawi tinrengten mawina an chhuahna rama chatuan nunna neitu pan turin i duhthlanna ngei kha ka tan a pawimawh si thin. A ni, Pathianin chhia leh tha i hriat theih atanga duhthlanna a pek che kha i tan liau liau a ni tih hria ang che aw. Chu i duhthlanna chu tuman an tih danglam sak thei lo che tih hre nawn fo la. Sualna tinrenga i tluk pawha tanpuia kaitho leh theitu che chu keimah i thian hmangaih em emtu che hi ka ni tih i hriat nawn ka duh a, nangmah hmangaih tlattu kei ka tan hian i hlutna a nep chuang lo va, i thinlungah hmun min siam sak ve thei tawh dawn lawm ni?
Hmangaih em emtu che,
I thian Isua

Aw! Zoram Nuam, Lam Ang Ka Lo Let Leh Thuai Ang!!

2007-02-09T20:30:00.000Z

Kum 10 zet chhungte kianga khawsa mumal tawh lo leh Zofate hunpui Kristmas pawh hmang ngai tawh lo val kha lam ang letin Chhawrpial Run panin van dum pawl piah lamah kan han thlawk vu vu mai chu mitthlaah "Kan Zo Tlang Ram Nuam" a lang lo thei lo va, pipute chhuahtlang hmun hrang hrang te chu rilruin a dap kual ruai mai a. Sawi mai dawna sawi hleitheih loh ang hian ngaihtuahna a kual nuaih mai a. Rilruah eng emaw mawlhtu awm ang maiin ka phi sek mai a, Zoram tlang mawi tak tak mai van chung atanga ka han hmu zet phei chu..'Aw, Tlang a zawnga tlang mawi, kan pi leh pute chhuah tlang ngei mai ka hmu leh ta e'tiin ka hmul hi a mur sung sung mai hian ka hria. Chutah hmana thlawhna tumhmun pawh awm ngai hauh lo, tlang sangpui mai rawt rualin Thlawhna tumhmun zau tak a han awm mai te chu ralkhat hriat hle tawh mah ila a takah chuan a dan a lo danglam em em mai hi a lo ni a. Ram dang Thlawhtheihna tumhmun angin ropui rih hle lo mah se, kan phu tawk chuan a tha viau a ni. Chutah chhuahkapuiah ka nu leh Lelte Driver Maduha ten min lo nghak ran mai ka han hmu phei chu lung a chhe lek lek nia mawle..Ka va lawm em.

Tichuan, harsatna hrang hrang karah tluang tak maia Zoram leilung ka han rap ta mai chu lawm avangin ka biangah mittui a luanglo chauh tak tak a, ka thinlung takin " Aw, Lalpa I hmangaihna a va hlu em" tiin lawmthu ka sawi mawlh mawlh mai a, Mi ramah chuan sawrkar hnathawktu Police te leh Airport a thawktu bakah Taxi pu thlengin an tawng kan thiam chhun te tein inthlahrung takin kan be eih thei chauh a nih laiin Zoramah erawh ka pianpui tawng ngei maia ka han be tawng zuah zuah mai phei chu a nuam ka va ti em. Zoram chhunga awm Zofate hian kan hrethiam thin lo, miramah chuan ramdangmi kan nih avangin engkim mai hi inthlahrung tak leh tih dek chunga tih a ngai thin. Mahse Khawvel ram a zawnga ram ngainatawm leh ram nuam ber Zoramah chuan kan pianpui tawng ngeiin tute pawh kan be eih thei a, Hnam dang awmchhunte te te pawh Mizotawng ngei maiin kan han be thei lehnghal phei chu kan vannei tak zet a ni. In ngaihtuah ngai ve emaw chu!

Mahni ram thleng ta chu thenrual tha te chibai buk turin an rawn leng sang sang mai a. Chhungkaw lian ve tak nafam chu keini in te takte a khawsa tan chuan kan lenglo lam a ni. Lengpuia rawn kal ve hman ta ngang lo Lelte Editor Pu Dina pawhin a car hmanga min rawn hmuah tir tho avang pawhin lawmthu sawi ka bat nasat tawh vei nen..Amah chu hman leh hmanlovin kan in lamah a rawn kal hram hram lehzel phei chu ka rilru te te in "Aw, Mizo nih hi a va nuam em" ka ti bang lo. Hun a lo kal zel a, kum 2000 vela aizawl khawpui dinhmun leh kum 2006-a aizawl khawpui dinhmun chu inthlau tak a lo ni tawh a, mihring chengte lamin a lo danglam zo ta. khawlai ka han lengkual a, hmana kawngsir khawi ilo laia tlangval rui hmel tak tak thubial laih laih thin ho kha hmuh tur an lo awm ta lo va, exercise lak avanga sek ni lem si lo va chawnban puar lian deuh deuh te kha hmuh tur an awm ta lo. Kal naran pawha kal hleithei tawh lo, kal kak tuaih tuaih thin ho te kha hmuh leh ka rilruk teh nen ka hmu hlawm ta der lo. Chu a hnekin khawpui lunlai thleng thlengin a lo fai vak mai a. Nula leh tlangval te pawh an hna avangin an phu siau siau mai ka han hmu ta zawk te kha kei aia lawm hi chu an tam bik lo tawp ang tih hial ka duh rum rum. Ka lawm tak zet a ni.

Hun a rawn inher zel a, YZTP ho dinner kilpui turin Beraw tlangah ka han thu ve vuh mai te kha min duhsaktu Pu Enga te, Pu C.Dina te chungah ka va lawm em. Chumai a ni nemaw, Smokie khawsikpui vei lai takin an tana buatsaih Chaltlang Guest House-a dinner neihpuina lehzela ka han tel ve te kha min duhsaktu Pu Dina bakah Pu Mapuia of Greyhound Finance neitute nupa chungah ka va lawm em. Keilah pek lawmthu sawi nachang ka hre ngut emaw, ka sawi pawh ka hre ta chuang lo. Ka va lawm em. Chutah Zofa hnahthlak zinga zaithiam chungchuang Pi Daduhi te, Pi Rebecca Saimawii te ho ka han hmu te kha mit a zawnga mit vannei neitu ka ni ringawt mai. Thianpa Michael M.Sailo te leh Thianpa Rammuana of Saron Veng te chu kum 6 hnuah ka vawikhat hmuh lehna an ni a, ka ngaiin an bula awm a nuam thin mang e. An ni bakah tunlai zaithiam lar ho ka han hmuh mai bakah an zai leh zel ka han ngaithla te kha beng vannei ka nei hi a ni ringawt a, sawi hleihtheih loh lawmna changtu ka ni ringawt.

Hun a rawn kal zel a, MZP hmalakna atanga ka ral hriat Pu Lalmuanawma Mathipi, Pu Dave Chhakchhuak (Journalist), Pu Muanpuia Punte(NESO Vice Chairman) leh Pu Maliana(Lecturer,Mizoram University) te nen Chaltlangah Pi Jasmin-i hova chawhlui min han kil pui zet mai phei kha chu changsang ka inti ngei mai. Pu Muanawma phei chu a hlaphuah thiam em avanga ka lo ral hriat em em mai a ni a, a taka kan han ti ti malh malh ta mai te kha changsang ka inti kher mai. Min ngai pawimawh a, min duhsakna te kha a va hlu em, ka tan chuan "the rest is History" tih mai a awl dawn khawp mai. Lu var leh sambuang varvuh ho hmuh tur an awm lo va, ka hmel ang pu, ka rilru ang pu mi ka hmuh tam zawkna Zoramah chuan kei ngei mai pawh ka tlangnel nghal thei a, ka rilrua ka vei thenkhat ka sawichhuah pawh min lo tuihnih theitu deuh vek mai thian tha ka neih avangin a hlu em em a ni. Ka vision leh ka lo dream ve thin Zoram kalsiamte ka han sawichhuak chu ka thawveng ta huai hian ka inhria.

Ka han awm rei deuh a, State dang atangin phone call ka han dawng a, enge ni tih a lai chuan Guwahati Zofest a thusawi tura sawmna a lo ni chher mai a, ka phu loh sawmna a ni tih ka hria a, lo 'Yes' mai pawh thil awllo tak a ni. Mahse ka 'No' phal bik si lo, inthlahrung takin "Guwahati-a i thlenna tur leh ei leh in pawh kan lo ngaihtuah ang" min han tih hnu phei chuan 'chhei rawh, Zofate inpumkhatna tura hmalakna a ni lawm ni, engvangin nge ka kal loh teh lul ang, ka neih ang angin ka rawn kal ve ang e" ka han ti ve ta piap mai a. A hnu lawkah Pi Daduhi'n mi rawn call veleh, i kalho ang u, keini pawh kan nufain kal kan tum a, a rawn ti veleh bawk nen, chu a chhapah kan kalna tur Car tha zet mai Kan CS Pu Haukhuma'n min han tumsak leh zel te kha kan va in ngaipawimawh tlang e aw ka ti fo thin. Hei hi a lawm mizo nih tinawmtu chu ni. Guwahati Zofest pawh tluang takin kan va tlingtla thei kha a ni a.

Hetihlai hi Youth Icon huntawng ropui lai tak a ni a, ka thiannu Mary VL Sailo zarah a hmun ngeiah ka va thlir thei thin te kha ka va vannei e aw..a thawktu Machhuangi Hnamte leh Dikteii te kha an va fel em. Live music nen ngei maia Mizo hla dik tak mai rem thin a ni te kha Live music chawisanna tha tak a va ni chiang em. Chutah hla reng reng mai Mizo hla ngat sak a han tul te kha Idea tha tak a va ni chiang em. Mizo hla hi Mizote lo chuan an sa dawn si lo, an remhriatna a hlu ma nge. Chutah thangtharte nuna lo bet fo tawh Ruihhlo laka fimkhur a lo nih theih nana Pi Lalsangzuali Sailo hla tha zet mai "Rawlthar tang fan fan" tih hla ngei mai mawi zet mai a zantin an han sa thin te kha, a va tha em. He hla ka ngaihthlak a piang hian ka hnuk a ulh tlat mai pek thin kha a ni a. Amah Pi Zualbawihi ka hriatchhuah bakah a hla thu hian ka thinlung a hneh riau pek a nih chu. Hla rohlu a va ni chiang em. LPS leh UNODC Charca te hmalakna a ropuiin a fakawm tak zet a ni. Mizoram Super Star tih ni hial se ka ti hle mai.

Hun a rawn inher zel a, hun eng emaw tichhung kan lo tum lawk tawh, Zawlbuk Group Seminar hun tur Ni 18.December pawh kan lo hnaih ta hret hret a, he seminar-a tel tur hian sawm bik kan neih avangin sawmna pek paha kawm pah zel kan duh avangin kan buai ta zak zak hle mai a, kan tum angin tlawhchhuak vek senglo mah ila, Mizorama Politician lar zual te chu kan kawm kim viau chuan kan in hria a, mimal anga kan mi ngaihsan thenkhat Pu Bualhranga pawh an inah thianpa Tetea Sailo nen kan va lenchilh a, thu tha zet zet mai kan sawihote kha thalaite tan chona a va ni chiang em. Tin, ziakmi kan neih te zinga ka mi ngaihsan Pu
Vanneihtluanga(Lengzem) pawh a office-ah thianpa Nghaka nen kan va kawm thei a, kan ngaihdan tlem a zawng kan in hrilh tawn te kha a va hlu em ve aw. Hlim takin a office kan chhuahsan hnuah Zonet lamah kan han chho leh a, kan Seminar min rawn cover sak tura kan va ngenna pawh chu lawm takin kan chhuahsan leh ta, an zarah Zawlbuk Seminar ni thlalak kalthei (video) chu en theihin Zoram mipui tan min chhawpchhuah sak kha a ni a, Pu RK. Lianzuala leh a thawhpuite chungah lawmthu sawi kan va ba nasa tak em. Zoram hmasawnna ngai pawimawhmite hi an hlu a ni. Zoram pawhin kawng dik a zawh thuai a beisei awm a. Thalaite hmakhua leh an tana ngaihtuahna thui tak seng mi ram hruaitu huaisen erawh Zoram hian a la mamawh reng niin a lang. Thangtharte khawvelah kan cheng mek a, ram hruaitu un lutuk leh thlirdan hlui tawh lutuk te hian ngaihtuahna tunlai zawk leh hawiher zau zawkte thut hmun kian ve ngam tawh se, thangtharte zingah pawh mahni pum tanghma chauh ni lo, ram leh hnam tana theih tawp chhuah mi mamawh erawh a na hle mai.